Кіріспе

Нидерландтың саяси партиясы. Рим-католик сайлау қауымдастықтарының жалпы лигасы (Algemeene Bond van Roomsch Katholieke Kiesverenigingen), жайылмалы түрде Жалпы лига (Algemeene Bond) деп аталатын, Нидерландтағы католик саяси партиясы болды. Ол 1904 жылдан 1926 жылға дейін болды, содан кейін оның орнын Рим-католик мемлекеттік партиясы басты. Бүгінгі Христиан-демократиялық шақырудың түп-тамырларының бірі осы лига саналады.

1904 жылға дейін

XIX ғасырда католиктер Нидерландыда өкілсіз халықтың бір бөлігі болды. Олар Солтүстік Брабант және Лимбург провинцияларының оңтүстігінде үлкен тәуелсіздікке ие болды, онда олар халықтың 90 пайызын құрады. Бірақ солтүстікте католиктерге діни митингтер мен демонстрациялар ұйымдастыруға рұқсат берілмеді. 1848 жылға дейін Нидерландыда Рим-католик шіркеуінің иерархиясы тыйым салынды. Бұл себеп – католик испандықтарға қарсы тәуелсіздік күресінен шабыттанған протестантизм мен ұлтшылдықтың қосылуы болды. 1890 жылдарға дейін католиктердің ең маңызды одақтастары дін бостандығын жақтаған либералдар болды. Католиктер бірнеше либералдық үкіметтерді қолдады, бірақ екі топқа бөлінді: прогрессивті Шепман мен консервативті Бальман. Прогрессивтер корпоративтік экономиканы және сайлау құқығын кеңейтуді жақтады, ал бизнес мүдделерін қорғайтын консерваторлар екеуіне де қарсы болды. Ал католиктердің ұйымдастырылуы аудандық немесе провинциялық деңгейде жүзеге асты. Брабанттық фракциялар ерекше күшті болды. 1880-ші жылдардың соңында католиктер либералдарға көңілі тоймады, себебі олар дін бостандығын қолдағанмен, католик немесе басқа діни мектептерді қаржыландырудан бас тартты. Бұл католиктерді біріктірген маңызды мәселе болды. 1888 жылы католик парламенттік партиясы Анти-революциялық партияға адалдығын ауыстырып, Энеас Маккей басқарған алғашқы коалициялық үкіметке қосылды. Жаңа үкімет 1896 жылы жаңа партия құруға бастама берді. Содан кейін барлық католик кандидаттары Шепман жазған бір бағдарламаны қолдады. Бағдарламаға католик әлеуметтік саясатын қолдаған Rerum novarum энцикликасы әсер етті. 1897 жылдан бастап католик депутаттары тұрақты түрде жинала бастады.

19041926 жылдар

Ақырында, 1904 жылғы 15 қазанда Жалпы лига аудандық және провинциялық католик кеңестері мен парламентарийлердің федерациясы ретінде құрылды. 1905 жылғы сайлау Лиганың қатысқан алғашқы сайлауы болды. Ол католик үміткерлері бұрын иеленген орын санымен бірдей болды: 25 (100-ден). Бұл көрсеткіш келесі сайлауларда да тұрақты болды. Партия 1908 және 1913 жылдар аралығында АРП және протестанттық CHU партияларымен бірге Хеемскерк басқарған үкіметте билік жүргізді. 1913 және 1918 жылдар аралығында партия либералды азшылық үкімет тарапынан биліктен шеттетілді, ол соңғы үш онжылдықтағы ең маңызды екі саяси мәселені шешу үшін маңызды конституциялық реформаны дайындады: сайлау құқығы және діни мектептерді тең қаржыландыру. Бұл процеске барлық партиялар қатысты және 1917 жылы өзгерістер қабылданды. Содан кейін Жалпы лиганың ықпалы артты. 1918 жылғы сайлауда пропорционалды сайлау жүйесі бойынша Лига ең ірі партияға айналды, ал оның АРП және CHU партияларымен құрған одағы айтарлықтай көпшілікке ие болды. Голландия саяси тарихында алғаш рет католик Чарльз Руйс де Беренбрук премьер-министр болды. Бұл жауапкершілік партияға үлкен қысым түсірді. 1919 жылы Ван Гроендеаль партия қатарынан шығарылды, себебі ол парламент депутаты голландтық Лимбургтің тәуелсіздігін қолдады. 1922 жылы Жалпы лиганың бұрынғы мүшелері құрған Рим католик халық партиясы тағы бір католик партиясы болып табылды және католик жұмысшыларына бағытталды. 1923 жылы 10 католик депутаты Әскери-теңіз министрлігінің бюджетіне қарсы дауыс бергені үшін екінші Руйс де Беренбрук үкіметінің құлауына себепкер болды. Руйс де Беренбрук жаңа үкіметпен жұмысын жалғастырды. 1925 жылы православиелік протестант депутаты Керстен бірінші Колин үкіметінің құлауына себепкер болды. Керстен жыл сайын Нидерландының Ватикан елшілігін таратуды ұсынды. Жыл сайын консервативті протестанттық CHU партиясы, үкіметте Жалпы лигамен бірге, бұл ұсынысты қолдады. Енді социалистік және либералды оппозиция да ұсынысты қолдады, бұл католик министрлері үшін қабылдауға болмайтын нәрсе болды, және олардың кеткені үкіметтің құлауына әкелді. Осы оқиғалар мен басқарудың қысымы Жалпы лиганың тығыз ұйымдасқан халық партиясына айналуын жеделдетті. 1926 жылы ол жаңа партия – Рим католик мемлекеттік партиясын құрды, ол күшті ұйыммен Жалпы лиганың жалғасы болды.

Атауы

"Лига" атауы үш нәрсені көрсететін: федеративтік құрылымы, себебі ол округтердің федералды лигасы еді, Рим католик идеологиясы және партиялық саясатқа қарсылығы – ол жалпылама лига еді. Ұзын атау акроним түрінде қысқартылмады, жай ғана "Жалпы Лига" деп аталды. 1926 жылы Рим-католик мемлекеттік партиясы құрылғанға дейін партия да осы атпен белгілі болды.

Идеология және мәселелер

Бас лига – католиктік партия болды, ол өзін папаның Rerum novarum энциклопедиясына тікелей негіздеді. Бұл энциклопедияда Папа Леон XIII католиктік әлеуметтік ілімнің принциптерін жариялады. Ол экономикаға мемлекеттің күшті араласуын қажет етті, сонымен қатар социализмді айыптады. Католиктік партия ретінде ол діни және мемлекеттік мектептерге тең қаржы бөлуді жақтады. Бұдан әрі, партия Солтүстік провинциялардағы католиктердің діни бостандығын, мысалы, діни шерулер өткізу құқығын қолдады. Ол Ватиканға жеке өкіл жіберуді және Голландиялық Үндістандағы католиктік миссияны нығайтуды талап етті. Католиктік әлеуметтік партия ретінде ол корпоративтік экономиканың жақтаушысы болды, онда жұмыс берушілер ұйымдары, кәсіподақтар және мемлекет ортақ мүдде үшін бірлесіп жұмыс істейді. Ол әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесін енгізуді, ұлттық индустрияны дамытуды қорғауды және жұмысшылардың жағдайын жақсартуды қолдады. Ол үй иелерінің сайлау құқығын жақтады, онда тек отбасы басшылары ғана дауыс бере алатын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол қорғанысқа қаражатты арттыруды ұсынды.

Сайлаушылар

Бас лига барлық топтағы католиктермен қолдауға ие болды. Солтүстік Брабант және Лимбург аймақтарында ол көбінесе 90% -дан астам дауыс алып, провинциялық және қалалық кеңестерді сенімді түрде бақылап отырды.

Ұйымдастыру құрылымы

Партия жекелеген топтардың бекем емес одағы болды, партиялық тәртіп нашар еді. Әлсіз партия ұйымы партияның парламенттік фракциясына тәуелді болды.

Тіректердегі ұйымдар

Бас лига Рим-католик шіркеуі сияқты көптеген басқа католик мекемелерімен тығыз байланыста болды, және олар бірлесіп католик тірегін құрады. Бұл ұйымдар католик еңбек одағы, католик жұмыс берушілер ұйымы, католик шаруалар ұйымы, Сары-Ақ Крестпен біріккен католик ауруханалары және католик мектептерін қамтыды.

Басқа тараптармен қарым-қатынастар

Бас лига протестанттық Революцияға қарсы партиямен және Христиандық тарихи одақпен одақтасты, бұл одақ Коалиция деп аталды. Олардың ортақ мәселесі – мемлекеттік қаржыландыруда діни мектептердің теңгерімділігін қамтамасыз ету. Сайлау құқығын кеңейтуді қолдаған және католик дінін мойындаған Революцияға қарсы партиямен (ARP) қарым-қатынас, сайлау құқығын кеңейтуге қарсы болған және католиктердің құқықтарын шектеуге ұмтылған Христиандық тарихи одақпен (CHU) салыстырғанда айтарлықтай жақсы болды.

Халықаралық салыстыру

Католиктік партия болғандықтан, басымдық құрайтын протестант елінде, ол Германияның Орталық партиясына немесе Швейцарияның Консервативті халық партиясына ұқсас. Үшеуі де католиктердің нашар жағдайынан құтылуына қолдау көрсетті.