Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мадридтегі көше, Испания
Thoroughfare in Madrid, Spain
the street in Madrid
Гран Виа (ˈɡɾam ˈbi. a, "Ұлы жол") – Испанияның Мадрид қаласының орталық бөлігіндегі көше. Ол Кале-де-Алкаладан, Цибелес алаңына жақын жерден, Испания алаңына (Мадрид) дейін созылады. Көше, кейде "Испанияның Бродвеі" деп аталады, қаланың ең маңызды сауда орталықтарының бірі болып табылады, онда көптеген қонақүйлер мен ірі кинотеатрлар орналасқан. Дегенмен, 2000 жылдардың соңынан бері осы кинотеатрлардың көпшілігі сауда орталықтарымен алмастырылды. Гран Виа 20 ғасырдың басындағы жаңа өркендеу архитектурасының көрнекті үлгісі, архитектуралық стильдері Вена сецессиясы, Платереско, Нео-Мудехар, Арт-Деко және тағы да басқалары.
The Gran Vía (ˈɡɾam ˈbi. a, "Great Way") is a street in central Madrid, Spain. It leads from Calle de Alcalá, close to Plaza de Cibeles, to [[Plaza de España (Madrid). The street, sometimes referred to as the "Spanish Broadway", is one of the city's most important shopping areas, with a large number of hotels and large movie theatres. However, since the late 2000s, many of these theatres have been replaced by shopping centres. The Gran Vía serves as a showcase of early 20th century revival architecture, with architectural styles ranging from Vienna Secession style, Plateresque, Neo Mudéjar, Art Deco, among others.
Тұжырымдама
XIX ғасырдың ортасында Мадрид қала құрылысшылары Кале-де-Алкала мен Испания алаңын (Мадрид) байланыстыратын жаңа магистраль салу қажеттігіне келісті, бұл Хаусманның Парижді жаңғыртуына ұқсас болды. Жобалар қала орталығындағы көптеген ғимараттарды бұзуды көзделді, сондықтан жоба "картадағы балта соққысы" деп аталды. Алғашқы жоспарлар жарияланғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, құрылыс басталмады, бұл туралы БАҚ "Гран Виа" немесе "Ұлы жол" деп қынжырлы күлді. 1904 жылы жоба мақұлданды және 1910 жылы құрылыс жұмыстары басталды. Көшенің соңғы бөлігі 1929 жылы аяқталды. 2018 жылдың наурыз айының соңында Мадрид қалалық әкімдігі жолдың әр бағытындағы бір қатарды жаяу жүргіншілерге арнап, тротуарларды кеңейту және көшенің маңындағы алаңдарды қайта жаңарту жоспарын бастады. Бұл 2018 жылдың соңында Мадрид орталығындағы Тұрғын үйге басымдық берілген аймақтың енгізілуімен байланысты болды.
In the mid 19th century, Madrid's urban planners determined that a new thoroughfare should be created, connecting the Calle de Alcalá with the [[Plaza de España (Madrid) – similar to Haussmann's renovation of Paris. The projects called for the demolition of many buildings in the centre of the city, earning the project the name of 'an axe blow on the map'. Decades after the first plans were revealed, ground breaking and construction tarried causing the media to ridicule the project, cynically calling it the 'Gran Vía' or 'Great Way' or 'Big Way'. Finally in 1904 it was approved and construction started in 1910. The last part of the street was completed in 1929. At the end of March in 2018, the city council of Madrid began the pedestrianization of a lane in each direction in a plan to extend sidewalks and remodel some squares around the street. This was related to the introduction of Madrid Central, a Residential Priority Area, later in 2018.
Аттар
Мадридтегі Гран-Вианың ресми және бейресми көптеген тарихи атаулары болды. Концепция жолды үш бөлікке бөлді. Біріншісі 1910-1917 жылдар аралығында салынған және Calle del Conde de Peñalver ("Пеньяльвер көшесі") деп аталды. Жобаның екінші бөлігі 1917 жылы басталып, 1921 жылы аяқталды. Ол қайтыс болған саясаткердің есімімен Calle de Pi y Margall ("Франсиско Пи-и-Маргаль көшесі") деп аталды. Жолдың үшінші және соңғы бөлігінің құрылысы 1925 жылға дейін басталмады және тағы бір саясаткердің есімімен Calle Eduardo Dato Iradier ("Эдуардо Дато көшесі") деп аталды. Испанияда Азамат соғысы басталғанға үш ай қалғанда, Екінші Испания Республикасы солшыл ықпалымен кейбір көше атауларын өзгертті. Алғашқы екі бөлігі Avenida de la C. N. T. ("C. N. T. даңғылы") деп аталды. Азамат соғысы басталған кезде, даңғыл Испания Республикасына қолдау көрсеткендігі үшін Avenida de Rusia ("Ресей даңғылы") деп өзгертілді, бірақ көп ұзамай оның атауы Avenida de la Unión Soviética ("Совет Одағы даңғылы") деп өзгертілді. Дегенмен, Франсиско Франкоға адал ұлтшыл күштердің үздіксіз бомбалауы салдарынан даңғыл Avenida de los obuses ("гаубицалар даңғылы") деп халық арасында танылды. Бұл аймаққа жасалған шабуылдардың себебі – осы көшеде орналасқан "Edificio de Telefónica" (Испанияның телефон компаниясы) және оның биіктігі авиацияға оқ-дәрілер кезінде бағыт беру үшін пайдалы болды. Соғыс аяқталғаннан кейін көтерілісшілер Мадридке кіргеннен кейін, жолды фашистік партия Фаланганың негізін қалаушы, олардың ең ірі саяси тұлғаларының бірі Хосе Антонионың есімімен Avenida de José Antonio ("Хосе Антонио даңғылы") деп атады. Испания демократияға оралғаннан кейін ғана, 1981 жылы социалистік мэр 27 көшенің атауын қалпына келтіріп, даңғылға Gran Vía ("Ұлы жол") деген атауын берді.
The Gran Vía of Madrid has had many historical names, both official and unofficial. Conception divided the road in three parts. The first one was built between 1910 and 1917 and was called Calle del Conde de Peñalver ("Count of Peñalver Street"). The second part of the project commenced on 1917 and concluded on 1921. It was named Calle de Pi y Margall ("Francisco Pi y Margall Street") after a deceased politician. Construction of the third and last part of the road did not start until 1925 and was called Calle Eduardo Dato Iradier ("Eduardo Dato Street") after another politician. Three months before the Spanish Civil War began, the Second Spanish Republic changed some street names under leftist influence. The two first parts of the avenue were called Avenida de la C. N. T. ("C. N. T. Avenue"). When the Civil War started, the avenue was renamed Avenida de Rusia ("Russia Avenue") due to the support the country had for the Spanish Republic, but soon its name would be changed to Avenida de la Unión Soviética ("Soviet Union Avenue"). However, the avenue was popularly nicknamed as Avenida de los obuses ("howitzer avenue") because of the continued bombardments by the Nationalist forces loyal to Francisco Franco. The reason for these attacks in this area was that the "Edificio de Telefónica" (the Spanish phone company) was on this street, and due to its height it served the aviation as a reference point during shellings. Just after the end of the war when the rebels entered Madrid, they renamed the road Avenida de José Antonio ("José Antonio Avenue") after one of their greatest political figures, founder of the fascist party, Falange. It wouldn't be until 1981, once Spain had returned to democracy, that the socialist mayor restored the names of 27 streets and the avenue was simply named Gran Vía ("Great Way").
Плазалар
Испания алаңына қарай Гран Виа шағын алаңнан өтеді, ол Кальяо алаңы, Эль Кальяо шайқасының құрметіне аталған. Бұл алаң – шамамен алты кинотеатры бар, Мадрид кино өнерінің ортасы. Олардың бірі – Капитолий, ол әдемі ар-деко стиліндегі ғимаратта орналасқан. Дегенмен, құрылыс ережелеріндегі соңғы өзгерістер театрларды табысты сауда орталықтарына айналдыруға мүмкіндік берді. 1925 және 1929 жылдар аралығында салынған Гран Вианың соңғы бөлігі Испания алаңына (Мадрид) жетеді, бұл алаң 1950 жылдары салынған екі алып қабатты ғимарат – симметриялық Эдифисио Испания және Мадрид мұнарасымен биіктейді. Осы жерде Гран Виа Принцесса көшесіне айналып, солтүстікке қарай Виктория аркасына дейін созылады.
Further towards the Plaza de España, the Gran Vía crosses a small square, the Plaza del Callao, named after the battle of El Callao. This square is the heart of cinematic Madrid, with about six movie theatres. One of them, the Capitol, is located in a beautiful Art Deco building. However, recent changes in building rules have allowed the reformation of the theatres into more lucrative shopping centres. The last part of the Gran Vía, constructed between 1925 and 1929 leads to the [[Plaza de España (Madrid), a large square dominated by two skyscrapers built in the 1950s, the symmetric Edificio España and the Torre de Madrid. Here the Gran Vía becomes the Calle Princesa, leading north to the Arco de la Victoria.
Медиада
Федерико Чуеканың "Гран-Виа" (1886) – мадридтік көшелерді антропоморфтандырып, жаңа жоба арқылы оларды жою және ауыстыру салдарынан қаланың қандай зиян көретінін баяндайтын сатирикалық сарсуэла. Алекс де ла Иглесяның 1995 жылғы "Жануар күні" ғылыми-фантастикалық/қорқынышты фильмінің бір көрінісінде Сантьяго Сегура Гран-Вианың үстінде, Эдисио Каррион/Капитолийдегі Швейпстің әйгілі неон жарнамасынан ілініп тұр. Алехандро Аменабардың 1997 жылғы "Көзіңді аш" фильмінің басында Гран-Виа көліктер мен адамдардан толығымен бос тұрған қорқынышты көрініс көрсетіледі. Бұл кадр 1996 жылдың тамыз айындағы демалыс күнінің таңында түсірілді, оны іске асыру үшін көше алты сағат бойы үзіліспен жабылуы керек болды. Бұл кадр кейіннен американдық ремейк – "Ванильді аспан" үшін Таймс-скверде, Нью-Йоркте қайта жаңартылды. "Гран-Виа" – Мэтт Бьянконың 1995 жылғы альбомының атауы. Эрнест Хемингуэйдің "Күн де шығады" романы Джейк пен Бретттің Гран-Виадағы таксидегі сапарымен аяқталады. Жорж Коншонның 1959 жылғы "La Corrida de la victoire" романының соңында (ағылшын тілінде "The Hollow Victory" деп жарияланған) Франко жеңісінен кейін Испаниядан қашқан испан Республикасының бұрынғы сарбазы – басты кейіпкер 1939 жылдың тамыз айында Гран-Виа бойымен соңғы рет ашық жүріп, өмірін қатерге тігеді, себебі сол кезде тұтқынға алынған республикашылдарды көбінесе дереу атып тастаған. "Гран-Виа" Mario Kart Tour мобильдік ойынындағы "Madrid Drive" трассасының бір бөлігі болып табылады.
La Gran Vía (1886) by Federico Chueca is a satirical zarzuela in which the anthropomorphized streets of Madrid complain about how the city will lose by their destruction and replacement by the new project. In a scene of the Álex de la Iglesia's 1995 sci fi/horror film The Day of the Beast, Santiago Segura hangs above Gran Vía from the iconic neon advertisement for Schweppes on Edificio Carrión/Capitol. The opening scene of Alejandro Amenabar's 1997 film Open Your Eyes famously features a shocking view of the Gran Vía completely empty of vehicles and people. This was filmed in the early morning of a weekend in August 1996, and the street had to be intermittently closed off to traffic for six hours to achieve it. This shot was later recreated for the American remake, Vanilla Sky, at Times Square, New York. Gran Via is also the title of the 1995 album by Matt Bianco. The Sun Also Rises by Ernest Hemingway ends with Jake and Brett in a taxi on Gran Vía. At the end of Georges Conchon's 1959 novel "La Corrida de la victoire" (published in English as "The Hollow Victory") the protagonist – a former soldier of the Spanish Republic, fleeing Spain after Franco's victory – takes the quixotic and defiant gesture of openly walking one last time along the Gran Vía in August 1939, at a considerable risk to his life since captured Republicans were at this time often shot out of hand. Gran Vía is driven through as part of the "Madrid Drive" course in the mobile game Mario Kart Tour.