Кіріспе

Осілік жүктемелерді қабылдай алатын ролик подшипниктерінің түрі.

Коникалық ролик подшипниктері – радиалды күштермен қатар осілік күштерді де (яғни жақсы итермелі подшипниктер) қабылдайтын доңғалақты элементтер подшипниктері.

Сипаттама

Ішкі және сыртқы сақиналық жолдар конустың сегменттері болып табылады, ал роликтер конустық беттерге сәйкес келеді. Егер роликтер осі проекцияланса, олар подшипниктердің басты осіндегі ортақ нүктеде түйіседі. Бұл геометрия конустардың қозғалысын бір осьті қалпында ұстайды, жарыс жолдары мен роликтердің сыртқы диаметрі арасында сырғанау болмайды. Осы конустық геометрия сызықтық контактілік аймақты құрайды, бұл сфералық (допты) подшипниктерге қарағанда жоғары жүктемелерді көтеруге мүмкіндік береді, себебі допты подшипниктер нүктелік контактіге ие. Геометрияның мәні – әрбір роликтің бетінің жанама жылдамдығы контактілік аймақтың барлық ұзындығы бойында олардың жарыс жолдарымен бірдей болады және дифференциалдық тозу болмайды. Роликтер ішкі сақинадағы фланецпен бекітіліп, тұрақтандырылады, оған қарсы олардың кең ұшы сырғанап, конустық пішінінің салдарынан "қабақ тұқымы" әсерінен роликтердің сыртқа шығуына жол бермейді. Бұл конустардың жарты бұрыштары неғұрлым үлкен болса, подшипник көтере алатын осьтік күш соғұрлым артады. Конустық роликті подшипниктер конус жинағы мен тостағанға бөлінеді. Бөлінбейтін конус жинағы ішкі сақинадан, роликтерден және роликтерді ұстап, тең аралықта орналастыратын сепаратордан тұрады. Тостаған – бұл сыртқы сақина. Ішкі бос орын конус пен тостаған арасындағы осьтік орналасу арқылы монтаждау кезінде анықталады, бірақ бос орынсыз алдын ала жүктелген орнатулар да жиі кездеседі. Метрикалық конустық роликті подшипниктер ISO 355 стандартында белгіленген жүйе бойынша тағайындалады.

Тарих

1895 жылдың 23 наурызында Индиана штатының Уилмот қаласынан келген фермер және ағаш шебер Джон Линкольн Скотт «арбалардың, экипаждардың немесе басқа да дөңгелекті көліктердің біліктері мен ступицаларына» орналасатын роликті подшипниктерді өнертапқаны үшін АҚШ патент бюросына өтініш берді. Подшипник екі жиын цилиндрлік роликтен тұрды, олардың бірі екіншісінен үлкен диаметрлі, және бұл роликтіктер конус тәрізді білікшедегі өңделген жалпақ беттерге орналастырылды. 1898 жылы Генри Тимкен конустық роликті подшипник үшін патент алды, ол конус пішіндес роликтіктерді пайдаланды. Ол кезде Тимкен Сент-Луис қаласында экипаж жасаушы болып жұмыс істеді және экипаж пружиналарына үш патент иеленді. Дегенмен, оның компаниясының сәттілікке жетуіне оның конустық роликті подшипнігіне алған патенты себеп болды. Конустық роликті подшипниктер 19 ғасырдың соңындағы жаңалық болды, өйткені дөңгелек осьтерінде қолданылатын подшипниктер ежелгі заманнан бері көп өзгерген жоқ. Олар рамадағы цилиндрлі отырғыштан және майлау майы бар корпусқа немесе қорапқа енген осьтің бір бөлігінен тұрды. Бұлар журналдық подшипниктер деп аталды және сұйық подшипник құру үшін майлауға тәуелді болды. Жақсы майлаусыз, журналдық подшипниктер үйкелістен туындаған артық қызудан бұзылуы мүмкін. Тимкен конустық элементтерді қосу арқылы білік подшипнігіндегі үйкелісті айтарлықтай азайта алды, бұл элементтер жүктемені білік пен рамаға қатайтылған ішкі және сыртқы сақиналар мен роликтіктер арқылы тегіс түрде беру арқылы дөңгелейтін. Конустық роликті подшипниктер заманауи майлау материалдарымен бірге өте берік және айналмалы осьтер мен беріліс біліктері бар қолдануларда кеңінен қолданылады. Подшипниктердің беріктігі соншалық, бұл біліктер жүздеген мың шақырым жүріс кезінде техникалық қызмет көрсетуді қажет етпейді.

Қолданбалар

Көптеген қолданбаларда конустық роликті подшипниктер жұптап, артқа қарай орнатылады, осылайша осьтік күштер екі бағытта да тең бөліседі. Конустық роликті подшипниктердің жұбы автомобильдер мен көлік құралдарының дөңгелек подшипниктерінде қолданылады, онда олар бір мезгілде үлкен тік (радиалдық) және көлденең (осьтік) күштерге төтеп беруі керек. Конустық роликті подшипниктер орташа жылдамдыққа және ауыр жұмыс жағдайларына арналған, мықтылық қажет болғанда қолданылады. Көптеген нақты қолданыс орындаларына ауыл шаруашылығы, құрылыс және тау-кен жабдықтары, спорттық роботтардың жарыстары, осьтік жүйелер, беріліс қораптары, қозғалтқыштар мен редукторлар, жетекті білік, теміржол осьтік қораптары, дифференциалдар, жел турбиналары және т.б. жатады. Конустық роликті подшипник – конустық жүзбекшелерден (ішкі және сыртқы сақиналардан) және конустық роликтерден тұратын құрылғы. Бұл конструкция бір мезгілде әрекет ететін жүктемелерге, яғни осьтік және радиалдық жүктемелерге арналған. Подшипник осі – жүзбекшелердің проекциялық сызықтарының бір нүктеде қиылысуы, бұл иілуді жақсартуға және үйкелісті азайтуға мүмкіндік береді. Жүктемеге төзу қабілеті контактілік бұрыш өзгеруіне байланысты артуы немесе азаюы мүмкін. Бұрыш дәрежесі неғұрлым жоғары болса, контактілік бұрыш та соғұрлым үлкен болады. Олар көбінесе радиалдық жүктемені жақсырақ қабылдау үшін жұптап қолданылады, ал кейбір ауыр жұмыс жағдайларында екі немесе төрт қатарлы түрде бір құрылғыда кездеседі.