Кіріспе

Соқтығысудың икемсіздігін сипаттайтын коэффициент

Қайтару коэффициенті (COR, сонымен қатар e әрпімен белгіленеді) – соқтығысудан кейін ажыраудың салыстырмалы жылдамдығының, соқтығысу алдындағы жақындасу жылдамдығына қатынасы. Оны соңғы кинетикалық энергияның бастапқы кинетикалық энергияға қатынасының квадрат түбірі деп те анықтауға болады. Әдетте ол 0-ден 1-ге дейін өзгереді, мұнда 1 – толық серпімді соқтығысу. Толық серпімсіз соқтығысудың коэффициенті 0-ге тең, бірақ 0 мәні міндетті түрде толық серпімсіздікті білдірмейді. Ол Leeb серпімділік сынағында өлшенеді және COR-дың 1000 еселенген мәні түрінде көрсетіледі, бірақ бұл тек сынақ үшін ғана жарамды COR, сыналып жатқан материал үшін әмбебап COR емес. Құнның көбінесе 1-ден төмен болуына себебі – бастапқы түзу қозғалыс кинетикалық энергиясының айналу кинетикалық энергиясына, пластикалық деформацияға және жылуға жұмсалуы. Егер соқтығысу кезінде химиялық реакция, айналу энергиясының төмендеуі немесе басқа да ішкі энергияның азаюы нәтижесінде энергия ұлғайса, онда ол 1-ден жоғары болуы мүмкін. Бұл математикалық заңды 1687 жылы Исаак Ньютон жасаған. Ол Ньютонның тәжірибелік заңы ретінде де белгілі.

Қосымша мәліметтер

Соқтығысу сызығы – Бұл e шамасы анықталатын сызық. Егер соқтығысатын беттер арасында жанама реакция күші болмаса, соқтығысу күші осы сызық бойымен денелер арасында таралады. Денелер физикалық байланысқа түскен кезде, соқтығысу кезінде бұл сызық соқтығысатын денелердің беттеріне ортақ нормаль бойымен өтеді. Сондықтан e – өлшемсіз, бірөлшемді параметр ретінде анықталады.