Кіріспе
Джордж Уайт Марстон (22 қазан 1850 – 31 мамыр 1946) – американдық саясаткер, кәсіпкер және қайырымдылық ісіне қызмет етуші. Марстон Балбоа паркін, Сан-Диего қалалық кітапханалар жүйесін және Сан-Диего Президио паркін құруға атсалысты. Сан-Диего қаласына қосқан үлесі үшін ол "Сан-Диегоның бірінші азаматы" деген құрметті лақап атын алды.
George White Marston (October 22, 1850 May 31, 1946) was an American politician, department store owner, and philanthropist. Marston was involved with establishing Balboa Park, the San Diego Public Library System, and San Diego Presidio Park. His contributions to San Diego earned him the affectionate title of "San Diego's First Citizen."
Ерте өмір және мансап
Марстон Висконсин штатының Форт-Аткинсон қаласында дүниеге келген. Бала кезінде Марстон мұз үстінде сырғанауды үйреніп, өмірінің соңына дейін осымен шұғылданды. Оның әкесі созылмалы тыныс алу ауруымен ауырып, денсаулығы үшін жақсы климатта тұруды қалағандықтан, 1870 жылы отбасы Сан-Диегоға көшіп келді. Марстон бастапқыда Хортон Хаус қонақүйінде клерк болып жұмыс істеді, содан кейін Аарон Полли және ұлдарының жалпы тауарлар дүкені мен қоймасында бухгалтер ретінде саудамен айналысты. Полли Сан-Диего сауда палатасын құрған адам болды. Марстон оның хатшысы, кейін президенті болды. 1872 жылы Марстон дүкенші Джозеф Нэштің клеркі болды. Ол және серіктесі Чарльз Хамильтон Нэштің үлесін сатып алып, дүкенді басқарды. Марстон үйленгеннен кейін дүкен бизнесін серіктесі Хамильтонмен бөлісті, Хамильтон азық-түлік бөлімін, ал Марстон құрғақ тауарларды алды. Сан-Диего қаласының орталығындағы 5-ші авеню мен C көшесінде орналасқан Марстон компаниясы қаладағы жалғыз ірі универмагқа айналды. Кейінірек қала маңында тағы екі дүкен ашылды. Олардың сәттілігі Марстонның бірнеше жеткізушілермен жасасқан эксклюзивті келісімдерінің арқасында болды. Ол өте бай және жомарт меценат болды. 1961 жылы дүкендер "Бродвей" компаниясына сатылды. Қала ортасындағы бас дүкені кейін жабылды. Марстонның іскерлік сапарлары оны Сан-Франциско және Нью-Йорк сияқты ірі қалаларға алып барды, онда ол әсем қалалық саябақтарды көрді. Осыдан кейін Сан-Диегоның Балбоа паркін де осындай ғажайыпқа айналдыруды қалады. Паркті дамыту және жоспарлаудағы еңбегінің нәтижесінде Марстон Балбоа паркін жергілікті мақтанышқа айналдыруға көмектесті. Марстон 1908 жылы парктің алғашқы жоспарын, ал 1926 жылы толыққанды жоспарын жасау үшін сәулетші Джон Ноленді шақырды. Марстон 1915 жылы Балбоа паркінде өткен Панама-Калифорния көрмесіндегі ғимараттар және аумақтар комитетінің төрағасы болды. Көрме паркте әлі күнге дейін сақталған мұражайлар мен көңіл көтеру орындарының инфрақұрылымын құрды. Балбоа паркінде Сан-Диегоның басқа да маңызды негізін қалаушыларымен бірге Марстонның Рут Хейвард салған мүсіні орнатылған. Эд Флетчермен бірге Марстон Пайн Хиллс аймағын дамытты.
Қайырымдылық
1907 жылы Марстон ескі Президио-Хиллді сатып алды, мақсаты – қазіргі Калифорниядағы алғашқы еуропалық қонысы болған ескі Сан-Диего Президиосын қираудан сақтап қалу. Ол жобаға ешкімді қызықтыра алмағандықтан, 1925 жылы өз қаражатымен Пресидио паркін салды және паркті жоспарлау үшін Ноленді жалдады. Ол архитектор Уильям Темплтон Джонсонның жобасы бойынша Пресидио паркінде Сера мұражайының құрылысын тапсырды. 1929 жылы ол паркті қалаға сыйға тартты. Әлі күнге дейін қаланың меншігіндегі тарихи парк болып табылатын Пресидио паркі қазір Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Марстон 1882 жылы Сан-Диего қалалық кітапханасының алғашқы қамқорлар кеңесіне мүше болып сайланды және 22 жыл бойы президенті болған Сан-Диего YMCA-ны құрды. Ол 1887 жылдан 1889 жылға дейін қалалық кеңесте қызмет етті. 1928 жылы Сан-Диего тарихи қоғамын (қазіргі Сан-Диего тарих орталығы) құрып, оның алғашқы президенті болды. Марстон сондай-ақ қазіргі Торри Пайнс мемлекеттік қорығы мен Анза Боррего шөлдік мемлекеттік паркі үшін жер сатып алуға қаражат жинап, өз ақшасын жұмсады. Марстон Помона колледжінің негізін қалаушы сенімдісі болды және кампустың алғашқы ғимараттарының бірнешеуін қаржыландырды. Ол колледждің орталық алаңына 100 000 доллар (1919 жылғы 100 000 доллар шамамен соңғы жылдары <есептелген сомаға> тең) сыйға берді, ол оның атымен аталады. Джордж Марстонның Седьмая даңғылының 3525 нөміріндегі үйі 1904/1905 жылдары Ирвинг Гилл және Уильям С. Хеббард архитекторларымен жобаланды. Үйді бастапқыда ағылшын Тюдор стилінде салу жоспарланған, бірақ ол сәнге енген декоративтік-қолөнер стилінде аяқталды. Джордж У. Марстонның үйі және бағы деп аталған мүлік 1987 жылы Марстонның қызы Мэримен Сан-Диего қаласына сыйға тартылды және қазір Балбоа паркінің солтүстік-батыс бұрышында орналасқан мұражай. Save Our Heritage Organisation (SOHO) 2009 жылдың шілдесінде мүлікті басқаруды өз қолына алды және бақтарды қалпына келтіру және үйді тиісті кезең стилінде жабдықтау жұмыстарын жүргізуде.
Саясат
Марстон саяси белсенділікпен айналысып, өзін "тәуелсіз" деп атады. Ол республикашыл болып өсті, бірақ демократтар мен республикашылдар арасында мақсатты реформаларды ілгерілетуге бейім партияны немесе адамды қолдап, тұрақты түрде ауысып отырды. Ол 1910-шы жылдар мен 1920-шы жылдардың басында Калифорнияның реформалық бағытталған Прогрессивтік партиясын қолдады. Марстон 1913 жылы (Чарльз Ф. О'Ниллге қарсы) және 1917 жылы (Луис Дж. Уайльдқа қарсы) қала әкімі болып сайлануға сәтсіз тырысты. Әсіресе 1917 жылғы сайыс даму мен сән салу арасындағы классикалық тартысқа айналды. Марстон қала құрылысын жақсартуды, көбірек ашық кеңістіктер мен кең бульварлар салуды жақтады, ал Уайльд бизнес дамуын қолдады. Уайльд өзінің қарсыласын "Жераниум Джордж" деп атап, Марстонды бизнеске қарсы адам ретінде көрсетті. Уайльдтің сайлауалды ұраны "Көбірек түтін шығаратын заводтар" болды, және ол сайлау кампаниясы кезінде қала көшелерімен түтін шығарып келе жатқан үлкен заводтың суретін салған жүк көлігін көрсетті. "Заводтар мен герань" деген тіркес Сан-Диегода осы сияқты пікірталастарды сипаттау үшін бүгінге дейін қолданылады. Жергілікті гүлші Марстонның құрметіне "Жераниум Джордж" атты герань сорттарының сериясын жасады, соның ішінде оның әйелі Анна Ганн Марстонның есімімен аталған сортты да, ол өте жақсы гүл өсіруші болған.
Жеке өмір
1878 жылы ол мұғалім Анна Ли Ганнға (20 мамыр 1853 жыл, 7 қазан 1940 жыл) үйленді. Олардың бес баласы болды. Оның інісі Дуглас Ганн «Сан-Диего Юнион» газетінің иесі және редакторы болды, сондай-ақ 1889 жылдан 1891 жылға дейін Сан-Диего қаласының мэрі қызметін атқарды. Джордж Марстон 95 жасында Сан-Диегодағы үйінде қайтыс болды. Ол Маунт Хоуп зиратында жерленген. Оның қосымша сөзінде Джеймс А. Блейсделл Марстонның Балбоа паркіне тигізген әсері туралы былай деді: «Осы жерде қаланың орталық Балбоа паркі орналасқан – ол салған жолдар, ол отырған гүлдер, ол сүйген ағаштар, ол болжаған көріністер, ол қиялданған әдемі ғимараттар. Джордж Марстон келгенде [1870 жылы] бұл жұмақ мұнда болған жоқ. Осы паркте ол өмірі оның арқасында жақсарған мыңдаған адамдармен сөйлейді».
Цитата
Қаланың көркі мен азаматтардың әл-ауқатының дамуы өнеркәсіптік дамумен бірге жүре беруі керек деп санаймын. Сауданы, өндірісті, барлық кәсіптік қызметті дамытуға қолдау білдіремін. Мен өнеркәсіптік дамуды қолдамаймын деу – ақылға сыймас нәрсе. Мен Ұлы Сан-Диегоға сенемін – қаланы одан да үлкен ететін барлық нәрсеге. Мұстақім негізде ғана ұлы қала салайық. Өндірістерімізді мүмкіндігінше кеңейтейік. Толыққанды қала құрайық.