Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәулелік терапияның түрі
Type of radiation therapy
Радионуклидтік терапия (РНТ, сондай-ақ жабық емес көзбен сәулелену терапиясы немесе молекулалық сәулелену терапиясы деп те аталады) медициналық жағдайларды, әсіресе қатерлі ісіктерді емдеу үшін радиофармацевтикалық заттар деп аталатын радиоактивті заттарды пайдаланады. Бұл заттар әртүрлі жолдармен (көбінесе инъекция немесе жұту арқылы) денеге енгізіліп, олардың қасиеттері мен енгізу жолдарына байланысты нақты орналасқан жерлерге, органдарға немесе тіндерге жиналады. Бұл иод ионын сіңіру арқылы қалқанша безіне орналасатын натрий йодиді сияқты қарапайым қосылыстардан бастап, радионуклидтерге бекітілген және жасуша бетіндегі нақты антигендерді іздейтін рекомбинантты антиденелер сияқты күрделі биофармацевтикалық препараттарға дейін қамтиды. Бұл – радиациялық дәрілік заттың физикалық, химиялық және биологиялық қасиеттерін пайдаланып, дененің сәулемен емдеуге арналған аймақтарын бағытталған түрде емдейтін бағытталған терапия түрі. Ядролық медицинаның диагностикалық әдісі де сол принциптерді қолданады, бірақ пациенттің функционалдық жүйелерін бейнелеу немесе талдау үшін радиофармацевтикалық заттардың басқа түрлерін немесе мөлшерлерін пайдаланады. РНТ, емдеу кезінде радионуклид капсуланың немесе металл сымның ішінде қалып, оны емдеу орнына физикалық түрде орналастыруды қажет ететін жабық көзбен емдеуден (брахитерапиядан) өзгеше. Егер радионуклидтер лигандтар болса (мысалы, Lutathera және Pluvicto), бұл әдіс радиолигандтық терапия деп те аталады.
Radionuclide therapy (RNT, also known as unsealed source radiotherapy or molecular radiotherapy) uses radioactive substances called radiopharmaceuticals to treat medical conditions, particularly cancer. These are introduced into the body by various means (injection or ingestion are the two most commonplace) and localise to specific locations, organs or tissues depending on their properties and administration routes. This includes anything from a simple compound such as sodium iodide that locates to the thyroid via trapping the iodide ion, to complex biopharmaceuticals such as recombinant antibodies which are attached to radionuclides and seek out specific antigens on cell surfaces. This is a type of targeted therapy which uses the physical, chemical and biological properties of the radiopharmaceutical to target areas of the body for radiation treatment. The related diagnostic modality of nuclear medicine employs the same principles but uses different types or quantities of radiopharmaceuticals in order to image or analyse functional systems within the patient. RNT contrasts with sealed source therapy (brachytherapy) where the radionuclide remains in a capsule or metal wire during treatment and needs to be physically placed precisely at the treatment position. When the radionuclides are ligands (such as with Lutathera and Pluvicto), the technique is also known as radioligand therapy.
Қалқанша безінің аурулары
Йод-131 (131I) – әлемде ең көп қолданылатын РНТ, ол йодтың радиоактивті изотопы бар натрий йодидінің қарапайым қосылысын пайдаланады. Пациент (адам немесе жануар) ауызға берілетін қатты немесе сұйық препаратты қабылдай алады немесе қосылыстың ерітіндісін тамырға инъекциялай алады. Иодид ионы қалқанша безімен таңдап сіңіріледі. Қалқанша безінің гиперфункциясы сияқты қатерсіз жағдайлар да, қағанақтық қалқанша безінің қатерлі ісігі сияқты кейбір қатерлі аурулар да радиоиодтан шығатын сәулелену арқылы емделеді. Йод-131 бета және гамма сәулелерін шығарады. Бета сәулеленуі қалыпты қалқанша безі тінін де, йодты сіңіру арқылы қалыпты қалқанша безі сияқты әрекет ететін қалқанша безінің қатерлі ісігін де зақымдайды, осылайша емдік эффект береді, ал гамма сәулелерінің көп бөлігі пациенттің денесінен шығып кетеді. Қалқанша безі тіндері сіңірмеген йодтың көп бөлігі бүйрек арқылы зәрмен шығарылады. Радиоиодпен емделгеннен кейін зәр радиоактивті немесе «ыстық» болады, ал пациенттердің өздері де гамма сәулелерін шығарады. Әкімшілік етілген радиоактивтіліктің мөлшеріне байланысты, пациенттің сырттағы адамдарға радиациялық қауіп төндірмейтін деңгейге дейін радиоактивтіліктің азаюына бірнеше күн қажет болуы мүмкін. Пациенттер көбінесе стационарда емделеді және олардың үйлеріне қайта оралу уақытын регламенттеу үшін халықаралық ережелер мен көптеген елдердегі заңнамалар бар.
Iodine 131 (131I) is the most common RNT worldwide and uses the simple compound sodium iodide with a radioactive isotope of iodine. The patient (human or animal) may ingest an oral solid or liquid amount or receive an intravenous injection of a solution of the compound. The iodide ion is selectively taken up by the thyroid gland. Both benign conditions like thyrotoxicosis and certain malignant conditions like papillary thyroid cancer can be treated with the radiation emitted by radioiodine. Iodine 131 produces beta and gamma radiation. The beta radiation released damages both normal thyroid tissue and any thyroid cancer that behaves like normal thyroid in taking up iodine, so providing the therapeutic effect, whilst most of the gamma radiation escapes the patient's body. Most of the iodine not taken up by thyroid tissue is excreted through the kidneys into the urine. After radioiodine treatment the urine will be radioactive or 'hot', and the patients themselves will also emit gamma radiation. Depending on the amount of radioactivity administered, it can take several days for the radioactivity to reduce to the point where the patient does not pose a radiation hazard to bystanders. Patients are often treated as inpatients and there are international guidelines, as well as legislation in many countries, which govern the point at which they may return home.
Сүйек метастаздары
Радий 223 хлориді, стронций 89 хлориді және самарий 153 ЭДТМП сүйек метастаздарын емдеу үшін қолданылады. Радий мен стронций денеде кальцийдің орнына өтеді. Самарий тетрафосфат EDTMP-ге байланысады, ал фосфаттар кейбір метастаздық ошақтардың жанында жүзеге асылатын остеобластикалық (сүйек түзету) процестер арқылы сіңіріледі.
Radium 223 chloride, strontium 89 chloride and samarium 153 EDTMP are used to treat secondary cancer in the bones. Radium and strontium mimic calcium in the body. Samarium is bound to tetraphosphate EDTMP, phosphates are taken up by osteoblastic (bone forming) repairs that occur adjacent to some metastatic lesions.
Сүйек кемігі
Бета-эмиссиялық фосфор-32 (32P), натрий фосфаты түрінде, шамадан тыс белсенді сүйек миын емдеу үшін қолданылады, онда ол табиғи түрде метаболизмделеді.
Beta emitting phosphorus 32 (32P), as sodium phosphate, is used to treat overactive bone marrow, in which it is otherwise naturally metabolised.
Иттрий-90 коллоиды
Тізе буынындағы радиосиновектомия үшін иттрий 90 (90Y) коллоидты суспензия қолданылады.
An yttrium 90 (90Y) colloidal suspension is used for radiosynovectomy in the knee joint.
Иттрий-90 сфералары
90Y шыны немесе шар тәрізді смола түрінде бастапқы және метастаздық бауыр қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылуы мүмкін.
90Y in the form of a resin or glass spheres can be used to treat primary and metastic liver cancers.
Иод-131 mIBG
131I mIBG (метаиодбензилгуанидин) феохромоцитома және нейробластоманы емдеу үшін қолданылады.
131I mIBG (metaiodobenzylguanidine) is used for the treatment of phaeochromocytoma and neuroblastoma.
Лютеций-177
177Lu нейроэндокриндік ісіктерді нысанаға алу үшін DOTA хелаторымен байланыстырылады.
177Lu is bound with a DOTA chelator to target neuroendocrine tumours.
Антителоларға негізделген эксперименттік әдістер
Трансуран элементтері институтында (ITU) альфа-иммунотерапия бойынша жұмыстар жүргізілуде, бұл альфа-изотоптармен белгіленген антиденелерді қолданатын тәжірибелік әдіс. Бисмут-213 – қолданылған изотоптардың бірі. Ол актиний-225-тің альфа-ыдырауы арқылы алынады. Ұзақ өмір сүретін изотоптан қысқа өмір сүретін изотопты жасау – қысқа өмір сүретін изотопты қолжетімді етудің тиімді тәсілі. Бұл техноций-99m-ді техноций генераторы арқылы өндіруге ұқсас. Актиний-225 радий-226-ны циклотронмен сәулелендіру арқылы жасалады.
At the Institute for Transuranium Elements (ITU) work is being done on alpha immunotherapy, this is an experimental method where antibodies bearing alpha isotopes are used. Bismuth 213 is one of the isotopes which has been used. This is made by the alpha decay of actinium 225. The generation of one short lived isotope from longer lived isotope is a useful method of providing a portable supply of a short lived isotope. This is similar to the generation of technetium 99m by a technetium generator. The actinium 225 is made by the irradiation of radium 226 with a cyclotron.