Кіріспе

1947 жылы Альфред Э. Гриннің түсірген фильмі

"Тамаша Дорсейлер" – 1947 жылы түсірілген американдық музыкалық, өмірбаяндық фильм. Ол Томи мен Джимми Дорсей ағайындыларының тарихын баяндайды: Пенсильвания штатының Шенандоа қаласындағы балалық шақтарынан бастап, олардың өркендеуіне, тарап кетуіне және қайта қосылуына дейін. Фильм "The Fighting Dorseys" деген қосымша атаумен де шықты.

Сюжет

1913 жылы Шенноа, Пенсильванияда, Томас Дорси, аға, көмір шахтасында жұмыс істеп, бос уақытында музыка сабақтары беріп жүреді. Ол ұлдары Джимми Дорсиге (9 жас) және Томми Дорсиге (7 жас) саксофон мен тромбон үйренуді талап етеді, осылайша олардың көмір шахтасында жұмыс істеуіне жол бермеу үшін. Бастапқыда ұлдарға бұл ұнамайды, ұзақ сағаттағы жаттығулар мен әкесінің қатаң тәртібінен ашуланып, шағымданады. Олардың анасы Тереза Дорси күйеуінің ұлдарына тым қатал екенін ойлайды. Балалық шақтағы достары Дженни Ховард олардың жаттығуларын тамашалауды ұнатады. Томас аға көмір шахтасындағы жұмысынан айырылғаннан кейін, ол өзінің "тобын" (өзі трубада, Джимми саксофонда, Томми тромбонда, ал басқалары барабанда, скрипкада және фортепианода) Gorman’s Hall атты қоғамдық би залының иесіне ұсынады. Горман Томас ұлдарының шамамен 10 және 12 жаста екенін білген соң күмәнмен қарайды, бірақ Томас аға оны топқа мүмкіндік беруге көндіреді – егер олар ұнамаса, төлеудің қажеті жоқ. Алғашқы өнер көрсетулерінде топ «Түркия биін» орындайды, көрермендер оған сыпайы түрде билеп, қол шапалақтайды, бірақ бар иесі әсерленбейді. Топ вальс орындағанда Томми тромбонда свинг темпінде импровизациялай бастайды, ал Джимми саксофонда қосылады. Көпшілік көтеріңкі көңілде болады, ал Горман оларды жұмысқа қабылдайды. 1920-ші жылдардың басында ұлдар, әнші Дженни Ховардпен бірге, өздерінің «Wild Canaries» тобымен гастрольде болып, бір түндік өнер көрсетулер арқылы шығындарын жабуға тырысады. Джефферсон қаласына бет алғанда, олардың пианиношысы кетеді. Оның орнына Джимми мен Томми жергілікті кинотеатрдың пианиношысы Роберт Бертонды шақырады, ол үнсіз фильмдерге қосымша музыка орындайды. Олардың агенті Джефферсон Ситидегі өнер көрсетулерінің тоқтатылғаны және басқа да шақырулар жоқ екенін телеграмма арқылы хабарлайды, бірақ олар Пол Уайтман тобына қосылу туралы ұсыныс алады. Танымал Пол Уайтман «Джаз патшасы» деп белгілі. Роберт Джейнге тартылып, онымен бірге қалуға шешім қабылдайды және Джейнге «Мен үшін» атты өзінің шығармасын орындайды. Томми Уайтманнан алынған ұсынысты Джиммиге жеткізбейді. Оларға 50 доллардан радиоэкспериментіне қатысуға ұсыныс жасалады, онда 50-60 миль қашықтықтағы радио қабылдауын тексеру үшін тікелей эфирде оркестр орындауы керек. Олар «Runnin' Wild» әнін тым қатты орындайды, Томми мен Джимми эфирде тағы да жанжалдасады, Томми соло орындағанда Джимми наразылық білдіреді. Тағы екі топ мүшесі кетеді. Джимми Томмиді Пол Уайтманнан алынған ұсынысты жасырғаны үшін кінәлайды. Нью-Йоркте радионың алғашқы күндері Томми мен Джимми белгілі бір уақытқа Пол Уайтманның тобында ойнайды. Жақсырақ өмір сүру үшін Дорсилер ноталық музыка сату үшін әндерді жазады және «Мен үшін» атты жинағын шығарған Роберт Бертонмен қайта қосылады. Дорсилер Роберт пен Джейнмен бірге «Дорси ағайындылары» оркестрін құрады. Роберт пен Джейн жұп болады және Роберт «Американдық концерт» деп атағысы келетін концертті жазады. Роберт Джейнге ұсыныс жасайды, бірақ ол джаз стилі мен басшылық туралы үнемі таласатын Томми мен Джиммиден бас тартқысы келмейді. Томми ырғақты жандырақ ету керек деп ойлайды, ал Джимми тым жылдам деп санайды. «Дорси ағайындылары» оркестрі сәтті болса да, ағайындылардың арасындағы жанжалдар тоқтамайды. Джейн енді Робертпен тұрмысқа шығуға дайын. Топ джаз пианині Арт Татуммен бірге ойнайды (ол өзін ойнайды). Джейн «The Object of My Affection» және «I'll Never Say Never Again» әндерін орындайды. Томми мен Джимми тағы да жанжалдасады және Томми ақырына дейін кетеді. Роберт Джейнге ультиматум қояды. Егер ол қазір кетсе, олар мәңгілікке ажырасады. Джейн Томми Дорсимен бірге қалады, өйткені оған оның көбірек мұқтаж екенін сендіреді. Томми Дорси өзінің жеке оркестрін құрып, «Moonlight in Vermont» әнін хитке айналдырады. Дорси ағайындыларының тобымен бірге Джимми «Джимми Дорси» тобының қайта аталған тобымен жалғастырады. Екеуі де үлкен жетістікке жетеді, Джимми би тобының рекордтарын орнатып, Томми ең жақсы свинг тобы ретінде танылады. Джимми Дорси «Музыка қораптарының патшасы» атанды. Олар сәуір айындағы диск сатылымы бойынша бірінші орынды бөліседі. Джиммидің «Tangerine», «Green Eyes» (Боб Эберли мен Хелен О'Коннелл орындаған хит) және «Amapola» әндері хит болады. Томми Дорсидің «I'll Never Smile Again», «I'm Getting Sentimental Over You» және «Oh Marie» (толық топпен бірге орындалған) әндері хитке айналады. Олар бір-бірісіз де үлкен жетістікке жетеді, көбінесе JD және TD әріптерімен аталады. Анасы ұлдарының табысқа жеткеніне қуанса да, отбасының сәтсіздігіне қайғырады. Екеуі де бір-бірінің қатысуы болса, ата-аналарына бармайды. Олар татуласу туралы әңгіме қозғалғанда құлақтарын жауып алады. Джейн татуласу үшін идея тапты. Джейн Роберт Бертонның жарық көрмеген «Американдық концерт» романының көшірмесін Роберт білместен Пол Уайтманға береді. Пол Уайтман Джимми мен Томмиді бір-бірінен тәуелсіз түрде – бір-бірінің білмеуінсіз – қайырымдалық шарасында жаңа «Американдық концертті» орындауға көндіреді. Репетиция кезінде Томми мен Джимми екеуі де бірге ойнаудан бас тартады. Олар әкелерінің ауыр сырқатынан хабар алады. Екеуі де әкесімен қоштасуға үлгереді, ол оларды бірге тұрғанын көреді. Олар анасына көңіл береді және әкелерінің соңғы тілегін орындау үшін татуласуға келіседі. Джимми мен Томми екеуі де Уайтманның концертінде өнер көрсетеді. Концертте Роберт Бертон Джейннің Миссис Дорсидің жанында отырғанын көріп таңғалады. Роберт өзінің концертін таниды және Джейнмен татуласады. «Соңы» деген жазу экранда пайда болады, ал татуласқан Джимми мен Томми гобой мен саксофонда дуэт орындайды.

Өмірбаян

Фильм Томми мен Джимми Дорсидің өмірі мен мансабына негіделген музыкалық комедия. Дорси ағайындылары өздерінің рөлдерін сомдайды. Басқа актерлер қатарында Джанет Блэр, Уильям Лундиган, Сара Олгуд және Артур Шилдс бар. Джанет Блэр өте жақсы әнші екенін көрсетеді. "Екінші желі" Дорсилермен бірге өскен және олардың тобында әнші болған Джейн мен кинотеатрға пианист ретінде жұмыс істеуден бас тартып, Дорсилерге қосылған Боб Бертон арасындағы махаббат оқиғасына арналған. Боб музыка жазады және түпнұсқа америкалық концерттік пьесаны аяқтауға тырысады. Сол кезеңнің басқа джаз музыканттары да эпизодтық рөлдерде ойнайды: Пол Уайтман, Чарли Барнет, Генри Бусс, Боб Эберли, Хелен О'Коннелл және Арт Татум. Пианист Татум "түнгі клубта Дорси ағайындылары мен басқа да танымал музыканттармен бірге пианинода ойнап, соңында олар оған блюз ансамблінде қосылады". Фильмде Джимми Дорсидің "Контрасттар" атты композициясы мен тақырыптық әні орындалады. "Green Eyes", "Tangerine", "I'll Never Smile Again", "Marie" және "I'm Getting Sentimental Over You" әндері, сондай-ақ "To Me" және "Dorsey Concerto" әндері де фильмде дыбысталады. Пол Уайтман мен оркестрі "Күн бату кезінде" әнін орындайды. Арт Татум фортепианода "Тиркуаз" және "Арттың блюзін" орындайды. Фильм сценарийін Артур Артур, Ричард Инглиш және Кертис Кенион жазды. Оны Альфред Э. Грин режиссерлік етті.