Нови Садтың «Штранд» жағажайы: тарихы мен жаңару жоспарлары
Štrand
Нови-Садтағы «Штранд» жағажайы – Дунай өзеніндегі танымал демалыс орны. Тарихы 1827 жылға дейін жетеді, балықшылар арқылы құрылған. Жағажай, демалыс, Нови-Сад.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Штранд – Сербияның Воеводина аймағындағы Нови-Сад қаласында Дунай өзенінің жағасында орналасқан танымал қалалық жағажай. Ол Лиман шағын ауданының шетінде орналасқан, ал жағажайдың үстінен Либерти көпірі өтеді.
Štrand is a popular city beach on the Danube river in Novi Sad, Vojvodina, Serbia. It is located and the edge of Liman neighborhood, with the Liberty Bridge passing above the beach.
Атауы
Оның атауы неміс тіліндегі Strand сөзінен шыққан, ол жай ғана «жағажай» деген мағынаны білдіреді (неміс тілінде, әріптің басындағы «s» әрпі, егер дауыссыз әріпке дейін келсе, көбінесе «ш» деп айтылады, мысалы, яһуди тілінен келген «shtick» сөзіндегідей, сондықтан серб тіліндегі «š» әрпі осы дыбысты дұрыс көрсететін диакритикалық белгіні алып тұр).
Its name derives from the German word Strand, meaning simply beach (In German, an initial s is usually pronounced as sh when it comes before a consonant, as in the Yiddish English shtick, thus, the Serbian š correctly bears a diacritic reflecting this).
Нови-Садтағы алғашқы жағажайлар
Нови-Садтың жергілікті жағажайды жақсы көретіндердің алғашқы жазбада қалған дәлелі 1827 жылға дейін барып жетеді, оны балықшы Яков Райс жазған. Сол кезде Срем жағында жағажайлар болғандықтан, жергілікті балықшылар жағажайға баруды қалағандарды Дунайдың екінші жағалауына тасымалдауға мәжбүр болды, сонымен қатар су тартушыларға кейбір шабақтарды сату мүмкіндігіне де ие болды. Алғашқы Нови-Сад жағажайы Брукшанц (Бруксшанц) көпірінің жанында, 1920 жылдары бұзылған Петроварадин бекінісінің бір бөлігінде орналасқан. Дегенмен, Дунайда көптеген ағындар болғандықтан, өзеннің ағысы тез болды және жүзуге қолайлы емес еді, сондықтан Нови-Сад тұрғындары жақсырақ орын іздеді. Олар оны өзеннің бойымен бір жарым шақырым жоғары, Балықшылар аралының жанында тапты. Бұл орын неміс тілінде "жүзу мектебі" деген мағына береді. Дунайда мықты тастарға байланған темір бөшкелері бар үлкен ағаш сал болды. Салда 100 кабина және үш жұп бассейн болды, олардың әрқайсысы ерлер мен әйелдерге бөлінген. Ең үлкен бассейннің өлшемдері 20х10 метрді құрады, онда жүзу көрсетілімдері өткізілді. Екінші бассейн жүзуді білмейтіндерге, ал үшіншісі балаларға арналған. Жүзу оқытушылары балаларды арқан мен жүзуге көмектесетін таяқтардың көмегімен суда ұстап тұрды. "Schwimmschule" жүзу маусымы 15 мамырда басталып, қыркүйек айына дейін жалғасты. Жүзу маусымы мамырдың ортасы немесе маусымның басынан қыркүйектің соңына немесе қазанның басына дейін созылады. Осы кезеңде жағажайға келгендер таңғы сағат 8-ден кешкі сағат 8-ге дейін жағажайға кіру билеттерін сатып алуға міндетті. 2023 жылдың қаңтарында қала Штранд жағажайын өзен бойымен кеңейту және жағажай аймағын көбірек ойын-сауық және жайлылықпен жаңарту жоспарларын жариялады, сондай-ақ "Danubius 1885" ескек клубын, "Vojvodina" каноэ клубын және "Cesla" мейрамханасын Каменица аралына көшіруді жоспарлады. Жоспарға 11,71 гектар жаңа мейрамханалар, барлар, су нысандары, сондай-ақ басқа да жылжымалы және инфрақұрылымдық жабдықтармен бірге жаңа спорт алаңдары кіреді. Бұған жағажайға келгендер үшін тегін Wi-Fi аймағы, екінші жағажай кіреберісі, шағын гольф алаңы және балалар ойын алаңы да кіреді. Спорт алаңына жаңа жағажай волейболы алаңы, баскетбол мен волейболға арналған көп мақсатты алаң, сондай-ақ бадминтонға арналған алаң және ашық ауадағы жаттығу залы кіреді. Балаларға арналған жаңа бассейн – жағажайдың шығыс жағында, Каменичка Адаға жақын жерде орналасқан понтондық бассейн. Аймақта балаларға арналған көптеген су шаралары мен жабдықтары бар су ағыны да болады.
The first written proof of the local beach lovers of Novi Sad dates back to 1827, recorded by fisherman Jakov Rajs. During that period, there were beaches on the Srem side, so the local fishermen had to transport those who wanted to visit the beach to the other bank of the Danube, taking the opportunity to sell some crayfish to the swimmers. The first Novi Sad beach was located right next to Brukšanac (Bruckschanc) Bridgehead, part of the Petrovaradin Fortress that was demolished in the 1920s. However, having lots of whirlpools, the Danube was fast and not great for swimming, so the citizens of Novi Sad looked for a better location. They found one just one and a half kilometres upstream, near the Fisherman’s Island. meaning swimming school in German. On the Danube, there was a huge wooden raft with sheet metal barrels tied to strong boulders. There were 100 cabins and three double pools on the raft, with separate sections for men and women. The biggest pool dimensions were 20×10 metres, with swimming exhibitions being held there. The second pool was intended for non swimmers, while the third one was for the kids. Swimming teachers kept children floating on the water with the help of a rope and floating sticks. The swimming season at the schwimmschule started on 15 May and lasted until September. The swimming season lasts from the middle of May or early June and lasts until the end of September or early October. During that period, beach goers are required to buy beach entrance tickets between 8 in the morning and 8 in the evening. In January 2023, the city unveiled plans to expand the Štrand beach downstream and refurbish the beach area with more entertainment options and accommodations, moving the rowing club Danubius 1885, kayak canoe club "Vojvodina" and restaurant "Cesla" to Kamenica Island upstream. The plan encompasses 11.71 hectares of new restaurants, bars, water facilities, as well as new sports grounds along with other mobile and infrastructure equipment. This also includes a free WiFi zone for beach goers, a second beach entrance, mini golf field, and kids playground. The sports area would include a new beach volleyball terrain and a multipurpose terrain for basketball and volleyball, as well as a terrain for badminton, and an open air gym. The new pool for kids, would be a pontoon pool located at the eastern end of the beach, close to Kamenička Ada. The area will also have a water course with many water related activities and equipment for children.
Нови-Сад шабуыл
1942 жылдың 21 қаңтарында венгр фашистік күштері Нови-Сад қаласындағы серб және еврей азаматтарына қарсы қырғынды бастады. Үш күн ішінде 1300-ден 2000-ға дейін азамат қаза тапты. Қолға түскен азаматтар жүк көлігімен немесе жаяу Штрандтың кіреберісіне жеткізілді. Олар қатар-қатар тізіліп, Дунай өзенінің жағасына дейін бара жатқанда өлтіріліп, жарақат алды. Мәйіттер мен жараланғандар мұздың астына итеріліп тасталды.
On 21 January, 1942, Hungarian fascist forces started a pogrom against Serbian and Jewish citizens of Novi Sad. Between 1300 and 2000 citizens were killed in three days. Arrested citizens, by truck or by foot, were brought at the very entrance of Štrand. Lined up in rows, they waited to go to the very banks of the Danube, where they were killed and wounded. The lifeless and wounded bodies were pushed under the ice.
Нови-Садты НАТО бомбалауы
1981 жылы Либерти көпірі салынысымен, көпір жағажайдың үстінен өтіп, жағажайды екі бөлікке визуально бөліп шығарды. 1999 жылғы НАТО бомбалауы көпірдің қирауына әкеліп, қалдықтарды жағажай аумағына шашыратты. Бірнеше жыл бойы жағажайға барушыларға Штранд жағалауынан тым алыс жүзбеуге кеңес берілді, себебі көпірге және оның маңына түскен бомбалар, Дунайдағы қалдықтар мен көпірдің құрылымдық тұрақсыздығы қалып қойды.
With the construction of the Liberty Bridge in 1981, the bridge would pass above the beach, visually splitting the beach into two areas. The NATO bombardment of 1999 would result the bridges destruction, scattering debris across the beach area. For several years beach goers were advised to not swim too far from the shores of Štrand, due to bombs that were dropped on and near the bridge, and the debris within the Danube, and the structural instability of the bridge remains.
Мода
Екі дүниежүзілік соғыс аралығында қоғамдық моральға зор мән берілді, келушілер киім киюге немесе киімсіз қалуға қатысты ережелер мен шектеулерді сақтауға міндетті болды. Бұл ережелерді қатаң тәртіп сақшысы қадағалап отырды: ол әйелдердің монша киімдерінің ұзындығын өлшеп, ерлерге тым ашық киінуге тыйым салды. Көйлектердің ұзындығы мен кеуде бөлігінің ашықтығы қатаң реттелді, ал ерлерге үстіңгі бөлігі бар шолақ шалбар кию талап етілді. Тері көрсету Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін кең таралған жоқ. Билет алғанда монша киім де берілетін, бірақ көптеген қыздар өздерімен әкелген. Бұл пуритандық талаптар уақыт өте келе жеңілдеді, сондықтан алдымен бір иықты ашуға, кейіннен тым ашық емес шолақ шалбар киюге рұқсат берілді. Әрине, тіпті осындай қатаң заманда да, көңіл көтеру мен флиртке мүмкіндіктер болды. Бастапқыда кейбір адамдар әйелдердің ерлермен бірге жүзуіне ұялды, бірақ бұл мәселе ақырында шешілді. Дегенмен, тәртіп пен әдепті сақтауға қатысты кейбір ережелер ұзақ уақыт бойы күшінде болды. Барлық адам қатаң ережелерді орындауға тиіс болды, сондықтан жалаңаш кеуделі әйел өмір бойына жағажайға кіргізілмеді. Бүгінде жағажайда жалаңаш болуға тыйым салынған, ал қазіргі заманғы жағажай киімдері әдеттегі әдептілік нормаларын сақтайды.
During the period between both World wars, a great deal of attention was paid to public morality, visitors had to comply with regulations and restrictions mostly regarding dressing, or rather undressing. A strict police officer was in charge of these rules; he used to measure the length of women’s skirts on their bathing suits, but also forbid men from being overly underdressed. The length of skirts and low necklines were strictly regulated, whereas men had to wear swimming trunks with an upper part too. Showing skin wasn’t so popular until the Second World War. When you bought a ticket, you would get a swimsuit as well, but most girls brought their own. These Puritan criteria were lowered over time, so that the gentlemen first tolerated unbuttoning one strap, and later wearing swimming trunks that were not too cut. Of course, even in strict times like that, one found ways to have fun and flirt. At first, some didn’t like the awkward moment of ladies swimming together with men, which would eventually stop being an issue. However, some rules regarding maintaining order and ethics stuck for a long time. Everyone had to obey the strict rules, thus, any woman with bare breasts was banned from the beach for life. Today, nudity is still banned from the beach, with modern beachwear following common decency guidelines.
Спорт
Құрылғаннан бері Штранд әртүрлі спорттық іс-шараларымен танымал, мысалы, пичигин (Нови-Сад тұрғындары бұл ойын Штранд жағажайында туды деп айтуды жақсы көреді), кечкет – тек қолдармен ойналатын теннис, курендол – аяқтармен ойналатын теннис, және соңында – баспен ойналатын теннис, ол Дунай жағасында пайда болды.
Ever since it was founded, Štrand is famous for its diverse sport activities, such as picigin (citizens of Novi Sad like to say the game originated at the Štrand beach), kečket – tennis played using only bare hands, kurendol – tennis played using feet, and lastly – tennis played using heads, which emerged on the Danube banks.
Көлік
Тарихи тұрғыдан алғанда, жағажайға жетудің ең көп таралған жолдары – жаяу жүру, велосипедпен, каретамен, қайықпен және трамваймен (кейіннен моторлармен, автомобильдермен және автобустармен) жүру болған. Trčika, үш вагоны бар шағын электр трамвайы, адамдарды Штрандқа жылдар бойы жеткізіп келді. 1911 жылдың 30 қыркүйегінде Нови-Сад көшелерінде сары электр трамвайлары пайда болды, олар жылқымен тартылатын автобустарды алмастырды. 1958 жылдың 30 қыркүйегінде трамвайлар автобустармен ауыстырылды. Trčika алғашқы аялдамасы Железничка көшесінде, ал соңғысы Штрандтың алдында болды. Оны көбінесе дәулетті азаматтар пайдаланған. Велосипед тұрағы Штранд жағажайының алдында орналасқан, ол Фрушкогорская көшесінен Штрандтың басты кіреберісіне дейін созылып, шамамен 2-3 мың велосипедке арналған орынды қамтамасыз еткен. NS bike, жергілікті велосипед жалға беру компаниясы, жағажай кіреберісіне жақын өзінің велосипед тұрағына ие. Автомобильдер Фрушкогорская көшесі және Деспот Стефан бульвары арқылы келе алады, мұнда бірнеше тұрақтар бар (Parkiralište Štrand ең үлкені және жағажайға ең жақын). JGSP Novi Sad қоғамдық автобус тасымалы Штрандтың қазіргі кіреберісіне жақын тоқтайтын бірнеше қалалық бағыттарына (1, 1Z, 7B, 8) және сонымен қатар осы автобус бағыттарының соңғы аялдамасы ретінде қызмет етеді.
Historically, the most common ways to arrive at the beach were by walking, bikes, carriages, boats, and trams (later on motors, cars, and buses). Trčika, a small electric tram with three wagons was getting people to Štrand for years. Yellow electric trams appeared on the streets of Novi Sad on 30 September, 1911, when they replaced the omnibuses pulled by horses. On 30 September, 1958, the trams were replaced by buses. Trčika’s first stop was in Železnička Street, and the last one was in front of Štrand. It was usually used by the more wealthier citizens. Bike racks are located in front of the Štrand beach, stretching all the way from Fruškogorska Street to the Štrand’s main entrance, which was enough space for around 2 or 3 thousand bikes. NS bike, a local bike renting service company, has its own bike rack area near the entrance of the beach. Cars can arrive from Fruškogorska Street and Despot Stefan Boulevard, with several available parking lots (Parkiralište Štrand being the largest and closest to the beach). JGSP Novi Sad public bus transportation has several urban lines (1,1Z,7B,8) that stop near the modern entrance of Štrand, serving also as the endpoint for those bus lines.