Кіріспе

Чарльз Генри Ван Уайк (10 мамыр 1824 – 24 қазан 1895) – американдық саяхатшы, Нью-Йорк штатынан Конгресс депутаты, Небраска штатынан сенатор және АҚШ Азамат соғысында Одақ армиясының бригадир генералы.

Ерте өмір және саяси мансап

Ван Уайк Нью-Йорк штатының Пукипси қаласында дүниеге келген. Ол Роберт Андерсон Ван Уайк пен Август Ван Уайктердің қашық туысы болды; олардың ортақ ата-бабалары Теодорус Ван Уайк (1668–1753) және оның әйелі Маргретия Бринкерхофф Ван Уайк еді. Ол дайындық курстарын аяқтап, 1843 жылы Нью-Джерси штатының Нью-Брансуик қаласындағы Ратгерс колледжін бітірді. Ван Уайк құқық тағылымдамасын өтеді, 1847 жылы адвокаттыққа қабылданды және құқық қызметін бастады. Содан кейін ол Нью-Йорк штатының Блумингбург қаласына көшіп, 1850–1856 жылдары Салливан округінің аудандық прокуроры болды. Ван Уайк 1859 жылдың 4 наурызынан 1863 жылдың 3 наурызына дейінгі отыз алтыншы және отыз жетінші Конгрестерге Нью-Йорктан республикалық өкіл ретінде сайланды. Ол Миль туралы комитеттің (отыз алтыншы Конгресс) және Революциялық зейнетақылар комитетінің (отыз жетінші Конгресс) төрағасы болды. Конгресте болған кезінде Ван Уайк Нью-Йорк кеденіндегі алаяқтыққа қатысты тергеудің белгілі мүшесі болды және Алаяқтық талаптар туралы заңның қабылдануына үлкен үлес қосты. Тергеу комитетіне ұсынған қорытынды есебінде ол былай деп жазды: «Қолында қаруы бар сатқындардан да жаман – олар, елдің басына келген қайғыдан тойып, семіріп, отандастарының денелері оңтүстік жазықтарында қанға боянып, шаңға айналып жатқанда, елдің туына адалдық көрсететін адамдар».

Адам өлтіруге әрекеті

Ван Уайк 1860 жылдың 7 наурызында Конгресс палатасында құлдыққа қарсы өткір сөз сөйледі, онда Оңтүстік штаттары "Құдай мен табиғат заңдарына қарсы жасалған қылмыс" деп айыпталды. Сөз кеңінен жарияланды. 1861 жылдың 22 ақпанында Ван Уайкқа АҚШ Капитолийінің жанында үш адам шабуыл жасады, бұл шабуылдың алдыңғы жылғы сөзімен байланысты екені хабарланды. Ван Уайк шабуылға қарсы тұрып, тірі қалды, себебі ол пальтосының көкірек қалтасында сақтап жүрген Конгресс глобусының блокноты мен көшірмесі Боуи пышағының жүзін тосқан еді. Кейіннен ол 1866 жылы қызметтен босатылар алдында бригадалық генерал шеніне көтерілді.

Соғыстан кейінгі мансап

Ван Уайк қырықыншы конгресске сайланды (4 наурыз 1867 – 3 наурыз 1869); Джордж Вудвард Гриннің сайлау нәтижесіне сәтті шағымданып, 17 ақпан 1870 жылдан 3 наурыз 1871 жылға дейін қызмет етті. Ол 1874 жылы Небраскаға көшіп, Отоу округіндегі фермаға қоныс аударды және ауыл шаруашылығымен айналысты. Ван Уайк 1875 жылы штаттық конституциялық конвенцияға делегат ретінде қатысты. Ол 1877, 1879, 1881 жылдары штаттық сенатқа сайланды. Сол жылы ол Небраска штатынан АҚШ Сенатына республикалық партиядан сайланды және 1881 жылдың 4 наурызынан 1887 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Ол Миссисипи өзені және оның салалары (қырық жетінші конгресс) жөніндегі комитет төрағасы, сондай-ақ Миссисипи өзені мен салаларын жақсарту жөніндегі комитет мүшесі (қырық сегізінші және қырық тоғызыншы конгресс) болды. Ван Уайк қайта сайлануға үміткер болғанмен, жеңіліс тапты. 1892 жылы ол Небраска штатының губернаторы лауазымына халықшылдардың үміткері ретінде қатысып, жеңіліс тапты. Содан кейін Ван Уайк саяси және кәсіби қызметтен қол үзді. Ол Вашингтон қаласында қайтыс болды және әйелі Кейт Бродхедпен бірге Пенсильвания штатының Милфорд қаласындағы Милфорд зиратында жерленді.

Басқа дереккөздер

Американдық биография сөздігі; Хармар, Мари В. және Джеймс Л. Селлерс. "Чарльз Генри Ван Уайк: Нью-Йорк және Небраска штатының саяси және әскери қайраткері". Небраска тарихи журналы 12 (сәуір–маусым 1929): 80–129, 12 (шілде–қыркүйек 1929): 190–246, 12 (қазан–желтоқсан 1929): 322–373.