Кіріспе

Цифрлық фотокамерамен фотосурет салу

Цифрлық фотография фотопленкадағы экспозицияға қарағанда, линзамен фокусталған кескіндерді алу үшін аналогтық-цифрлық түрлендіргішпен (ADC) байланыстырылған электрондық фотодетекторлардың тізімін қамтитын камераларды пайдаланады. Цифрлық кескін компьютерлік файл ретінде сақталады, ол одан әрі цифрлық өңдеуге, қарауға, электрондық жариялауға немесе цифрлық басып шығаруға дайын. Бұл көрінетін жарықты (немесе ғылыми құралдар үшін электромагниттік спектрдің әртүрлі диапазондарындағы жарықты) жинауға негізделген цифрлық бейнелеу түрі. Мұндай технологияның пайда болуына дейін фотосуреттер жарыққа сезімтал фотопленка мен қағазды пайдаланып жасалатын, ал кескіннің қалыптасуы мен тұрақтандырылуы үшін химиялық ерітінділерде өңделген. Цифрлық фотосуреттер әдетте компьютерлік фотоэлектрлік және механикалық әдістермен, химиялық өңдеудің қажеті болмай жасалады. Тұтынушылар нарығында, бір линзалы рефлекстік камераларды (DSLR) ентузиастардан басқа, көптеген цифрлық камералар электрондық видоискательмен жабдықталған, ол түпкілікті фотосуретті нақты уақытта шамалайды. Бұл пайдаланушыға түсірілген фотосуретті бірнеше секунд ішінде қарап шығуға, түзетуге немесе жоюға мүмкіндік береді, бұл алдыңғы дәуірдегі фотохимиялық камералардың көпшілігінен өзгеше, бірден түсірудің бір түрі. Сонымен қатар, камерадағы есептеу ресурстары әдетте диафрагманы және фокусты реттеуді (ішкі сервомоторлар арқылы), сондай-ақ экспозиция деңгейін автоматты түрде орната алады, сондықтан фотограф қабілетті деп санамаса, бұл техникалық қиындықтар фотографтан алынып тасталады (және камера дәстүрлі басқару элементтерін ұсынады). Табиғатынан электронды болғандықтан, көптеген цифрлық камералар бірден, механикаландырылған және кейбір немесе барлық функцияларында автоматты жұмыс істейді. Цифрлық камералар дәстүрлі қолмен басқару элементтерін (сақиналар, дисктер, серіппелі рычагтар және батырмалар) имитациялай алады немесе барлық функциялар үшін сенсорлық экран интерфейсін ұсынуы мүмкін; көптеген камера телефондары соңғы санатқа жатады. Цифрлық фотографияның тарихында көптеген қолданыс салалары бар. Технологияның көп бөлігі ғарыш өнеркәсібінде пайда болды, онда ол күрделі қашықтықтан телеметриямен біріктірілген жоғары бейімделген, кіріктірілген жүйелерге қатысты. Кез келген электрондық бейне сенсорын цифрлық форматқа келтіруге болады; бұл 1951 жылы мүмкін болды. Қазіргі заманғы цифрлық фотографияда жартылай өткізгіштер өнеркәсібі басым рольде, ол кейінірек дамыды. Жартылай өткізгіштердің алғашқы жетістіктерінің бірі – 1970 жылдың сәуір айында алғаш рет көрсетілген зарядталған құрылғы (CCD) бейне сенсорының пайда болуы болды. Содан бері бұл сала тез дамыды, фотолитографиялық өндірісте де жетістіктерге қол жеткізілді. Тұтынушыларға арналған алғашқы цифрлық камералар 1990 жылдардың соңында сатылды. Кәсіби фотографтар санарипке баяу көшті, олардың кәсіби жұмысы үшін дәстүрлі әдістерге қарағанда жылдам нәтижелерді қамтамасыз ету үшін цифрлық файлдарды пайдалану қажет болды. 2000 жылдан бастап цифрлық камералар ұялы телефондарға енгізілді; келесі жылдары ұялы телефон камералары кеңінен таралды, әсіресе әлеуметтік желілер мен электрондық поштамен байланысу мүмкіндігіне байланысты. 2010 жылдан бастап цифрлық нүктелік және түсіру камералары, сондай-ақ DSLR камералары айнасыз цифрлық камералармен бәсекелестікке түсті, олар әдетте нүктелік және түсіру немесе ұялы телефон камераларынан жақсы бейне сапасын қамтамасыз етеді, бірақ әдеттегі DSLR-ге қарағанда кішкентайрақ өлшемге және пішінге ие. Көптеген айнасыз камералар алмастырылатын линзаларды қабылдайды және бір линзалы рефлекстік камералардың видоискательін алмастыратын электрондық видоискатель арқылы жетілдірілген мүмкіндіктерге ие.

Тарих

Цифрлық фотосуреттерге салыстырмалы түрде жақында ғана кеңінен қолданыс тапқан болса да, 20 ғасырдың аяғында оның пайда болуына әкелген көптеген шағын жетістіктер болды. Цифрлық фотосурет тарихы 1950 жылдары басталды. 1951 жылы алғашқы цифрлық сигналдар алғашқы бейне жазғыш арқылы магниттік таспаға сақталды. Алты жыл өткен соң, 1957 жылы Рассел Кирш компьютер арқылы алғашқы цифрлық суретті жасады. Бұл оның ұлының суреті еді. Алғашқы жартылай өткізгіштік бейне сенсоры 1969 жылы Белл зертханасында физиктер Уиллард С. Бойл мен Джордж Э. Смит ойлап тапқан зарядты қосылған құрылғы (CCD) болды. Металл оксиді жартылай өткізгіш (МОС) процесін зерттеу барысында олар электр зарядының магниттік көпіршікке ұқсас екенін және зарядты кішкентай МОС конденсаторында сақтауға болатынын түсінді. Бір қатар МОС конденсаторларын жасау өте оңай болғандықтан, олар конденсаторларға тиісті кернеу қосып, зарядты бірінен екіншісіне жылжыта алды. Бұл жартылай өткізгіштік схема кейіннен теледидарлық хабар таратуға арналған алғашқы цифрлық бейнекамераларда қолданылды, ал оның табысы 2009 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. NASA және JPL жасаған цифрлық камера жүйесімен Mariner 4 1965 жылдың 15 шілдесінде Марстың жақыннан түсірілген алғашқы суретін түсірді. 1976 жылы Марсқа қонған екі Viking аппараты Марстың бетінен алғашқы суреттерді түсірді. Сурет алу процесі қазіргі заманғы цифрлық камерадан өзгеше болды, бірақ нәтижесі ұқсас еді; Viking қатты күйдегі сенсор элементтерінің мозаикасын пайдаланудың орнына механикалық түрде сканерленген факсимильді камераны қолданды. Бұл кейіннен Жерге салыстырмалы түрде баяу жіберу үшін таспаға сақталған цифрлық суретті жасады. Алғашқы жарық көрген түсті цифрлық фотосурет 1972 жылы Майкл Фрэнсис Томпсетт CCD сенсорлық технологиясын қолдана отырып түсірді және ол Electronics Magazine журналының мұқабасында жарияланды. Бұл оның әйелі Маргарет Томпсетттің суреті еді. Cromemco Cyclops, коммерциялық өнім ретінде жасалған және микрокомпьютермен байланысқан цифрлық камера, 1975 жылғы ақпан айындағы Popular Electronics журналында жарияланды. Ол бейне сенсоры үшін МОС технологиясын қолданды. Цифрлық кескіндерді сығу технологиясының маңызды жетістігі дискретті косинус түрлендіруі (DCT) болды, бұл жоғалтулы сығу техникасын алғаш рет Насир Ахмед 1972 жылы Канзас штаты университетінде жұмыс істеген кезде ұсынды. DCT сығуы JPEG кескін стандартында қолданылады, ол 1992 жылы Бірлескен Фотографиялық Салалар Тобы (Joint Photographic Experts Group) ұсынды. JPEG кескіндерді әлдеқайда кіші файл өлшемдеріне дейін сығып, ең көп қолданылатын кескін файл пішіміне айналды. JPEG стандарты цифрлық фотосуреттің танымалдылығын арттыруға үлкен үлес қосты. Алғашқы дербес (көшірме) цифрлық камера 1975 жылы Steven Sasson (Eastman Kodak) жасады. Сэссонның камерасы 1973 жылы Fairchild Semiconductor ұсынған CCD бейне сенсорлық микросхемаларын пайдаланды. Камераның салмағы 3,6 кг болды, ол қара-ақ суреттерді кассетаға жазды, ажыратымдылығы 0,01 мегапиксельді (10 000 пиксел) құрады және алғашқы суретін түсіруге 23 секунд кетті (1975 жылдың желтоқсаны). Камераның прототипі өндіріске арналмаған техникалық тәжірибе болды. Sony компаниясы 1981 жылы ғана тұңғыш тұтыну камерасын шығарды, бірақ цифрлық бейнелеу мен фотосуретке негіз қаланды. Алғашқы бір линзалы рефлекстік (DSLR) камера 1986 жылы Nikon SVC прототипі, содан кейін 1988 жылы Nikon QV 1000C коммерциялық өнім ретінде шығарылды. 1990 жылы шыққан Dycam Model 1 – кеңінен қолжетімді цифрлық камера болды; ол Logitech Fotoman деп те сатылды. Ол CCD бейне сенсорын пайдаланды, суреттерді цифрлық түрде сақтады және суреттерді жүктеу үшін тікелей компьютерге қосылды. Бастапқыда кәсіби фотографтарға қымбат бағамен ұсынылған, бірақ 1990 жылдардың ортасы мен соңында технологияның жетілуіне байланысты цифрлық камералар жалпы жұртшылыққа қолжетімді болды. Цифрлық фотосуреттің пайда болуы фотосурет саласында мәдени өзгерістерге де әкелді. Фильмдік фотосуреттен айырмашылығы, суретті кейін өңдеу үшін қараңғы бөлмелер мен қауіпті химиялық заттар қажет болмады – суреттерді енді жеке компьютерден өңдеуге және жақсартуға болады. Бұл фотографтарға өңдеу және редакциялау әдістерін шығармашылықпен пайдалануға мүмкіндік берді. Саланың танымал болуымен қатар, цифрлық фотосурет және фотографтар әртүрліленді. Цифрлық фотосурет фотосурет саласын шағын, біршама элиталық шеңберден көптеген адамдарды қамтитын шеңберге дейін кеңейтті. Камералы телефон цифрлық фотосуреттің танымалдылығын арттыруға көмектесті, сондай-ақ Интернет, әлеуметтік желілер және JPEG кескін форматы да үлкен рөл атқарды. Шағын, ыңғайлы және пайдалануға оңай камералы телефондар цифрлық фотосуретті жалпы жұртшылықтың күнделікті өмірінде кең таратты.

Датчиктер

Сурет сенсорлары – камера линзасы жасаған оптикалық суретті камераның ішінде немесе сыртындағы цифрлық жад құрылғысында сақталатын цифрлық файлға түрлендіретін электрондық құрылғылар жиынтығы. Сурет сенсорларының әрбір элементе проекцияланған суреттің кішкентай бөлігіне (пиксельге) түскен жарықтың қарқындылығын өлшейді және оны цифрлық мәнге айналдырады. Сенсорлардың екі негізгі түрі бар: зарядты қосылған құрылғылар (CCD) – онда фотозаряд орталық заряд-кернеу түрлендіргішке жылжытылады, және CMOS немесе белсенді пикселді сенсорлар. Көптеген камералар, әсіресе жалпы тұтынушылар нарығы үшін, әр пикселі RGB сияқты үш өлшемді түсті кеңістікте түс мәніне ие түсті суреттерді жасайды. Жарықты сезетін технология бар болғанымен, ол әр пикселге түскен жарықтың толқын ұзындығын ажырата алады, көптеген камералар тек жарықтың қарқындылығын ғана тіркететін монохромды сенсорларды қолданады, бұл барлық көрінетін спектрді қамтитын толқын ұзындығының кең диапазонында болады. Түсті суреттерді алу үшін мұндай камералар әр пикселге түсті сүзгілерді қолданады, әдетте Байер үлгісінде, немесе (сирек) жылжымалы сүзгілерді немесе дихроикалық айналар сияқты жарық бөлгіштерді пайдаланады. Содан кейін алынған сұр түсті суреттер біріктіріліп түсті сурет құралады. Бұл қадамды әдетте камера өзі орындайды, бірақ кейбір камералар өңделмеген сұр түсті суреттерді «шикі» сурет форматында ұсынуы мүмкін. Дегенмен, кейбір арнайы мақсаттағы камералар, мысалы, жылулық карта жасауға, нашар жарықта көруге немесе жоғары жылдамдықпен суретке түсіруге арналған камералар тек монохромды (сұр түсті) суреттерді ғана жаза алады. Мысалы, Leica Monochrom камералары жақсырақ ажыратымдылық пен динамикалық диапазон алу үшін тек сұр түсті сенсорды таңдады. Түсті үш өлшемді суреттен сұр түске немесе сепия тонына азайтуды цифрлық өңдеу арқылы жасауға болады, көбінесе бұл мүмкіндік камерада қарастырылған. Екінші жағынан, кейбір көп спектрлі камералар әр пиксел үшін үштен астам түс координаталарын жаза алады.

Көпфункционалдылық және байланыс

Көптеген цифрлық камераларда (кейбір жоғары деңгейдегі сызықтық массивтік камералар мен қарапайым, төмен деңгейдегі веб-камералардан басқа) суреттерді сақтау үшін цифрлық жад құрылғысы қолданылады, олар кейінірек компьютерге жіберілуі мүмкін. Бұл жад құрылғысы әдетте жад картасы болып табылады; дискеталар мен CD-RW дискілері сирек қолданылады. Цифрлық камералар суретке түсіруден басқа, дыбыс пен бейне жазуға да қабілетті. Кейбіреулері веб-камера ретінде жұмыс істейді, ал кейбіреулері компьютерді пайдаланбастан принтерлерге қосылу үшін PictBridge стандартын қолданады, сондай-ақ кейбіреулері суреттерді тікелей теледидар экранында көрсетуге мүмкіндік береді. Сол сияқты, көптеген бейнекамералар да фотосуреттерді түсіріп, оларды видеотаспаға немесе цифрлық камералар сияқты мүмкіндіктерге ие флэш-жад карталарына сақтай алады. Цифрлық фотография – аналогтық ақпараттан цифрлық ақпаратқа өтудің мысалы. Бұрын, дәстүрлі фотография толығымен химиялық және механикалық процесс болды, ол электр энергиясын қажет етпеді. Ал қазіргі заманғы фотография – аналогтық сигналдарды цифрлық деректерге түрлендіріп, кірістірілген компьютерлерді пайдаланып сақтайтын цифрлық процесс.

Пикселдер саны

Берілген ең жоғары ажыратылымдағы n пиксел саны (w көлденең пикселге, h тік пикселге) n = w × h көбейтіндісі болып табылады. Мысалы, 1600 × 1200 өлшемі бар суретте 1,920,000 пиксел немесе 1,92 мегапиксель болады. Өндірушілер көрсеткен пикселдер саны шатастырушы болуы мүмкін, себебі бұл толық түсті пикселдердің санынан өзгеше болуы мүмкін. Бір чипті бейне сенсорларын қолданатын камералар үшін көрсетілген сан – бір түсті сезімтал фотосенсорлардың жалпы саны, олар жазықтықта әртүрлі орналасқан (Bayer сенсоры сияқты) немесе Foveon X3 сенсорындағы сияқты үш бірге орналасқан фотосенсорлар жиынтығында болуы мүмкін. Дегенмен, суреттерде әртүрлі RGB пикселдер саны болады: Bayer сенсорлы камералары демозайкалау (интерполяция) арқылы фотосенсорлар санына тең RGB пикселдерін шығарады, ал Foveon сенсорлары фотосенсорлар санынан үш есе аз RGB пикселдері бар интерполяцияланбаған бейне файлдарын шығарады. Осы екі типті сенсорлардың мегапиксельдік көрсеткіштерін салыстыру кейде пікірталас тудырады. Ажыратылымның артуынан туындайтын егжей-тегжейліліктің салыстырмалы өсуін суреттегі пикселдердің жалпы санына қарағанда, сурет бойындағы (немесе төменгі жағындағы) пикселдер санына қарап бағалау оңайырақ. Мысалы, 2560 × 1600 сенсор элементтерінен тұратын сенсор "4 мегапиксель" (2560 × 1600 = 4,096,000) деп сипатталады. 3200 × 2048-ге дейін арттыру суреттегі пикселдерді 6,553,600-ға (6,5 мегапиксельге) дейін көбейтеді, бұл 1,6 есеге артық, бірақ суреттегі (бірдей сурет өлшемінде) сантиметрге шаққандағы пикселдер саны тек 1,25 есеге ғана артады. Сызықтық ажыратылымның салыстырмалы өсуін өлшеу үшін аудандық ажыратылымның (яғни, бүкіл суреттегі мегапиксельдер) өсуінің квадрат түбірін ескеру керек.

Сақтау

Көптеген камералы телефондар мен цифрлық камералардың көпшілігі кескіндерді сақтау үшін флэш-жады бар жад карталарын пайдаланады. Жеке камераларға арналған карталардың басым бөлігі Secure Digital (SD) форматында немесе ескі CompactFlash (CF) форматында болады; басқа форматтар сирек кездеседі. XQD карта форматы – жоғары сапалы бейнекамералар мен жоғары ажыратымдылықтағы цифрлық фотокамераларға бағытталған картаның соңғы жаңа түрі. Көптеген қазіргі заманғы цифрлық камералар, камерада жад картасы болсын болмасын, фотосуреттерді уақытша сақтау үшін шектеулі сыйымдылығы бар ішкі жадыны да пайдаланады. Бұл суреттерді кейіннен жад картасына немесе сыртқы құрылғыға көшіруге болады. Жады карталары көптеген фотосуреттерді сақтай алады, сондықтан жады картасы толған кезде ғана назар аудару қажет. Көптеген пайдаланушылар үшін бұл бір жад картасында сақталған жүздеген сапалы фотосуреттер дегенді білдіреді. Кескіндерді архивтік мақсаттарда немесе жеке пайдалану үшін басқа да медиа құралдарына көшіруге болады. Жоғары жылдамдығы мен сыйымдылығы жоғары карталар бейне түсіру және сериялық түсіру режиміне (бірнеше фотосуретті жылдам тізбекпен түсіру) өте қолайлы. Фотографтар кескіндердің сақталуын қамтамасыз етуге сенетіндіктен, жад карталарын дұрыс күту маңызды. Бір әдіс – картаны форматтау, ол картадағы мүмкін қателерді тексеруді қамтиды. Көптеген мамандар суреттерді компьютерге көшіргеннен кейін картаны форматтауға кеңес береді. Барлық камералар карталарды жылдам форматтайтындықтан, компьютерде тиісті бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдаланып, кейде толық форматтау жүргізу ұсынылады.

Тұтынушы деңгейіндегі камералардың артықшылықтары

Тұтынушы деңгейіндегі цифрлық камералардың басты артықшылығы – төмен қайталамалы шығын, себебі пайдаланушыларға фотопленка сатып алу қажеттілігі болмайды. Суреттерді өңдеуге кететін шығындар азайытылуы немесе тіпті толығымен жойылуы мүмкін. Digicams әдетте, салыстыратын пленкалық камералардан тасымалдауға және қолдануға ыңғайлырақ, сондай-ақ қазіргі заманғы сурет қолдануға оңай бейімделеді. Ал кейбіреулері, әсіресе смартфондардағы камералар, суреттерін тікелей электрондық поштаға, веб-беттерге немесе басқа да электрондық тарату арналарына жіберуге мүмкіндік береді.

Кәсіби цифрлық камералардың артықшылықтары

Кәсіби қолдануда цифрлық камералар жылдамдық, дәлдік, икемділік, қарапайымдық және құн жағынан көптеген артықшылықтар ұсынады. Жеделдік: суретті қарау және жою дереу мүмкін; жарық пен композицияны дереу бағалауға болады, бұл әрі қарай сақтау кеңістігін үнемдейді. Жедел жұмыс ағыны: басқару (түс және файл), өңдеу және басып шығару құралдары дәстүрлі пленкалық процестерге қарағанда әмбебап. Дегенмен, RAW файлдарын жапсырып өңдеу тіпті жылдам компьютерде де уақытты алуы мүмкін. Суретті жылдам қабылдау: жад картасынан жоғары ажыратымды RAW файлын көшіру бірнеше секундты алса, ал жоғары сапалы сканермен пленканы сканерлеуге бірнеше минут кетеді. Флэш: суреттерде флэш қолдану суреттің жарықтандырылуы сияқты әртүрлі эффектілерді қамтамасыз ете алады. Суреттердің жоғары саны: бұл пленканы ауыстырмай ұзақ фотосессиялар жасауға мүмкіндік береді. Көптеген пайдаланушылар үшін камераның қызмет ету мерзіміне бір жад картасы жеткілікті, ал пленка – бұл пленкалық камералардың үнемі қайталап келетін шығыны. Өңдеудің дәлдігі және қайталанатындығы: цифрлық ортадағы өңдеу толығымен сандық болғандықтан, детерминистік (көп рет қайталамалы) алгоритмдерді қолдана отырып, сурет өңдеу толыққанды қайталанады және фотохимиялық өңдеуге тән айырмашылықтарды жояды, сондай-ақ басқа қиын немесе қолдануға қолайсыз өңдеу техникаларын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Цифрлық өңдеу: цифрлық кескінді дәстүрлі негативтер мен басып шығару әдістеріне қарағанда әлдеқайда оңай және жылдам өзгертуге болады. Nikon және Canon сияқты өндірушілер фотожурналистердің цифрлық бір линзалы рефлекстік камераларды (DSLR) пайдалануын ынталандырды. 2+ мегапиксельдік суреттер газет немесе журналдағы кішкентай суреттер үшін жеткілікті сапалы деп есептеледі. Қазіргі заманғы цифрлық SLR-лердегі 8-24 мегапиксельдік суреттер, жоғары сапалы линзалармен үйлесімде, 35 мм пленкаға негізделген SLR-дегі пленкалық басылымдардың толыққанды детальдарын шамамен бейнелей алады.

Цифрлық камералардың кемшіліктері

Алиазинг: кез келген үлгіленген сигнал сияқты, көптеген электрондық бейне сенсорларының периодты пиксель құрылымы және түсірілген нысандардың периодты құрылымы (әдетте адам жасаған нысандар) Бейер үлгісіндегі сенсорды қолданатын камераларда жалған түстер сияқты жағымсыз алиазинг артефакттарын тудыруы мүмкін. Алиазинг пленкада да кездеседі, бірақ көбінесе пленканың стохастикалық дәнді құрылымы (стохастикалық үлгілеу) салдарынан аз байқалатын түрде көрінеді (мысалы, түйіршіктіліктің күшеюі). Электр қуатына тәуелді: цифрлық камералар электр қуатысыз жұмыс істей алмайды, әдетте батареямен қамтамасыз етіледі. Ал, Leica M2 сияқты көптеген механикалық пленкалық камералар болды. Бұл батареясыз құрылғылар қиын немесе алыс жағдайларда цифрлық құрылғыларға қарағанда артықшылықтарға ие болды. Сенсордың шектеулі өлшемі: жартылай өткізгіштерді өндірудегі тұрақты мәселе – 1 см²-ден асатын чиптерді ақаусыз өндірудің жоғары құны, бұл дәстүрлі 35 мм оптикамен үйлесімді үлкен бейне сенсор форматтарын кәсіби және жартылай кәсіби нарықтармен шектейді.

Фреймнің өлшем қатынастары

Көптеген цифрлық камералардың қатынасы 1.33 (4:3) болып келеді, бұл аналогтық теледидар немесе алғашқы фильмдерге ұқсас. Дегенмен, 35 мм-лік суреттің қатынасы 1.5 (3:2) құрайды. Көптеген цифрлық камералар осы екі қатынаста да суретке түсіруге мүмкіндік береді. Көбінесе барлық дерлік цифрлық SLR камералар 3:2 қатынасында суретке түсіреді, себебі олардың көпшілігі 35 мм пленкаға арналған линзаларды қолдана алады. Кейбір фотолабораториялар фотосуреттерді 4:3 және қазіргі қолданыстағы 3:2 қатынастағы қағазға басып шығарады. 2005 жылы Panasonic HDTV-ге сәйкес келетін 16:9 қатынасы бар тұтынушыларға арналған алғашқы камераны ұсынды. Бұл APS пленкасының кең таралған 7:4 қатынасына ұқсас. Суреттердің әртүрлі қатынастары – тұтынушылардың фотосуретті кесу кезінде туындайтын мәселелердің бірі. 4:3 қатынасы 4.5"×6.0" өлшеміне сәйкес келеді. Ал 4"×6" стандартты өлшемге, яғни 3:2 қатынасына басып шығарғанда жарты дюйм жоғалады. 5"×7", 8"×10" немесе 11"×14" сияқты басқа өлшемдерде басып шығару кезінде де ұқсас қиындықтар туындайды.

Нарыққа әсері

2002 жылдың соңында АҚШ-та ең арзан цифрлық камералар шамамен 100 долларға (АҚШ доллары) сатылды. Сонымен қатар, фотолабораториясы бар көптеген жеңілдетілген дүкендер «цифрлік интерфейсті» енгізді, бұл тұтынушыларға бір сағат ішінде нағыз химиялық басылымдарды (сияпты қағазға шығарудан айырмашылығы) алуға мүмкіндік берді. Бұл бағалар пленка негативтерінен жасалған басылымдардың бағасына ұқсас болды. 2003 жылдың шілдесінде цифрлық камералар Ritz Dakota Digital, 1,2 мегапиксельді (1280 × 960) CMOS матрицалы, құны бар болғаны 11 доллар тұратын бір реттік камера нарығына енді. Фильмдік камераларда ұзақ жылдар бойы қолданылып келген бір рет қолдану тұжырымын ұстана отырып, Ritz компаниясы Dakota Digital-ді бір рет қолдану үшін жасады. Алдын ала бағдарланған 25 кадрлық лимит толғаннан кейін камера дүкенге қайтарылады, ал тұтынушы өз фотосуреттерімен бірге басылған суреттер мен CD-ROM дискісін алады. Содан кейін камера жөнделіп, қайта сатылады. Dakota Digital пайда болғаннан бері осыған ұқсас бір реттік цифрлық камералар пайда болды. Көптеген бір реттік цифрлық камералар сипаттамалары мен функционалдығы жағынан түпнұсқа Dakota Digital-ге ұқсас, бірақ кейбіреулері жоғарырақ сипаттамалармен және кеңейтілген функциялармен (мысалы, жоғарырақ бейнелеу ажыратымдылығы және LCD экранымен) жабдықталған. Бұл бір реттік цифрлық камералардың көпшілігі, өңдеу құнын есептемегенде, 20 доллардан арзан тұрады. Дегенмен, бәсекеге қабілетті бағадағы күрделі цифрлық камераларға деген үлкен сұраныс өндірістегі кемшіліктерге әкеп соқты, бұл камералардың істен шығуы, қосалқы бөлшектердің жоғары бағасы және қызмет ету мерзімінің қысқа болуы туралы клиенттердің көптеген шағымдарымен куәландырылды. Кейбір цифрлық камералар тек 90 күндік кепілдік береді. 2003 жылдан бері цифрлық камералардың сатылымы фильмдік камералардан асып түсті. 35 мм-лік компакт-камералардың бағасы төмендеді, өндірушілер Қытай сияқты елдерге өндірістің бір бөлігін тапсырды. Kodak 2004 жылдың қаңтар айында дамысқан елдерде Kodak брендімен шығарылған фильмдік камераларды енді сатпайтынын мәлімдеді. 2006 жылдың қаңтар айында Nikon компаниясы да осы қадамды жасап, өзінің фильмдік камераларының барлық үлгілерін, екі модельден басқа, шығаруды тоқтататынын хабарлады. Олар Nikon FM10 төменгі деңгейдегі және Nikon F6 жоғары деңгейдегі үлгілерін шығаруды жалғастырады. Сол айда Konica Minolta компаниясы камера бизнесінен толығымен бас тартқанын жариялады. 35 мм және Advanced Photo System (APS) компакт-камералардың бағасы төмендеді, бұл, әдетте, цифрлық камералардың тікелей бәсекесінен және оның нәтижесінде пайда болған қолданылған фильмдік камералардың қолжетімділігінен туындады. Pentax фильмдік камералардың өндірісін азайтты, бірақ тоқтатпады. Технология соншалықты жылдам дамыды, Kodak-тың бір фильмдік камерасы «жыл камерасы» сыйлығын алғаннан кейін тоқтатылды. Фильмдік камералардың сатылымының төмендеуі сондай-ақ осындай камераларға арналған пленка сатып алудың азаюына әкелді. 2004 жылдың қарашасында Agfa Gevaert компаниясының Германиядағы AgfaPhoto бөлімшесі бөлінді. Алты ай ішінде ол банкротқа өтініш берді. Konica Minolta Photo Imaging, Inc., 2007 жылдың 31 наурызына дейін әлем бойынша түсті пленка мен қағаз өндірісін тоқтатты. Сонымен қатар, 2005 жылға қарай Kodak компаниясы жиырма жыл бұрынғыдан үш есе аз қызметкерді жұмысқа алды. Бұл фильм индустриясындағы жұмыс орындарының жоғалуы цифрлық бейне индустриясында өтелді ме, белгісіз. Цифрлық камералар қымбат пленкалар мен фотосуреттерді дамытуға қажетті химиялық заттарды қолданудың азаюы арқылы фильмдік фотография индустриясын құртты. Бұл Fuji, Kodak және Agfa сияқты компанияларға айқын әсер етті. Көптеген дүкендер, бұрын фотосуреттерді өңдеу қызметтерін ұсынған немесе пленка сатқан, енді мұны істемейді немесе олардың сатылымы күрт төмендеді. 2012 жылы Kodak өзгеретін индустрияға бейімделуге тырысқаннан кейін банкротқа өтініш берді. Цифрлық камералардың сатылымы 2012 жылдың наурыз айында айына шамамен 11 миллион данаға жетті, бірақ содан бері сатылым күрт төмендеді. 2014 жылдың наурызына қарай айына шамамен 3 миллион дана сатылды, бұл ең жоғары сатылымның 30 пайызын құрады. Сатылымның төмендеуі тоқтаған болуы мүмкін, орташа айлық сатылым шамамен 3 миллион дананы құрады. Басты бәсекелес – смартфондар, олардың көпшілігі кіріктірілген цифрлық камералармен жабдықталған және үнемі жақсарылады. Көптеген цифрлық камералар сияқты, олар да бейнелерді жазу мүмкіндігін ұсынады. Смартфондар техникалық жағынан жақсара берсе де, олардың корпусы камера ретінде пайдалануға қолайлы емес, ал батареясының қызмет ету мерзімі цифрлық камерамен салыстырғанда әдетте шектеулі. Цифрлық фотография да оңтайлы нарық әсерлерін тудырды. Цифрлік фотосуреттердің өсуіне байланысты цифрлік фотосуреттер жарнамалық стендтері мен кенепке басылған суреттер сияқты өнімдердің танымал болуы тікелей себеп болды.

Әлеуметтік әсері

Цифрлық фотосуретке түсіру көптеген адамдарға фотосуретке түсу мүмкіндігін берді. Жаңа технологиялар мен фотографтарға арналған өңдеу бағдарламалары фотосуреттерді жұртшылыққа ұсыну тәсілін өзгертті. Фотосуреттерді түпнұсқадан мүлдем өзгеше көрсету үшін күшті өңдеуге немесе фотошопқа салуға болады. Цифрлық камера пайда болғанға дейін, әуесқой фотографтар өз камералары үшін пленка немесе слайд пленкаларын пайдаланған. Слайдтарды слайд-проектор арқылы дайындап, көрермендерге көрсету қажет болды. Цифрлық фотосуретке түсіру пленканың күту кезегі мен құнын жойды. Тұтынушылар арнайы жабдықтарды пайдаланбай, қарапайым үй компьютерлерімен цифрлық суреттерді көруге, жіберуге, өңдеуге және таратуға мүмкіндік алды. Соңғы уақытта камералы телефондар фотосуретке үлкен әсер етіп жатыр. Пайдаланушылар смартфондарын интернетке өнімдерді жүктеу үшін орнатуға болады, тіпті камера жойылған немесе фотосуреттер өшірілген жағдайда да суреттерді сақтай алады. Кейбір фотосалонтарда Bluetooth технологиясы арқылы смартфоннан тікелей басып шығаруға мүмкіндік беретін өзін-өзі қызмет көрсету терминалдары бар. Архившілер мен тарихшылар цифрлық медианың өткішкен сипатын байқады. Пленка мен баспадан айырмашылығы, цифрлық бейнелерді сақтау үнемі өзгеріп отырады, ескі медиа және декодтау бағдарламалық жасақтамасы ескіріп, жаңа технологиялар үшін қолжетімсіз болып барады. Тарихшылар бұл жағдайдың тарихи үзіліске алып келуіне және ақпараттың бұзылған немесе қолжетімсіз цифрлық медиада үнсіз жоғалып кетуіне алаңдайды. Олар кәсіби және әуесқой пайдаланушыларға сақталған цифрлық суреттерді ескі технологиядан жаңа технологияға көшіру арқылы цифрлық сақтау стратегиясын әзірлеуді ұсынады. Альбомдаушылар көркем және жеке естеліктер жасау үшін пленканы пайдаланған болса, цифрлық фотокітаптарды пайдалану және жекелендіру тәсілдерін өзгертуі керек, осылайша дәстүрлі фотоальбомдардың ерекше қасиеттерін сақтай алады. Интернетте фотосуреттерді сақтау және бөлісудің танымал құралы 1992 жылы Тим Бернерс-Лидің алғашқы фотосуретін (CERN үй тобы Les Horribles Cernettes суреті) онлайн жариялағаннан бері пайда болып келеді. Бүгінде миллиондаған адамдар фотосуреттерін бөлісу үшін Flickr, Picasa, PhotoBucket сияқты сайттарды және әлеуметтік желілерді пайдаланады. Цифрлық фотосурет және әлеуметтік медиа ұйымдар мен корпорацияларға фотосуреттерді кеңірек және әртүрлі аудиторияға қолжетімді етуге мүмкіндік береді. Мысалы, National Geographic Magazine-тің Twitter, Snapchat, Facebook және Instagram аккаунттары бар, олардың әрқайсысы платформадағы нақты аудиторияға бағытталған контентті қамтиды. Цифрлық фотосурет медицина сияқты басқа салаларға да әсер етті. Ол дәрігерлерге диабеттік ретинопатияны диагностикалауға көмектеседі және ауруханаларда басқа ауруларды диагностикалау және емдеу үшін қолданылады.

Цифрлық түрлендірілген суреттер

Цифрлық өнер мен медиа өнерінде цифрлық фотосуреттер жиі өңделеді, өзгертіледі немесе басқа цифрлық кескіндермен біріктіріледі. Сканграфия – сканерді пайдаланып цифрлық фотосуреттер жасау процесі. Цифрлық камералар мен компьютерлік өңдеудегі жаңа технологиялар фотосуреттердің қабылдануын өзгертеді. Нақты бейнелерді цифрлық түрде жасау және құру мүмкіндігі – өңделмеген фотосуреттерден гөрі – көрермендердің цифрлық фотосуреттегі «ақиқат» туралы түсінігін өзгертеді. Цифрлық манипуляция суреттерге өткен мен қазіргі уақыттың шындығын өзгертуге және осы арқылы адамдардың жеке басын, сенімдерін және пікірлерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Цифрлық фотосурет және әлеуметтік медиа

Алғашқы кезеңдерінде фотосурет негізінен отбасы мұрасын сақтау үшін қолданылды. Қазір ол 21-ғасырда жеке тұлғаның маңызды бөлігіне айналды. Интернет қолданушылары көбінесе өздерін және таңдаған эстетикалық стильдерін көрсететін суреттерді өзі түсіріп, бөліседі. Әлеуметтік цифрлық фотосуретте сүзгілер жиі қолданылады, олардың кейбіреуі кинофотографияның жоғалуынан қалған ностальгиялық сезімді қалпына келтіреді. Фильмнің түйіршігі, сызаттар, өңсіздену және поляроид шекаралары сияқты дәстүрлі аналогты эффекттерді имитациялайтын сүзгілер, әлеуметтік фотосурет идеясымен бірге күнделікті суреттерді оңай бөлісу арқылы үлкен танымаллыққа ие болды. Панорамалық суреттерді камерада тікелей, қосымша өңдеусіз жасауға болады. Кейбір камераларда 3D панорама мүмкіндігі бар, ол бір линзамен әртүрлі бұрыштардан түсірілген кадрларды біріктіріп, көлемділік сезімін тудырады. Виртуалды шындық фотосуреті – фотосуреттерді интерактивті түрде көру. Жоғары динамикалық диапазонды камералар мен дисплейлер саудада қолжетімді. 1,000,000:1-ден аспайтын динамикалық диапазоны бар сенсорлар жасалуда, сондай-ақ әртүрлі экспозициямен түсірілген бірнеше HDR емес суреттерді HDR суретіне біріктіретін бағдарламалық құралдар бар. Қозғалыс бұлдыры (motion blur) флаттер-жапқыш (flickering shutter) арқылы жойылуы мүмкін, ол бұлдырға ерекше белгі қойып, кейін өңдеу кезінде таниды. Әзірге ол саудаға түспеген. Күрделі боке эффектісін жасау үшін 2 сенсорлы аппараттық жүйе қолданылады, біреуі әдеттегідей суретті түсіреді, ал екіншісі тереңдік туралы ақпаратты жазады. Сурет түсірілгеннен кейін боке эффектісі мен фокусты қайта баптауға болады. Жоғары сапалы камералар мен бейнекамераларда сенсордың сезімталдығын екі немесе одан да көп бейтарап тығыздық сүзгілерімен реттеуге болады. Объектінің жарық шағылысуын компьютерлік басқарудағы шамдар мен сенсорлар арқылы түсіруге болады. Мысалы, майлы бояулардың әдемі суреттерін жасау үшін мұндай технология қажет. Әзірге ол саудаға түспеген, бірақ кейбір мұражайлар оны қолдана бастады. Шаңды азайту жүйелері бейне сенсорларын таза ұстауға көмектеседі. Бастапқыда Olympus DSLR сияқты бірнеше камерада ғана қолданылған, қазір ол төменгі деңгейдегі немесе арзан камералардан басқа, линзасын ауыстыруға болатын камералардың көптеген модельдерінде стандартқа айналды. Басқа да жетістіктерге жақсартылған сенсорлар, қуаттырақ бағдарламалық құралдар, жетілдірілген камера процессорлары (кейде бірнеше процессорды қолданады; мысалы, Canon 7D камерасында екі Digic 4 процессоры бар), кеңейтілген түс гаммасы бар дисплейлер, кіріктірілген GPS және Wi-Fi, сондай-ақ компьютерлік басқарудағы жарықтандыру жатады.