Кіріспе

Энн-Арбор қалалық әуежайы – Америка Құрама Штаттарының Мичиган штатындағы Уоштенау округіне қарасты жалпы авиациялық әуежай. Ол 2017–2021 жылдарға арналған Федералдық авиация басқармасының (FAA) Ұлттық біріктірілген әуежай жүйелері жоспарына енгізілген және өңірлік жалпы авиациялық мекеме ретінде жіктеледі. Әуежай Питтсфилд қалашығында орналасқан, бірақ оның иесі және операторы – Энн-Арбор қаласы. 1972 жылы Питтсфилд жарғылық қалашыққа айналғанға дейін, су құқықтары үшін әуежай аумағы Энн-Арбор қаласының құрамына қосылған. Энн-Арбор қаласының су тазарту станциясына тасымалданатын судың шамамен 15%-ы қалалық әуежайда орналасқан құдықтардан алынады. Әуежай Энн-Арбор қаласының орталық бөлігінен оңтүстікке қарай шамамен 7 километр қашықтықта орналасқан. Бұл әуежай – жолаушылар мен жүк тасымалын жүзеге асырмайтын, негізінен шағын корпоративтік және жеке ұшақтарға арналған жалпы авиациялық мекеме. 1980 жылдардан бері ұшу-қону жолағын кеңейту ұсынылып келеді, бірақ қалалық кеңестер әрқашан бас тартты. Қазіргі таңдағы барлық B II класты шағын ұшақтар салмақ шектеусіз 3505 футтық ұшу-қону жолағында қауіпсіз қонуға және ұшуға қабілетті. Дегенмен, ірі ұшақтар (реактивтік ұшақтар) осы B II сертификатталған ұшу-қону жолағын пайдаланады, бірақ салмақ және отын мөлшері шектеулі. Ұшу-қону жолағын кеңейту B II класты ұшақтардың жұмысына ешқандай өзгеріс енгізбейді, бірақ C I және C II санаттарына жататын ірі ұшақтарға толық салмақпен және отынмен әуежайға қонуға және одан ұшуға мүмкіндік береді. Аталған ұсыныс экологиялық әсерді зерттеу кезеңінде, бірақ ұсыныстағы бастапқы қателіктер, FAA-ның ұзаққа созған тексеруі, Питтсфилд қалашығы мен жергілікті азаматтар тобының – «Қоғамдық сапаны сақтау комитетінің» (Питтсфилд және Лоди тұрғындарынан, сондай-ақ Энн-Арбор тұрғындарының бір бөлігінен құралған) қарсылығына байланысты кешіктірілуде. Бұл комитет жобаның тым қымбат екенін немесе мақұлдану мүмкіндігі төмен екенін жақтасады.

Апаттар мен оқиғалар

1989 жылдың 7 қазанында Пайпер PA 28 Cherokee ұшағы Энн-Арбор қаласында ұшқыштың жеткілікті жылдамдықты сақтай алмауынан апатқа ұшырады, бұл қасқа тоқтауға алып келді. 2001 жылдың 20 қаңтарында Cessna 152 ұшағы Энн-Арборға қонғанда қарға соқтығысты. Ұшқыш-оқушы ұшақты тым төмен түсіріп, жылдамдықты ертерек азайтып, ұшақтың ұшу-қону жолағына 10 фут жетпей жерге түсуіне себеп болды. Ұшақ қарға соқтығысып, алдыңғы тірегі ішке қарай сығылып, оң негізгі тірегі дөңгелек жиынтығынан бөлінді. Апаттың ықтимал себебі – АХК-нің соңғы жақындауда пайда болған құлдырау жылдамдығын тоқтату үшін түзету шараларын кешіктіргені болды. 2001 жылдың 21 маусымында Маско Мустанг MII ұшағы ARB әуе қозғалысы аймағында жерге соқтығысты. Куәгерлердің мәліметінше, ұшақ тік бұрылыс жасап, содан кейін құлап түскен. Апаттың ықтимал себебі – ұшқыштың ұшақты басқаруын жоғалтуынан туындаған қасқа тоқтау/айналу. 2001 жылдың 17 қазанында Пайпер PA 34 Seneca ұшағы Энн-Арборға қонғанда елеулі зақымдар алды. Ұшақ қонуға тырысқанда ұшу-қону жолағынан шығып кетті. Апаттың ықтимал себебі – ұшқыштың қону кезінде бағытты сақтай алмауы, сондай-ақ қарсы желдің әсері. 2003 жылдың 26 қазанында Schweizer 269C ұшағы қозғалтқыштың істен шығуына байланысты мәжбүрлі қону жасады, нәтижесінде авторотация жасады. Ұшып шыққаннан кейін ұшақ кенеттен солға бұрылып, қозғалтқыш жылдамдығын бақылаусыз арттырып, азайта бастады, тіпті газ педалі басылып-шығарылғандай болды. Бастапқыда ешқандай ескерту шамдары жанбады. Содан кейін қозғалтқыштан ұрықтар естіліп, жерге тигенше бақылаусыз айналып тұрды. Апаттың ықтимал себебі – карбюратордағы мұзға байланысты қозғалтқыштың қуатын жоғалту. 2005 жылдың 8 сәуірінде Cessna 172 Skyhawk ұшағы ARB аймағында мәжбүрлі қону жасағанда зақымдалды. Ұшақ тұрақсыз жақындасудан кейін айналып шығуға тырысты, бірақ газ педалін басқанда қозғалтқыш қуатын жоғалтты. Апаттың ықтимал себебі – карбюратор сопақшасының бұзылуынан қозғалтқыштың қуатын жоғалту және мәжбүрлі қону кезінде қолайсыз жағдайға тап болу. 2009 жылдың 29 тамызында Socata TBM 700 ұшағы Энн-Арборда қонғанда зақымдалды. Апаттың ықтимал себебі – ұшқыштың күшті жел кезінде қатты қону жасауы. 2011 жылдың 25 мамырында Энн-Арбор муниципалды әуежайында Cessna 152 ұшағының айналып тұрған пернесіне соқтығысқан ұшу нұсқаушысы жарақат алды. 2012 жылдың 5 сәуірінде Remos Gx ұшағы Энн-Арбордан ұшып кеткен кезде апатқа ұшырады. Ұшақтағы жалғыз оқушы пилот ұшақ ұшып көтерілген кезде кенеттен солға бұрылып, руль немесе элеронмен бұрылысты түзетуге тырысқан, бірақ сәтті болмады. Ұшақ бір сәт көтеріліп, содан кейін солға бұрылып құлап түсті. Апаттың ықтимал себебі – ұшқыштың ұшу кезінде ұшақты басқаруын жоғалтуы, нәтижесінде аэродинамикалық тоқтау және жермен соқтығысу. 2013 жылдың 9 маусымында Cessna 172 Skyhawk ұшағы Энн-Арборда қатты қону кезінде қону тірегі зақымдалды. Ұшақ жерге тигеннен кейін секіріп, әрекетін жалғастырды, тірегі құлап, ұшақ тоқтады. Апаттың ықтимал себебі – ұшқыштың уақтылы айналып өтуге тырыспауы және қону кезінде басқаруын жоғалтуы. 2013 жылдың 12 қазанында жергілікті ұшу клубына тиесілі ұшақ әуежайда қатты қону салдарынан қону тірегі құлап кетті. Ұшақтағы жалғыз ұшқыш зардап шекпеді. 2014 жылдың 10 қазанында Piper PA 28 Cherokee түнгі ұшу кезінде еленмен соқтығысты. Ұшқыш ұшып кетуді тоқтатты. Ұшақтың алдыңғы өрт сөндіру қабырғасы мен фюзеляжында елеулі зақымдар табылды. 2022 жылдың 11 қыркүйегінде Cessna 152 ұшағы ұшудан кейін қозғалтқыштың істен шығуына байланысты әуежай маңындағы далаға апатты түрде қонды. Екі адам зардап шекпеді. 2023 жылдың 10 желтоқсанында Пайпер Малибу Меридиан Энн-Арбор қалалық әуежайында қатты қонудан кейін және ұшу-қону жолағынан шығып кеткеннен кейін зақымдалды. Ұшқыш әуежайға RNAV (GPS) аспаптық әдісімен ұшып келе жатқанда, жер бетінен 50 фут биіктікте және ұшу-қону жолағына жақын жерде желдің күшті соққысын сезінді. Желдің соққысы ұшақты жерге түсірді. Жерге тигеннен кейін ұшақ ұшу-қону жолағына қарай сырғып кетті. Негізгі қону тірегі ажыратылып, ұшақ тоқтағанша ұшу-қону жолағының жанынан бұрылып кетті. Апаттың ықтимал себебі – ұшақтың соңғы жақындасу кезінде күтпеген жел соққысына тап болуы, нәтижесінде ұшу-қону жолағына жақын жерде қатты қону жасауы.