Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Химиялық заңдар – химияға қатысты табиғат заңдары. Химиядағы ең негізгі ұғым – массаның сақталу заңы, ол кәдімгі химиялық реакция кезінде материя мөлшерінде байқалатын өзгеріс болмайтынын көрсетеді. Қазіргі заманғы физика энергияның сақталуын және энергия мен массаның байланысты екенін көрсетеді; бұл ядролық химияда маңызды болатын ұғым. Энергияның сақталуы тепе-теңдік, термодинамика және кинетика сияқты маңызды ұғымдарға әкеледі. Стейхиометрия заңдары, яғни химиялық элементтердің химиялық реакцияларға қатысатын салмақтық пропорциялары, массаның сақталу заңының толықтырады. Жозеф Прусттың анықталған құрам заңы таза химиялық заттардың белгілі бір формула бойынша элементтерден тұратынын айтады. Дальтонның көп пропорция заңы бұл химиялық заттардың пропорцияларын кіші бүтін сандармен (мысалы, суда 1:2 O:H) көрсететінін көрсетеді; бірақ көптеген жүйелерде (әсіресе биомакромолекулалар мен минералдарда) қатынастар үлкен сандарды қажет етеді және көбінесе бөлшек түрінде көрсетіледі. Мұндай қосылыстар стехиометриялық емес қосылыстар деп аталады. Үшінші стехиометриялық заң – өзара пропорция заңы, ол әр химиялық элемент үшін эквиваленттік салмақтарды белгілеуге негіз болады. Элементтердің эквиваленттік салмақтарын пайдаланып, әр элементтің атомдық салмағын анықтауға болады. Заманауи химия заңдары энергия мен түрленулер арасындағы байланысты анықтайды. Тепе-теңдікте молекулалар тепе-теңдік уақыт шкаласында мүмкін болатын түрленулермен анықталатын қоспада болады және молекулалардың ішкі энергиясымен анықталатын қатынаста болады – ішкі энергия неғұрлым төмен болса, молекула соғұрлым көп болады. Бір құрылымды екіншісіне түрлендіру үшін энергия кедергісін жеңу үшін энергияны енгізу қажет; бұл энергия молекулалардың өзінің ішкі энергиясынан немесе сыртқы көзден болуы мүмкін, бұл көз әдетте түрленуді жеделдетеді. Энергия кедергісі неғұрлым жоғары болса, түрлену соғұрлым баяу болады. Энергия кедергісінің ең жоғарғы нүктесіне сәйкес келетін өтпелі күй (TS) бар. Хаммонд-Леффлер постулаты бұл күйдің энергия кедергісіне ең жақын ішкі энергиясы бар өнімге немесе бастапқы материалға ең ұқсас болатынын айтады. Химиялық өзара әрекеттесу арқылы бұл өтпелі күйді тұрақтандыру – катализге қол жеткізудің бір жолы. Барлық химиялық процестер қайтымды (микроскопиялық қайтымдылық заңы), бірақ кейбір процестерде энергиялық айырмашылық соншалық, олар іс жүзінде қайтымсыз болып табылады.
Chemical laws are those laws of nature relevant to chemistry. The most fundamental concept in chemistry is the law of conservation of mass, which states that there is no detectable change in the quantity of matter during an ordinary chemical reaction. Modern physics shows that it is actually energy that is conserved, and that energy and mass are related; a concept which becomes important in nuclear chemistry. Conservation of energy leads to the important concepts of equilibrium, thermodynamics, and kinetics. The laws of stoichiometry, that is, the gravimetric proportions by which chemical elements participate in chemical reactions, elaborate on the law of conservation of mass. Joseph Proust's law of definite composition says that pure chemicals are composed of elements in a definite formulation. Dalton's law of multiple proportions says that these chemicals will present themselves in proportions that are small whole numbers (i. e. 1:2 O:H in water); although in many systems (notably biomacromolecules and minerals) the ratios tend to require large numbers, and are frequently represented as a fraction. Such compounds are known as non stoichiometric compounds. The third stoichiometric law is the law of reciprocal proportions, which provides the basis for establishing equivalent weights for each chemical element. Elemental equivalent weights can then be used to derive atomic weights for each element. More modern laws of chemistry define the relationship between energy and transformations. In equilibrium, molecules exist in mixture defined by the transformations possible on the timescale of the equilibrium, and are in a ratio defined by the intrinsic energy of the molecules—the lower the intrinsic energy, the more abundant the molecule. Transforming one structure to another requires the input of energy to cross an energy barrier; this can come from the intrinsic energy of the molecules themselves, or from an external source which will generally accelerate transformations. The higher the energy barrier, the slower the transformation occurs. There is a transition state (TS), that corresponds to the structure at the top of the energy barrier. The Hammond Leffler Postulate states that this state looks most similar to the product or starting material which has intrinsic energy closest to that of the energy barrier. Stabilizing this transition state through chemical interaction is one way to achieve catalysis. All chemical processes are reversible (law of microscopic reversibility) although some processes have such an energy bias, they are essentially irreversible.