Кіріспе

Ньюкасл – АҚШ, Оклахома штатының МакКлейн округіндегі қала. Оклахома-Сити қалалық агломерациясының бір бөлігі. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 10 984 адамды құрайды.

Тарих

Ньюкасл 1894 жылдың 26 наурызында жаңа пошта кеңсесі ашылған кезде картадағы бір нүктеге айналды, халық саны 25 адамды құрады. Бұл аймаққа бұрын 1888 жылы ашылған, бірақ Липердің жер дауында атып өлтірілгеннен кейін 1892 жылы жабылған, жақын орналасқан Уильям П. Липер пошта кеңсесі қызмет көрсеткен. Пошта кеңсесі Минкодан Норманға дейінгі жолдың 11-бөлімінде, 9-шы қалашықта, 4-шы батыс бойында орналасқан. Эулали В. Келли алғашқы пошта бастығы болды. 1905 жылы пошта бастығы Алонзо Хаун мекемені 14-бөліміндегі, 9-шы қалашықтағы, 4-шы батыс аймақтағы өз дүкеніне көшірді. Ньюкасл Чикасо ұлтының жерінде орналасқан. Қоғамның алғашқы тұрғындары – чокто, чикасо тайпалары мен оларға үйленген адамдар. Көптегендері мал шаруашылығымен айналысқан. 1907 жылға қарай қауымдаста мектеп, мақта тазартатын зауыт, екі дүкен және екі темірші жұмыс істеген. 1920 жылдары болған өзгерістер Ньюкаслдың өсуіне серпін берді. 1920 жылы қаланың пошта кеңсесі мемлекеттік мектеп пен шіркеу үшін берілген жерге, шығысқа қарай бір мильге көшірілді. 1922 жылы Оңтүстік Канада өзеніндегі көпірдің құрылысы басталды. Ағаш едені бар болаттан жасалған көпір – Оклахома штатының алғашқы федералдық көмек жобасы және Оклахома-Ситиді Техас штатының Амарилло қаласына байланыстыруға арналған Озарк жолының бір бөлігі болды. Жол толық аяқталмаса да, көпір сақталды. Ол 1923 жылдың 23 сәуірінде ашылды және құрылысы 321 393,38 долларға бағаланды. Көпір бизнестің дамуына ықпал етті және 1927 жылы Ньюкасл арқылы 62-ші тас жолдың салынуына жағдай жасады. 1920 жылдардың ортасына дейін Мей-авенюде судың тереңдігі тым көп болмағанда қолданылатын үлкен өзен броды болды. Ньюкаслдан келген шаруалар жылқылары мен арбаларымен өзенді кешіп, Оклахома-Ситидегі фермерлер нарығына баратын Мей даңғылымен жол тартқан. Бүгінде 2013 жылғы торнадо кезінде елеулі зақымдар келгеннен кейін ескі Ньюкасл көпірінің бір бөлігі ғана Interstate 44 көпірінің қасында қалды (қараңыз төмен). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньюкаслдың халқы шамамен 100 адамды құрады. Соғыс жылдарында бес жергілікті адам өз Отанының қорғаны үшін өмірін берді. Тағы бірі Филиппинде тұтқындалып, үш жылдан астам уақыт жапон тұтқынында болды. Жапония басылғаннан кейін Ньюкаслға торнадо соғып, мектеп пен сауда орталығының көп бөлігін қиратты. 1945 жылдың 25 қыркүйегінде кешке оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай жылдамдықпен қозғалған дауыл жерге түсті. Ньюкаслдың шекарасы негізінен пошта кеңсесі мен мектеп ауданынан тұрды, 1960 жылға дейін Оклахома-Сити өзен арқылы үлкен жерлерді қоса бастағанға дейін. 1962 жылдың 18 қаңтарында Оңтүстік Ньюкасл ретінде құрылып, аумағын 16 000 акрға дейін кеңейтті. Жақын орналасқан Таттл мен Бланшард та Оклахома-Ситидің Канада өзені арқылы қосылуына қарсы тұру үшін кеңейді. 1965 жылы атауын Ньюкасл деп өзгерту туралы петиция ұсынылды. Халық санағы мәліметтері бойынша 1970 жылы халық саны 1271 адамды құрады, бірақ 1970 жылдардың ортасында Оклахома-Сити SW 74-ші көшеден асып, Interstate 44 дәлізіне жақын орналасып, Ньюкаслдың өсуіне ықпал етті. 1980 жылы халық саны 3076-ға, ал 2000 жылы 5434-ке жетті. 1980 жылдары Ньюкасл Норман, Оклахома (9-шы мемлекеттік тас жолдың солтүстігінде) маңындағы аумақты қосты. Бұрынғы жергілікті экономиканың маңызды бөлігі болған мақта, мал шаруашылығы және сүт өнеркәсібі шағын бөлімшелер мен коммерциялық дамудың арқасында төмендеді. ХХ ғасырдың соңында мемлекеттік мектеп жүйесі Ньюкаслдың ең ірі жұмыс берушісі болды. 2010 жылғы санақ бойынша 7685 тұрғын тіркелді, ал 2020 жылға қарай халық саны 10 000-нан асып түседі деп болжанып отыр. 2019 жылдың қаңтар айында 24/7 Wall St. Ньюкаслды АҚШ-тағы "Өмір сүруге ең жақсы қала" деп 36-шы орынға қойды, бұл әр штаттың ең жақсы қаласын анықтау үшін екі ондағаннан астам өлшемдердің салмақты индексін жасады.

Торнадолар

1893 жылдың 25 сәуірінде бір шақырымнан астам ені бар, зор торнадо Ньюкаслдың солтүстік-батысынан басталып, 15 шақырымдық қашықтық бойымен солтүстік-шығысқа қарай жылжыды, қазіргі Мур қаласының аумағынан өтіп, кем дегенде 30 үйді қиратты. Осы торнадодан 33 адам қаза тапты, оның ішінде бір үйде 11 адам, екінші үйде 6 адам, үшінші үйде 4 адам көз жұмды. Бұл торнадо сол күні Оклахома штатының орталық аймағында болған кем дегенде 5 күшті торнадоның бірі болды, бірақ Оклахома-Сити маңындағы жалғыз торнадо еді. Жергілікті Норман газеті Кливленд округының тұрғындарының "ешуақтай қорқып қалғанын" хабарлады. Сонымен қатар, "барлық жерден шашырап, үңгірлерді іздеу кеңінен басталды". 1999 жылдың 3 мамырында F5 дәрежелі Bridge Creek – Moore торнадосы Ньюкаслдың бір бөлігіне соқтығып, қала шегіндегі бірнеше үйлерді қиратты. Бридж-Крик және Мурда одан да көп зақым келді. Бұл ұзақ өмір сүрген, күшті торнадо Оклахома штатының орталық аймағын қамтыған, бұрын-соңды болмаған құбылыс кезінде соққан 60-қа жуық торнадоның ең танымал торнадосы болды.