Кіріспе

Синтетикалық вискоэластикалық уретан полимері. Сорботан – соққыны жұмсартатын және дірілді басатын синтетикалық вискоэластикалық уретан полимерінің фирмалық атауы. Оны Огайо штатының Кент қаласында орналасқан Sorbothane, Inc. компаниясы шығарады.

Тарих

Сорботанды 1982 жылы британдық өнертапқыш доктор Морис Хайлс ойлап тапты және патенттеді. Ол полиол мен изоцианатты араластыру арқылы дайындалды. Оның адамның жұмсақ тіндерінің энергияны сіңіру қасиеттерін зерттеуі бір-бірімен өзара байланысқан полимерлік желіге ұқсас құрылымды ашты. Бұл оның алғашқы коммерциялық бір мезгілде өзара байланысқан желіні синтездеуіне әкелді, қазір ол Сорботан деп аталады. Доктор Хайлс өзінің патенінде: "Нәтижесінде алынған қатты полимер жартылай сұйықтай әрекет етеді, қолданылған күштің әсерінен оңай деформацияланады және қалпына келуі баяу, бірақ күш болмағанда белгілі бір пішін мен көлемді сақтайды" деп жазды. 1976 жылы ол өнертабысы туралы Ұлттық зерттеу және даму корпорациясына (NRDC) хабарласты; NRDC полимерді жетілдіруге және патенттеуге көмектесу үшін шамамен 10 000 фунт стерлинг жұмсады. BTR Industries NRDC-ден лицензия алып, оны сату құқығын алды. Соққы мен дірілді басуда вискоэластикалық қасиеттер қажет болғандықтан, көптеген материалдар вискоэластикалық екенін мәлімдейді; алайда, олардың көпшілігінде вискоэластикалық қасиеттердің ізі ғана бар. Осыған ұқсас материалдарға полинорборнен, Ноэн және Астросорб жатады.

Қолданылуы

Сорботанның көптеген өнеркәсіптік қолданыстары бар, дыбыстық изоляциядан бастап машиналық тіреуіштерге дейін. Ол жеке компьютерлерді тыныштандыру үшін пайдаланылды, қатты дискінің және басқа шулы айналатын компоненттердің айналасына орналастырылып. Сорботан дірілдеп тұрған жабдықтың дірілін басады. Бұған қоса, NASA Сорботанды дірілді оқшаулау үшін, Әуе күштері ескерткішінде және Бостандық қоңырауын тасымалдау үшін қолданған. Қазіргі уақытта ол футбол, крикет және регби сияқты спорт түрлерінде соққыларды жұмсарту үшін аяқ киімдердің ішкі жапсырмаларымен және өкше төсемдерімен қолданылады. Ол сондай-ақ қарудың кері соққысын азайтатын төсемдерінде де қолданылады.