Кіріспе
1863 жылы "Каноникус" класының мониторы "Саугус" – Америка Азамат соғысы кезінде Одақ Әскери-теңіз күштері үшін салынған, бір мұнаралы кеме. Кеме 1864 жылдың сәуір айында құрылысы аяқталғаннан кейін Солтүстік Атлантика блокадалық эскадрильясының Джеймс өзені флотилиясына жіберілді. Кеме көп бөлігін Джеймс өзені бойында өткізді, онда ол Ричмондқа қарсы операцияларды қолдады және Джеймс өзені эскадрильясының Конфедерация темір кемелерінен қорғанысқа көмектесті. Ол сол жылы Конфедерация артиллериялық батареяларымен шайқасты, содан кейін 1864 жылдың желтоқсаны мен 1865 жылдың қаңтарында Солтүстік Каролина штатындағы Уилмингтонға жол ашатын Форт-Фишерге жасалған екі шабуылға қатысты. Форт-Фишер басып алынғаннан кейін "Саугус" Джеймс өзеніне қайтып келді және Вирджиния штатының Ричмонд қаласы басып алынғанға дейін, сәуірдің басына дейін сол жерде қалды. Бірнеше күннен кейін монитор Вашингтонға ауыстырылды және президент Линкольнге жасалған қастандықтан кейін күдіктілерді уақытша қамауға пайдаланылды. Ол маусым айында қызметтен босатылып, 1869 жылдың басында Кариб теңізінде және Флорида жағалауында қызмет ету үшін қайтадан жұмысқа алынды. "Саугус" 1872 жылдың соңында қайтадан жұмысқа алынды және 1877 жылдың соңына дейін белсенді болды. 1886 жылы кеме жарамсыз деп танылды және 1891 жылы металл тескілеуге сатылды.
USS Saugus was a single turreted built for the Union Navy during the American Civil War. The vessel was assigned to the James River Flotilla of the North Atlantic Blockading Squadron upon completion in April 1864. The ship spent most of her time stationed up the James River where she could support operations against Richmond and defend against a sortie by the Confederate ironclads of the James River Squadron. She engaged Confederate artillery batteries during the year and later participated in both attacks on Fort Fisher, defending the approaches to Wilmington, North Carolina, in December 1864 – January 1865. Saugus returned to the James River after the capture of Fort Fisher and remained there until Richmond, Virginia, was occupied in early April. A few days later, the monitor was transferred to Washington, D. C., and used to temporarily incarcerate some of the suspected conspirators after the assassination of President Lincoln. She was decommissioned in June and recommissioned in early 1869 for service in the Caribbean and off the coast of Florida. Saugus was again recommissioned in late 1872 and generally remained active until late 1877. She was condemned in 1886 and sold for scrap in 1891.
Сипаттамасы мен құрылысы
Кеменің жалпы ұзындығы 223 фут (68 м), ені 43 фут (13 м) және максималды су астындағы бөлігі 13 фут (4 м) болды. "Саугус" кемесінің экипажы 100 офицер мен қатардағы теңізшілерден тұрды. Қозғалтқыш кемеге ең жоғары жылдамдық сырға берді. Ол көмірдің ізаларын тасыды. "Саугус" кемесінің негізгі қару-жарағы бір зеңбірек мұнарасына орнатылған екі тегіс ұңғылы, тұмсықтан зарядталатын Дальгрен зеңбіректерінен тұрды. Кеме қабығының ашық жақтары ағашпен нығайтылған бес қабаттан тұратын, соққыға төзімді темір пластиналармен қорғалған. Зеңбірек мұнарасының және рульдік бөлімінің бронясы бір дюймдік пластиналардың он қабатынан тұрды. Кеме палубасы қалың бронямен қорғалған. 1863 жылғы сәуір айында Шарлстон портының бірінші шайқасында болғандай, бұрынғы мониторларда снарядтар мен сынықтар мұнараны жабылып қалған жағдайды болдырмау үшін, мұнараның негізіне жұмсақ темір лента орнатылды. Массачусетс штатының Саугус қаласының атымен аталған алғашқы әскери кеме – "Саугус" кемесіне арналған келісімшарт Харлан мен Холлингсворт компаниясына тапсырылды; кеме 1862 жылы салынды. Ол 1863 жылғы 14 желтоқсанда суға түсірілді және 1864 жылғы 7 сәуірде командир Эдмунд Р. Колхун басшылығымен қолданысқа берілді. Соңғы мәліметтерге сүйенсек, кеме аяқталғаннан кейін өзгертілген жоқ.
Қызмет
Саугус Джеймс өзенінің флотилиясына бекітілді және 1 мамырда Монро фортына келді. 22 мамырда кеме, оның қарындастары Каноникус және Текумсехпен бірге Джеймс өзеніне орналастырылды, олар генерал-майор Бенджамин Батлер армиясының көліктерін қорғады. 21 маусымда "Текумсех" командашысы Крейвен Конфедерация әскерлері Хаулет фермасында салған нығайтуларды байқады және кемесі жұмысшыларға атыс ашты. Конфедерация әскерлері төрт зеңбірекпен жауап берді, ал Саугус пен Каноникус оққа ұшырады. Жарты сағаттан кейін Датч Гэп маңында Конфедерация кемелері қосылды, бірақ олардың атысы тиімсіз болды, себебі олар одақтың мониторларына соқыр атып жатқан еді. Шайқас барысында Саугус отыз алты 15 дюймдік снарядты атты және бір снаряд палубаға тиіп, мұнараға қайтып түсті; шайқаста ешкім жарақат алмады не өлтірілмеді. Сегіз күннен кейін Саугус және "Ханчбек" канонерлік қайығы Дип Боттом өзенінің арғы бетіндегі батареяға шабуыл жасады. Сол екі кеме 30 маусым мен 1 шілдеде Four Mile Creek-тегі тағы бір батареяға шабуыл жасады. Саугус қыркүйек айының басында Норфолк теңіз кеме жасау орнында жөндеуден өтіп жатқанда, Каноникус, Глаукус және Джуниата канонерлік қайықтарымен бірге Порт-Рояльге, Оңтүстік Каролинаға, Форт-Фишерге шабуылға дайындалу үшін және Солтүстік Атлантиканы блокадалау эскадрильясының болашақ қолбасшысы адмирал Дэвид Фаррагутты күтуге бұйрық алды. 19 қыркүйекте Фаррагуттың денсаулығы нашарлағандықтан бұл тапсырма тоқтатылды. Кеме Джеймске қайтып оралды және Одақ армиясын қолдауды жалғастырды. 5 желтоқсанда Хоулет батареясымен болған шайқаста Саугус екі рет оққа ұшырады. Брук мылтығынан атылған бір снаряд броньдық пластинаны жарып, бірнеше бұрандаларды сындырып, мұнарасын уақытша істен шығарды. 14 желтоқсанда монитор жағаға отырды және келесі күні қайтадан суға шығарылды. Саугус Норфолкде жөнделді, содан кейін "Нереус" канонерлік қайығымен сүйретілді. Олар 22 желтоқсанда жолға шығып, Рождество қарсаңында Форт-Фишерге жетті. "Алабама" канонерлік қайығымен сүйретіліп, Саугус 1865 жылғы 13 қаңтарда Форт-Фишерге оралды. Оның қарындастары Каноникус және Махопак, екі мұнаралы монитор Онондага және бронефрегат Нью Айронсайдспен бірге ол фортты үш күн бойы бомбалады, одан кейін одақ әскерлері фортты басып алды. 13 қаңтарда оның бір зеңбірегі жарылып, бір экипаж мүшесін жарақаттауына қарамастан, кеме шайқас кезінде 212 снаряд атты. Саугусқа 11 рет оқ тиді, оның пилот кабинасы мен мұнарасының броньдық пластиналары жарылып, бұрандалар сынды, бірақ кеме көп зақым алмады. Дегенмен, монитор 16 қаңтарда жөндеу үшін Норфолкке қайтуға бұйрық берілді. 23 қаңтарда кеме Вашингтон теңіз кеме жасау орнына жөндеуге бағытталғанда, Конфедерацияның Джеймс өзені флотилиясы Трент-Ричтегі кедергілерден өтіп, одақтың канонерлік қайықтары мен көліктеріне шабуыл жасауға тырысты, бірақ олар төрт күннен кейін Саугус Сити-Пойнтқа жеткенге дейін кері қайтарылды. 15 сәуірде президент Авраам Линкольн қаза болғаннан кейін күдіктілердің сегізі Саугус және Монтоук мониторларында тұтқынға алынды. 30 сәуірде олар кемеден Арсенал түрмесіне ауыстырылды.
Соғыстан кейінгі операциялар
Саугус 1865 жылғы 13 маусымда Вашингтонға жеткізіліп, қызметтен босатылды. 1869 жылғы 30 сәуірде қайтадан іске қосылған монитор Кубаға барып, ондағы көтеріліс кезінде АҚШ азаматтарына жасалған зәбір-зияраттар туралы хабарларды тексеру үшін жіберілді. Содан кейін ол Флорида жағалауында патрульдеуге шықты және 1870 жылдың соңғы күні Флорида штатының Ки-Уэст қаласында орналасты. Осы кезеңде кеме 15 маусымда «Centaur» деп қайта аталды, бірақ 10 тамызда бастапқы атын қайта алды. Жөндеу үшін Филадельфияға (Пенсильвания) сүйретілгеннен кейін, Саугус 1872 жылғы 9 қарашада қайтадан іске қосылды және 1876 жылға дейін Ки-Уэстте орналасты, содан кейін Оңтүстік Каролина штатының Порт-Роял қаласына ауыстырылды. Осы кезеңде кеме 1874 жылғы 9 наурыздан 10 қазанға дейін қызметтен тыс болды. Саугус 1877 жылы Вашингтонға оралды және 8 қазанда қызметтен босатылды. 1886 жылы кеме жарамсыз деп танылды және 1891 жылғы 25 мамырда металл тескілеуге сатылды.