Кіріспе

Катар футбол әкімшісі Мұхаммед бин Хаммам (محمد بن همّام; 8 мамыр 1949 жылы туған) – Катардың бұрынғы футбол әкімшісі. 2002 жылдан 2011 жылға дейін Азия футбол конфедерациясының президенті, ал 1996 жылдан 2011 жылға дейін ФИФА-ның 24 мүшеден тұратын атқару комитетінің мүшесі болды. 2011 жылдың 23 шілдесінде ФИФА Этика комитетінің шешімімен Бин Хаммам ФИФА-ның және футболға қатысты барлық қызметтен өмір бойына шеттетілді. Бин Хаммам бұл санкцияға Спорт арбитраждық сотына шағымданып, жеткілікті дәлелдердің болмауына байланысты 2012 жылдың 19 шілдесінде тыйым алынып тасталды. Бірақ, 5 айдан кейін, 2012 жылдың желтоқсанында ФИФА Бин Хаммамға екінші рет өмір бойы футболдан тыйым салды, себебі АФК президенті қызметін атқару кезінде "мүдделер қақтығысы" анықталды. Ол туралы британдық Sunday Times газеті 2014 жылдың маусым айында жариялады. Газет жарияланған электрондық хаттарда Бин Хаммамның ФИФА президенттік сайлау кампаниясына дейін және 2018 және 2022 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының өткізілу орнын анықтау алдында, 2010 жылдың желтоқсанында басқа елдердің футбол федерацияларының өкілдеріне ақша төлегені көрсетілді.

Ерте өмір

1949 жылы 8 мамырда Катардың Доха қаласында дүниеге келген. Әкесі бизнесмен, ал анасы медбике болған. Оның он бір баласы бар. 1972 жылдан 1996 жылға дейін Катар футбол федерациясында жұмыс істеді. 1975 жылы "Кемко" атты компания құрды. 1976 жылы "Аль-Райян" клубының президенті болды, 1987 жылы қызметтен бас тартты. Ол кеткеннен кейін бір жыл өткен соң, "Аль-Райян" Катар футбол лигасының екінші дивизионына түсіп қалды. Кейін ол оралып, команданы қайта жоғары дивизионға көтерді. Содан кейін сол маусымда (1989-1990) лиганы 6-шы рет жеңіп алды. 1992 жылдың 1 ақпанында QFA президенті болды және сол жылы алғашқы кубоктарын жеңіп алды (Гүлф кубогы).

АФК төрағалығы

1996 жылы ФИФА-ға қосылып, кейін АФК президенті болды. Президенттік қызметін атқару кезінде ол АФК Чемпиондар лигасының құрылуын және Австралияның АФК-ға қабылдануын бақылады. Сонымен қатар, ол "Vision Asia Extreme Golf Club" деп аталатын стратегиялық даму бағдарламасын іске қосты. 1996 жылдан бері ФИФА Атқару комитетінің мүшесі. Ол "Веллингтон Феникс" командасының Азия Чемпиондар лигасына қатысуына қарсы болды. 2011 жылдың 5 қаңтарында ол қайтадан сайланды. 2011 жылдың наурыз айында ол араб және мұсылман елдерін Палестина ұлттық футбол құрамасына Фейсал әл-Хусейни атындағы халықаралық стадионда ойнауға шақырды: "Барлық араб және мұсылман командалары өздерінің алаңында Палестинамен матчтар өткізуге келеді деп үміттенемін". Көптеген аймақтық футбол командалары бұл идеяны қабылдамады, себебі мұны Израильдің Батыс жағалаудағы құқығын мойындаумен тең көруі мүмкін. Азия футбол конфедерациясының президенті болумен қатар, ол ФИФА Гол бюросының төрағасы да болды, оның гранттары әлемдегі мүше федерацияларға қаржылық қолдау көрсетеді. Ол сондай-ақ 2022 жылғы ФИФА Әлем кубогын туған елі Катарға өткізуге зор ықпал етті.

2011 жылғы ФИФА президенттік сайлауы

The Guardian газетіне берген сұхбатында Мохаммед бин Хаммам 2011 жылдың 31 мамыры мен 1 маусымы аралығында өтетін 61-ші ФИФА конгресінде ФИФА президенті лауазымына қазіргі президент Сепп Блаттермен бәсекелесуі мүмкін екенін мәлімдеді. Ол Guardian газетіне: "Адамдар өзгеруге тырысуы керек. Өзгеріс – жақсы нәрсе". Бин Хаммам Блаттердің "тәжірибелі екенін, футболға үлкен үлес қосканын, бірақ әр нәрсенің де уақыты бар деп санаймын. Енді жаңа бет пен жаңа мұрагерді іздеудің уақыты келді". Бин Хаммам Блаттердің 1998 және 2002 жылғы президенттік науқандарын қолдаған, бірақ ФИФА Атқару комитеті ішіндегі мәселелерге байланысты Блаттермен келіспегенін мойындады. 2010 жылдың тамызында Бин Хаммам Блаттерге қарсы тұрмайтынын айтқан болатын: "Мен оның кеңсесінде жаңа мерзімге қалуын қолдаймын. Ол – өте жақсы досым". 2011 жылдың 10 мамырында өткен КФБ отырысынан кейін Багам футбол қауымдастығы Чак Блейзерге, ФИФА Атқару комитетінің мүшесі және КОНКАКАФ Бас хатшысына, кездесуде пара беруге тырысқандығы туралы ресми түрде хабарлады. Блейзер ресми тергеуді бастады. Тергеудің алдын ала нәтижелері бойынша Бин Хаммам дауыс сатып алу үшін пара ұсынғаны үшін айыпталды және 29 мамырда ФИФА этика комитеті алдында тұрды. Бин Хаммам этика комитетінің отырысынан бір күн бұрын президенттікке кандидаттықтан бас тартты, соның салдарынан Блаттер қарсыласыз сайлауға қатысты. 2011 жылдың 29 мамырында ФИФА этика комитеті Бин Хаммам мен Джек Уорнерді Кариб футбол одағының мүшелеріне қаржылық жеңілдіктер ұсынды деген айыптаулар бойынша толыққанды тергеу аяқталғанға дейін футболмен байланысты барлық қызметтен уақытша шеттетіп алды. Бин Хаммам комитеттің футболмен байланысты қызметтен уақытша шеттету туралы шешіміне шағымданып, "осы процестің өту тәсілі әділеттілік принциптеріне сәйкес келмейді" деді. Ол сондай-ақ өзінің лауазымына қайта орналасуын талап етіп, айыптауларға егжей-тегжейлі жауап берді. Апелляциялық процесс жалғасып жатқанда, Чжан Цзилун Азия футбол конфедерациясының президенті міндетін атқаруда. 2011 жылдың 23 шілдесінде Петрус Дамасеб төрағалық ететін ФИФА этика комитетінің бес мүшесі Бин Хаммамды барлық футбол қызметінен өмір бойына шеттету туралы шешім қабылдады. Комитет оның әрекеттері ұйымның этикалық ережелерін бұзғанын анықтады, тергеушілердің есептерін зерттеу және 2011 жылдың мамыр айындағы кездесудегі куәгерлердің куәліктерін тыңдау барысында Бин Хаммамның адвокаттары оларды қарсы сұраққа алу мүмкіндігіне ие болмады. Бин Хаммам өзіне тағылған тыйымға шағымданып, бірақ ФИФА Апелляциялық комитеті оның шағымын қабылдамады. Бин Хаммам өзінің апелляциясын Спорттық төрелік сотына жолдады, ол апелляцияны 2012 жылдың 18-19 сәуірінде қарады. 2012 жылдың 19 шілдесінде сот оның өмір бойына шеттету туралы шешімін жойды. 2012 жылдың желтоқсанында ФИФА Бин Хаммамды "мүдделердің қақтығысы" анықталғандықтан футболдан екінші рет өмір бойына шеттету туралы шешім қабылдады, бұл оның АФК президенті лауазымындағы рөліне байланысты болды.