Кіріспе

Радиоизотоптық ренография – радиобелгілеуді қолданатын бүйректерді медициналық бейнелеудің бір түрі. Ренограмма, сондай-ақ MAG3 сканилеуі деп те аталатын, ядролық медицина дәрігеріне немесе радиологқа бүйректерді визуализациялауға және олардың қалай жұмыс істейтіні туралы көбірек білуге мүмкіндік береді. MAG3 – бұл меркаптоацетил триглициннің аббревиатурасы, ол радиоактивті элемент – техноций 99m-мен хелатталған қосылыс. Ең көп қолданылатын радиоактивті белгіленген екі фармацевтік препарат – 99mTc MAG3 (MAG3 сондай-ақ "меркаптоацетилтриглицин" немесе "мертиатид" деп те аталады) және 99mTc DTPA (диэтилентриаминпентаацетат). Басқа радиоактивті белгіленген препараттарға EC (этилендицистеин) және 131 йодпен белгіленген OIH (орто йодгиппурат) жатады.

Сканерлеу тәртібі

Венаға енгізілгеннен кейін препарат бүйректер арқылы шығарылады, ал оның бүйрек жүйесі арқылы өтуін гамма-камерамен бақылауға болады. Суреттер белгілі бір интервалмен түсіріледі. Одан кейін процессинг кезінде екі бүйректің айналасына қызығу аймағы (ROI) белгіленеді, ал компьютерлік бағдарлама бүйректің ішіндегі радиоактивтіліктің уақытқа қатысты графигін жасайды, бұл әрбір суретте (әр түрлі уақыт мезетін көрсететін) өлшенген санаулар санынан трассердің мөлшерін көрсетеді. Мысалы, егер бүйрекке қан жеткізілмесе, ол медициналық ультрадыбыстық тексеруде немесе магниттік-резонанстық томографияда қалыпты көрінсе де, көрінбейді. Егер бүйрекке қан жеткізіліп жатса, бірақ бүйректен төмендегі несеп жолдарында немесе қуықта кедергі болса, радиоизотоп кедергі деңгейінен артық өте алмайды, ал егер кедергі толық болмаса, MAG3 өтуіне кешігу туындайды. Уақыт-белсенділік қисықтарын есептеу арқылы қосымша ақпарат алуға болады; қалыпты бүйрек қан ағынында ең жоғары белсенділік 3-5 минуттан кейін байқалады. Салыстырмалы сандық мәліметтер әр бүйректің сүзу белсенділігі арасындағы айырмашылықты көрсетеді.

Трейсерлер

Жаңа туған нәрестелерде, функциясы нашарлаған науқастарда және өткізуге кедергі болу мүмкіндігі бар науқастарда, тиімдірек сіңірілуіне байланысты MAG3, 99mTc DTPA-дан артық таңдалады. MAG3 клиренсі тиімді бүйрек плазма ағынымен (ERPF) тығыз байланысты, және MAG3 клиренсі бүйрек функциясын бағалаудың тәуелсіз көрсеткіші ретінде қолданылуы мүмкін. Қанға енгізгеннен кейін, MAG3-тың шамамен 40-50% бүйректер арқылы өтетін әрбір айналымда проксимальды түтікшелермен сіңіріледі; содан кейін проксимальды түтікшелер MAG3-ты түтікшелік қуысқа шығарады. 99mTc DTPA гломерула арқылы сүзіледі және гломерулалық сүзу жылдамдығын (GFR) өлшеу үшін (жеке тест ретінде) қолданылуы мүмкін, бұл теориялық тұрғыдан бүйрек функциясын бейнелеу үшін ең жақсы (нақты) таңдау болып табылады. DTPA-ның сіңірілу көрсеткіші шамамен 20%-ды құрайды, бұл MAG3-тың сіңірілу көрсеткішінен екі есе аз.

Клиникалық қолдану

Бұл әдіс бүйректің жұмысын бағалауда өте пайдалы. Радиоизотоптар пассивті кеңею мен кедергіні ажырата алады. Ол бүйрек трансплантациясына дейін трансплантацияланатын бүйректің қан тамырларын бағалау үшін, сондай-ақ донордың екінші бүйрегіндегі бүйрек артериясының тарылуын анықтау үшін каптоприлдің сынақ дозасымен бірге және кейіннен транспланттың жұмысын бағалау үшін кеңінен қолданылады. Трансплантациядан кейінгі ренография қан тамырлары және урологиялық асқынуларды диагностикалау үшін қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, ерте трансплантациядан кейінгі ренография транспланттың кешіккен жұмысын бағалау үшін пайдаланылады. Каптоприлдің (ангиотензин конверттеуші ферментті тежегіш) сынақ дозасынан кейін бүйрек функциясының төмендеуін анықтауға арналған тест бүйрек жеткіліксіздігі бар пациенттердегі гипертонияның себебін анықтау үшін де қолданылған. Бастапқыда бүйрек артериясының тарылуын анықтау үшін оның пайдалылығы немесе ең жақсы тест параметрі туралы күмәндер болды, бірақ соңында консенсусқа келгендер дифференциалды функциядағы өзгеріс ерекше белгі екендігіне келісті.

Тарих

1986 жылы MAG3 Юта университетінде доктор Алан Р. Фрицберг, доктор Судакар Касина және доктор Денис Эшима жасады. Препарат 1987 жылы клиникалық сынақтардан өтті және 1988 жылы III фазалық сынақтың нәтижесінде жарамды деп танылды. 99mTc MAG3 сияқты іздеушілер (трассерлер) пайда болғанға дейін, басқа радиофармацевтикалық препараттар қолданылып келді. Бұл тест алғаш рет 1956 жылы йод-131 диодрастты пайдалану арқылы енгізілді. Кейін йод 131 және одан кейін йод 123 қосылған орто-йодохиппур қышқылы (OIH, Hippuran тауарлық атауымен сатылады) пайдаланылды. 99mTc MAG3, бүйрек функциясының деңгейіне қарамастан, сурет сапасының жақсы болуы және сәулелену дозасының төмендеуі себепті 131I OIH-ты ығыстырды.