Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы Англикандық құдайға табыну орны

Қасиетті Үштік соборы – Жаңа Зеландияның Окленд қаласының Парнелл тұрғын алабында орналасқан Англикандық собор. Ол Окленд Англикандық дін аймағының "ана шіркеуі" және Окленд епископының тақ орны. Қазіргі негізгі ғимарат 1973 жылы қасиеттеп берілді.

Қасиетті Пауыл шіркеуі

Оклендтегі алғашқы англикандық приход 1841 жылы, қала құрылғаннан кейін бір жыл ішінде құрылған және қаланың "ана шіркеуі" ретінде танымал болған Сент-Полс шіркеуінде орналасқан. Алғашқы Сент-Полс ғимараты Принц-стриттен жақын жердегі Эмили-плейсте салынды, онда тақта әлі күнге дейін Оклендтегі христиандық діннің бастауының орнын көрсетеді. Сент-Полс – Жаңа Зеландия епискобы, өте құрметті Джордж Селвиннің 28 жылдық қызметінің және 40 жылдан астам уақыт Окленд соборының орны болды.

Қасиетті Барнабаның шіркеуі

Аукленд қаласындағы еуропалықтардың санының өсуі маори жері мен қоғамына күшті қысым жасады, қарым-қатынастарды ушықтырды, нәтижесінде 1849 жылы маори халқы үшін арнайы салынған қаланың екінші англикан шіркеуі – Сент-Барнаба ашылды.

Епархия және собор

Бүгінде Окленд епархиясы Аотеароа, Жаңа Зеландия және Полинезиядағы Англикан шіркеуінің Тиканга Пакеха (Пакеха мәдениеті) ағымының жеті епархиясының бірі болып табылады. Епархия Солтүстік мыстан оңтүстікке қарай Вайкато өзеніне дейін, Хаураки жазықтары арқылы және Коромандель түбегін қоса алғанда, аумақты қамтиды. Жаңа Зеландиядағы Англикан шіркеуінің негізін 1841 жылы Жаңа Зеландияның епископы ретінде келген епископ Джордж Селвин қалады. Сол алғашқы күндері бұл колония Оңтүстік Тынық мұхитының үлкен аймақтарын қоса алғанда, Жер бетінің шамамен алтыдан бір бөлігін қамтыған, біртұтас епархия ретінде қарастырылды. Селвин шіркеуді құруға зор үлес қосты, осы кезеңде көптеген шағын ғибадатханалар, шіркеулер, мектептер және теологиялық колледж салынды. 1856 жылы Селвин Жаңа Зеландияның алғашқы епархиясы – Крайстчерчті құрды. 1857 жылғы 13 маусымда Сент-Стефан шіркеуінде (Окленд, Судьялар шығанағы) қол қойылған Жаңа Зеландия провинциясы шіркеуінің Конституциясын қабылдағаннан кейін, жақын арада басқа епархиялар құрылды: 1858 жылы Нельсон және Вайапу, ал 1859 жылы Веллингтон. Епархиялар құрылғаннан кейін Селвин іс жүзінде Окленд епископы болды (бірақ ешқашан ресми түрде осылай аталмады), біріншілікті сақтап, митрополит ретінде қызметін жалғастырды. Оның замандасы, Бас прокурор Уильям Суэйнсонның күнделіктерінде Оклендтің Жаңа Зеландия митрополитінің тұрақты орны болатыны күтілген. 1843 жылы Селвин собор үшін Парнеллде жер сатып алды, сондай-ақ Сент-Стефан шіркеуі, Епископ сарайы және оған байланысты ғимараттар үшін де жер алды. Ол 1843 жылғы 3 маусымдағы күнделігінде былай деп жазды: "Мен қаладан айналып, судьяның үйіне [судья Мартин; бірінші бас прокурор] жеттім және собордың орны үшін сатып алған жерден өттім". Ол собордың болашақ атауын 1841 жылы Личфилд соборындағы уағызында айтқан делінеді. Селвин 1868 жылы Уильям Коуиді өзінің ізбасары етіп таңдап, Англияға оралды. Коуи Окленд епископы атанған алғашқы епископ болды, және кейбіреулер бұл Окленд епархиясының құрылған жылы деп санайды, бірақ көбінесе 1841 жыл деп есептеледі. 1869 жылы Дунедин епархиясы, бұрын Крайстчерч епархиясының бір бөлігі болған, құрылды. Епископ Коуидің 33 жылдық қызметі кезінде, соңғы тоғыз жылы – примат ретінде, епархиялық басқару дәстүрлі англикандық түсінік бойынша құрылды. Епархиялар нық орнағаннан кейін, әрқайсысында өз епископы болған соң, Жаңа Зеландияның соборларын салу басталды. Крайстчерч соборы алғашқылардың бірі болды: 1864 жылы салына бастап, 1881 жылы толыққанды бағышталды. Оклендте 1000 адамға арналған собор салу жоспарланған, бірақ 1883 жылы шығындарға байланысты бұл жоспардан бас тартылды. Оның орнына Парнеллдегі Сент-Мэридің шағын шіркеуін үлкенірек шіркеумен ауыстыру туралы шешім қабылданды және 1884 жылы жұмыс басталды. Жаңа шіркеу 1887 жылы аяқталмаған күйінде собор деп жарияланды, ал 1893 жылы жаңа собор пайдалануға берілгенімен, әлі де толық аяқталуын күтіп тұрғанда, діни қызметкерлер мен миряннан тұратын соборлық тарау құрылды. 1926 жылға қарай Окленд епархиясы өте кеңейіп, тығыз халқы бар аймаққа айналды, сондықтан Окленд епископы және Жаңа Зеландия архиепискобы А.В. Аверилл Вайкато, Кинг Кантри және Таранакидің оңтүстік аймақтарын бөліп, Вайкато епархиясын құрды. Окленд соборы бұрын төртбұрышты болған, оны крест пішінде жасауды қалаған, бірақ оны қауіпсіз етіп салудың жолын ешкім таба алмады. Кейіннен жаңа Зеландияда бірнеше жыл тұрған ағылшын ағаш шебері Джордж Дей бұл мәселені шешті.

Қасиетті Мария шіркеуі

Сент-Мария шіркеуі – Окленд Англикан епархиясының бұрынғы соборлық шіркеуі. Ол бұрынғы Ескі Сент-Мария шіркеуінің орнын басты. Бұл ағаштан салынған готикалық жаңғыру стиліндегі шіркеуді белгілі Крайстчерч сәулетшісі Бенджамин Маунтфорт жобалаған және ол 1897 жылы аяқталды. Ғимарат 1973 жылға дейін соборлық шіркеу және Оклендтің басты Англикан шіркеуі ретінде қызмет етті, содан кейін 1957 жылы негізі салынған Ыстық Үштік соборының ғибадатханасы пайдалануға берілді. 1982 жылы Сент-Мария шіркеуі Парнелл жолынан өтіп, қазіргі орнына, собордың жанына көшірілді.

Қасиетті Үштік соборы

Жаңа собордың "Қасиетті Үштікке" арналған нефін Жаңа Зеландия архитекторы, профессор Ричард Той жобалаған. Құрылысы 1961 жылы басталып, 1965 жылы аяқталды. Той ескі ғимараттың атмосферасы мен сәулеттік құндылықтарын сақтай отырып, заманауи неф құрастырды. Ол екі әртүрлі сәулеттік стильді біріктірді: қазіргі кірпіш пен темір бетоннан тұрғызылған неоготикалық шатырды және үлкен мөлшердегі әйнек пен ағаш төбесі бар жаңа нефті. Нефтің шатырының сызығы жанында орналасқан Сент-Мария шіркеуінің сызығын қайталайды. Неф шаршы пішіндес, бұл кеңістікті ғибадат орны ретінде ғана емес, сонымен қатар жергілікті қоғамдық шаралар үшін де пайдалануға мүмкіндік береді. Екі жағындағы әйнек есіктер кең кеңістікті жарықтандырады және көзге көрінбейтін конструкциялық тіреулердің болмауынан шатырдың ерекшелігін күшейтеді. Бұл сюрреалистік эффект 1852 жылы архитектор Джозеф Пакстонның Кристалл сарайы үшін алғаш рет ойлап тапқан қабырғалы шатыр жүйесінің арқасында мүмкін болды. Осы тапқыр құрылыс арқылы қол жеткізілген кең және ашық кеңістік пен тамаша акустика, концерттер мен басқа да қойылымдарды қоса алғанда, нефтің көп мақсатты пайдалануына мүмкіндік береді. Собордың негізгі бөлігінен әйнек есіктер мен панельдермен бөлінген, Самуил Марсденнің есімімен аталатын Марсден капелласы жеке құлшын үшін интимдік кеңістік ұсынады. Бұл шағын капелланың шабыты Еуропаның ортағасырлық кішкентай шіркеулерінен алынған. Собордың осы бөлігіндегі әшекейлеу ғимараттың қалған бөлігіне қарастырғанда өте қарапайым. Керемет ағылшын суретшісі Джон Бейкердің жобалаған бес түрлі-түсті әйнек терезелері капеллаға өте үйлесімді. Собор заманауи әйнек өнерімен танымал, соның ішінде ашық түсті Тынық мұхиты мотивтерімен бейнеленген Полинезиялық Мәсіхті көрсететін бірегей терезесі де бар. Роберт Эллис пен Шейн Коттонның жобалаған және 2004 жылы ашылған, нефтің екі жағындағы он сегіз терезелер жиынтығы дәстүрлі және Полинезиялық элементтерді үйлестіре отырып, христиандық тарихты баяндайды. Нефтің құрылысын бақылаған архитектор – Жаңа Зеландия Архитекторлар институтының бұрынғы президенті Джон Синклер болды. Ол собордың солтүстік-шығыс бұрышына орналасқан және собордың алдына шығыс шекарасын құрайтын Монтейт келушілер орталығын да жобалады. Собор 1250 адамды қабылдай алады, ал нефтің ең көп сыйымдылығы 1100 адамды құрайды. Шіркеуді Окленд епархиясы мен жергілікті тұрғындар күтіп ұстайды. Оларға "Қасиетті Троица соборының достары" Парнелл ұйымы көмек көрсетеді, бұл ұйым собордың матасын күтіп-ұстау және көркейтумен белсенді түрде айналысады. Ұйым 1986 жылы құрылған. 2017 жылдың 28 қазанында соборды епископ Росс Бей қасиеттеп берді. Қызметке Жаңа Зеландия, Аотеароа, Австралия, Меланезия, Полинезия және Личфилд епископтары мен шамамен 1400 адамнан тұратын қауым қатысты.

Тау бұлағы мүсіні

2010 жылы Терри Стрингердің "Тау бұлағы" мүсіні қоймадан Қасиетті Үштік соборының алдына көшірілді. Бұрын ол 1981 жылы аяқталғаннан бастап, Аотеа алаңында 2008 жылы жаңарту жұмыстары кезінде демонтаждалғанша орналасқан еді. Қасиетті Үштік соборы кеңесінің мүшесі Джон Уилсон жаңа орынды ұсынды, және ол Стрингермен, халықпен және кеңес өнер кеңесшілерімен кеңескеннен кейін таңдалды. Мүсін профессор Тойдың собордың қасында өнер туындысы болуы туралы бастапқы көзқарасын іске асырды. "Тау бұлағы" 2010 жылдың 12 қыркүйегінде жаңа орнында салтанатты түрде ашылды.

Епископ Селвин шіркеуі

Епископ Селвин капелласы 2017 жылы Fearon Hay Architects архитектуралық бюросымен жобаланды. Капелла Берлинде өткен Әлемдік сәулет фестивалінің діни санатында номинацияланды. Кафедральдың арт жағында ол хорсыз евхаристия қызметтерін өткізуге арналған шіркеу ретінде қызмет етеді.