Кіріспе

Өзен немесе үлкен су қоймасының жанындағы ұзақ, ашық, тегіс жер.

Калькутта маңы.

Эспланада немесе серуендеу жолы – әдетте өзен немесе үлкен су қоймасының жанында орналасқан, адамдардың жүруіне арналған ұзақ, ашық, тегіс кеңістік. Эспланаданың тарихи мағынасы – бұл бекініс немесе қала қабырғасының сыртындағы үлкен, ашық, тегіс аймақ, ол бекіністің қарулары үшін ашық ату алаңын қамтамасыз ететін. Қазіргі қолданыста бұл кеңістік жаяу жүргіншілерге арналған жол ретінде төселген; эспланадалар көбінесе теңіз жағасында орналасқан және толқындар күйіне қарамастан, жағалауда жүрмей, серуендеуге мүмкіндік береді.

Тарих

XIX ғасырда қалалардың қорғандарын бұзу және порттық құрылыстарды басқа жерге көшіру көптеген қалаларда бұрынғы бекіністер мен қамалдардың орнында жаяу жүргіншілерге арналған жолдар салуға мүмкіндік берді. Бұрынғы бекіністердің бөліктері, мысалы, төбелер, панорамалық алаңдар, орлар, су арналары мен көлдер енді осы серуендеу жолдарының құрамына енгізілді, осылайша оларды танымал демалыс орындарына және мәдени орталықтарға айналдырды. XIX ғасырда жасанды көше жарығының қарқынды дамуы кешкі уақытта да қауіпсіз пайдалануға жағдай жасады. Мысалы, Венаның Рингштрассесін қарастырайық. Эспланадалар Виктория дәуірінде, теңіз жағалауындағы курорттарға барудың сәнге айналған кезінде танымал болды. «Променад» деп қысқартылатын серуендеу жолдары – әсіресе жұбайлар мен отбасылар «көріну» және «қоғамның» бір бөлігі ретінде танылу үшін біраз уақыт серуендеуге баратын орын болды. Канн қаласындағы Круазетте жағажайы, Ниццадағы Жерорта теңізі жағалауындағы әйгілі Англиялық жағажай немесе Триесттегі Баркола Лунгомаре қала өмірінде және жылжымайтын мүлік нарығында маңызды рөл атқарады. АҚШ-та эспланада сөзінің басқа мағынасы бар, ол жол немесе бульварды бөлетін медиана (көтерілген жердің жолағы) немесе берманы да білдіреді. Кейде олар тек шөп алаптарынан тұрады, ал кейбіреулерінде бақшалар мен ағаштар болады. Кейбір жол бойындағы эспланадалар жаяу жүру/жүгіру жолы мен орындықтары бар саябақтар ретінде пайдаланылуы мүмкін. Эспланада мен променад сөздері кейде бір-бірін алмастырып қолданылады. «Променад» сөзінің шығу тегі жаяу жүруге арналған арнайы орынды білдіреді, бірақ көптеген қазіргі заманғы променадалар мен эспланадалар велосипедтер мен басқа да моторсыз көлік құралдарына да рұқсат береді. Кейбір эспланадаларда автомобильдерге рұқсат етілген үлкен бульварлар немесе даңғылдар бар. Испанияның шығыс жағалауында осыған ұқсас мағынаға ие термин – Аламеда, мысалы, Севильядағы Аламеда де Геркулес немесе Барселонадағы Ла Рамбла, бірақ испан тіліндегі әлемнің қалған бөлігінде Paseo marítimo («эспанада»), Paseo («променад») немесе Explanada («эспанада») сөздері жиірек қолданылады.