Кіріспе
Вагинаны хирургиялық жолмен алу. Вагинектомия – вагинаның толық немесе ішінара алып тасталуына арналған операция. Бұл вагиналық немесе тік ішек рагы бар адамдарда қатерлі жасушалары бар тіндерді жою үшін қолданылатын емнің бір түрі. Сондай-ақ, жынысқа қатысты түзету хирургиясында да қолданылады. Вагинасы бар, бірақ өзін трансген еркек немесе гендерлік белгісіз деп санайтын адамдар клиторды пенис сияқты ету (методиопластика), толық өлшемді пенис жасау (фалопластика) немесе салыстырмалы түрде тегіс, ерекшеліксіз жыныс аймағын жасау (жыныс мүшелерін жою) мақсатында басқа операциялармен бірге вагинектомия таңдауы мүмкін. Егер жатыр мен жұмыртқалар сақталуы тиіс болса, вагинектомиядан кейін менструальдік шығарылымды дренаждауға жарамды канал және ашылу қалдырылады. Әйтпесе, жыныс мүшелерін жою жағдайында, денеде менструальдік шығарылымның жиналу қаупін болдырмау үшін гистерэктомия жасалуы керек. Соңғы жағдайда, денеде секрецияның жалғасуын болдырмау үшін вагиналық қабықтың толық алып тасталуы қажет.
Vaginectomy is a surgery to remove all or part of the vagina. It is one form of treatment for individuals with vaginal cancer or rectal cancer that is used to remove tissue with cancerous cells. It can also be used in gender affirming surgery. Some people born with a vagina who identify as trans men or as nonbinary may choose vaginectomy in conjunction with other surgeries to make the clitoris more penis like (metoidioplasty), construct of a full size penis (phalloplasty), or create a relatively smooth, featureless genital area (genital nullification). If the uterus and ovaries are to remain intact, vaginectomy will leave a canal and opening suitable for draining menstrual discharge. Otherwise, as in genital nullification, a hysterectomy must be performed to avoid the danger of retaining menstrual discharge within the body. In the latter case, thorough removal of vaginal lining is necessary to avoid continued secretion within the body.
Тіек ісігі қатерлі ісігі
Жыныс жолдарының хирургиялық жолмен алынып тасталуы көбінесе тік ішек қатерлі ісігімен байланысты барлық қатерлі тінді алып тастау үшін қажет болады. Тік ішек қатерлі ісігінің таралу деңгейіне байланысты, ұзақ мерзімді өмір сүруді жақсарту мақсатында толық немесе ішінара вагинектомия жасалуы мүмкін. Операциядан және тік ішек ісіктерін алып тастағаннан кейін, қынап және тік ішекті қайта жаңарту хирургиясы жазылу процесін жақсартады, сондай-ақ өз бейнесіне сенімді болуға және жыныстық функцияны қалпына келтіруге көмектеседі.
Жыныстық мүшелерді гендерлік тұрғыдан бекіту хирургиясы
Трансгендерлік еркектерде пенисті жасаудың стандартты емделуі бойынша әлі бірлікке келісім болмаса да, вагинектомия көптеген әртүрлі техникалардың маңызды қадамы болып табылады. Реконструкциялық хирург пен қолданылатын әдіске байланысты, процедураның негізгі жоспары денеден, мысалы, қолдың алдыңғы бөлігінен немесе іштен тері алу, содан кейін қапшық жасау, вагинектомия, уретралық анастомоз, скротопластика және пенис протезін енгізуді қамтиды. Дүниежүзілік трансгендерлер денсаулығы кәсіби қауымдастығы (WPATH) сипаттағандай, осы процедураның ең жақсы нәтижесі – жыныстық қатынасқа және сезімталдыққа мүмкіндік беретін, эстетикалық тұрғыдан әдемі пенисті жасау. Бұл процедураның салдары ретінде тіндердің өлуі, уретралық асқынулар және инфекция сияқты қиындықтар туындауы мүмкін. Радиалды қолдың бос тіндік жабыны (RAFFF) – толық фалликалық құрылыс үшін қарастырылатын техникалардың бірі.
Қайталанатын гинекологиялық қатерлі ісіктер
АЭТВ – жалпы вагинектомиямен алдыңғы таз экзентерациясы – бүйректер, несеп жолдары, көк қуысы, несеп жолы және жартырқалар, фаллопия түтіктері, жатыр, жатыр мойны, кіндік сияқты несеп жүйесі мен гинекологиялық жүйелерді алып тастау процедурасы. Бұл процедура қайталап пайда болатын гинекологиялық қатерлерді емдеу үшін қолданылады. Толық таз экзентерациясы да емдеу ретінде қолданылуы мүмкін, ол несеп және гинекологиялық жүйелермен қатар, тік ішекке де хирургиялық араласуды қамтиды. Екі процедураның арасындағы шешім қатердің таралу деңгейіне байланысты болады. АЭТВ толық таз экзентерациясына қарағанда ішек зақымдану қаупін азайту сияқты артықшылықтарға ие болуы мүмкін.
Вагинопластиканы қайтару
Неовагинектомия вагинопластикадан кейін жасалған неовагинаны алып тастау процедурасы болып табылады, мысалы, неовагинальдық асқынуларға тап болған немесе трансгендер әйелдерде қайта еркек болуды (детранзиция) қалаған жағдайларда.
Қарсы көрсетілімдер
Вагинектомияның қауіпсіздігі жеке медициналық жағдайларға және олар тудыратын қауіптерге байланысты болуы мүмкін. Мысалы, қант диабеті бар адамдарда вагинектомияға болатын ықтимал қарсы көрсетімдерге жараның жазылуының қиындығы жатады; гормоналдық терапиядан өтуге ниеті жоқ адамдарда ықтимал қарсы көрсетімдерге жыныс бездерін алып тастау (оофоректомия немесе орхиэктомия) кіруі мүмкін.
Қауіп-қатерлер/кетеспеушіліктер
Көптеген адамдар вагинектомияны жыныстық денсаулық және қарым-қатынас үшін жасайды. Дегенмен, вагинектомияның тәуекелдеріне операциядан кейінгі сезімталдық мәселелері жатады, олар сезімталдықтың жоқтығынан бастап, шамадан тыс сезімталдыққа дейін, мысалы, гиперсезімталдық немесе тіпті ауырсыну. Басқа тәуекелдер процедураның өзінен туындауы мүмкін. Мысалы, болуы мүмкін жарақаттарға ректальді жарақат (анатомиялық құрылымдардың жақындығына байланысты), фистуланың (екі дене бөлігі арасындағы қалыптан тыс байланыс) дамуы, немесе вагинектомиямен бірге фалопластика жасаған адамдарда фал терісінің тітіркенуі немесе эрозиясы жатады. Бұл жерлердің кейбіреулері тігіс орны болуы мүмкін; осы жерлердің тітіркенуі инфекцияға шағу мүмкіндігін арттырады. Вагинектомиядан туындайтын асқынуларды азайту үшін операцияға дейін және кейін қадамдар жасалуы мүмкін. Мысалы, вагинектомиямен бірге жиі жасалатын басқа процедуралар, мысалы, метиодиопластика және фаллоретропластика, жақсырақ косметикалық нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігін арттыру үшін екі кезеңде орындалуы мүмкін. Сонымен қатар, процедура аяқталғаннан кейін белгілі бір уақыт күту, әдетте кемінде 4 ай, операция жасаған адамның инфекциядан немесе оның қаупінен құтылуын қамтамасыз етеді. Осылайша, жыныстық идентификация процесінің соңындағы процедуралар, мысалы, пенильді протездерді орнату әдетте жеке орындалады. Бұл процедураның күштілігіне және ауырлығына байланысты, және жоғарғы вагинаның I сатыдағы қатерлі ісігі бар адамдарға арналған.
Техникалар
Вагинектомия процедурасы хирургиялық араласу себебіне байланысты, алынып тасталған қынап тінінің мөлшерімен сипатталады.
Қатерлі ісік ұлпасын алу
Қатерлі ісікті емдеу мақсатында вагинектомия жасалғанда, ісіктің таралу деңгейіне қарай тінді алып тастау жүргізіледі. Егер одан да тереңдей тараған қатерлі ісік анықталса, барлық қатерлі ісіктер мен жасушаларды жою үшін толық вагинектомия жасалады.
Жынысты растайтын хирургия
Жыныстық растау операцияларында вагинектомия кезінде вагинальді қабырғаның тіні алынып тасталады, ал сыртқы лабиальді жапсырмалар кейде басқа реконструктивтік операциялар үшін қалдырылады. Бұл процедура туған кезде әйел деп тағайындалған, бірақ өзін әйел ретінде танымайтын, мысалы, транссексуалды ерлер, трансмаскулинді немесе басқа да гендерлік емес адамдарға, гендерлік дискомфортты азайтуға және физикалық келбеті арқылы гендерлік сәйкестігін растауға көмектесетін жыныс мүшелерін қамтамасыз етеді. Жыныстық растау хирургиясы контекстінде процедуралар колпоклезис немесе толық вагинектомия ретінде жіктеледі. Толық вагинектомия жыныстық растау операцияларында вагинектомияның жиі кездесетін түрі болып табылады. Ол вагинальді қабырға тінінің толық қалыңдығын алып тастауды қамтиды және вагинальді жолмен (мысалы, трансвагинальді немесе транспернеальді вагинектомияда) немесе асқазан аймағы арқылы (мысалы, абдоминальді вагинектомияда) жасалуы мүмкін. Толық вагинектомияда тінді көбірек алып тастаумен қатар, вагинальді каналдағы кеңістікті толық жабу да жүзеге асырылады. Колпоклезиске қарағанда, оған көбінесе жеке оофоректомия және гистерэктомия процедуралары алдын ала жасалады, содан кейін неофалус жасау сияқты жеке жыныстық реконструкциялық операциясы жүргізіледі. Емханадан шыққаннан кейін пациенттер кесіктерді қалай күту керектігін үйренеді және алғашқы 2-3 аптада физикалық белсенділігін шектеуі керек. Асқазанның ісінуі немесе іш ауыруы – қалпына келу кезіндегі асқынулардың белгілері. Вагинектомиядан және жыныстық растау хирургиясы үшін фалликалық реконструкциядан өткен адамдарда кездесетін жиі асқынулар – зәр жолдарының фистулалары және тарылулары. Бұл нашар қанмен қамтамасыз етілуіне және жаңа зәр жолының дұрыс емес еніне байланысты.
Тарих
Вагинальды операциялар медицина тарихы бойында жасалып келген. Қазіргі хирургиялық техникалар, мысалы, анестезия және стерильді құралдар ойлап табылғанға дейін, жатырдың төмен түсуі, вагинальды фистула және несеп шығаруды бақылауда ұстамау сияқты мәселелерді шешу үшін вагинальды операция жасалғандығы туралы көптеген жазбалар бар. Мысалы, алғашқы вагинальды гистерэктомия 1521 жылы Италия Ренессансы кезінде орындалған. Хирургиялық техникалар мен медициналық білім уақыт өте келе баяу дамыды, содан кейін 19 ғасырдың ортасында анестезия мен антисептикалық шаралардың пайда болуы қазіргі хирургия дәуіріне жол ашты. Осыдан кейін, вагинальды хирургияға арналған көптеген техникалар мен құралдар жасалды, мысалы, 1937 жылы тігістерді стандарттау инфекция қаупін төмендету арқылы өмір сүру көрсеткіштерін едәуір жақсартты. Нобл Спроат Хини 1940 жылы "Хини тігісін" (Heaney Stitch) әзірледі, ол вагинальды гистерэктомия жасау техникасын стандарттауға мүмкіндік берді. Радикалды вагинальды хирургияның алғашқы құжатталған жағдайы 2003 жылдың ақпан айында тіркелді, онда пациент вагинектомия және реконструкциямен бірге радикалды гистерэктомиядан өтті.
Басқа жануарлар
Вагинектомиялар адамдардан басқа жануарларға да жасалады. Адамдардағыдай, жануарларда да қынаптың қатерлі ісігін емдеу үшін вагинектомия жасалуы мүмкін. Иттер, мысықтар және жылқы сияқты үй жануарлары мен хайуанаттар осы процедураның күрделілігіне байланысты вагинектомиядан көбірек өтеді.
Иттер
Жалпы және ішінара вагинектомиялар иттерде жиі жасалмайды, себебі олар күрделі процедуралар және бірінші қадам ретінде қарастырылмайды. Дегенмен, егер басқа емдеулер тиімсіз болса, итке вагинектомия жасалуы мүмкін. Иттерде вагинектомия жасатудың ең көп кездесетін себептері – қатерлі ісік және вагинаның созылмалы инфекциясы. Иттің вагинасы мен кілегейіндегі ісіктер иттердегі қатерлі ісіктердің 2,5-3% құрайды, ал вагинектомия – осы ісікті алып тастау және итті емдеудің бір жолы. Осы операциядан туындауы мүмкін асқынуларға – несеп шығаруды бақылаудың жоғалтылуы, ісіну және терінің жақсы жазылмауы жатады. Алайда, несеп шығаруды бақылаудың жоғалтылуы операциядан кейін 60 күн ішінде өздігінен қалпына келді және иттер кемінде 100 күн бойы аурусыз өмір сүрді.