Кіріспе

АҚШ-тың (АҚШ) әйелдерге арналған кадеттік медбикелер корпусы (CNC) 1943 жылғы 15 маусымда АҚШ Конгресімен бекітілді және 1 шілдеде президент Франклин Д. Рузвельт заңға қол қойды. Бұл заңның мақсаты – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде болған медбикелердің жетіспеушілігін азайту еді. Заңнамалық актіде нәсіл, түс немесе дін бойынша кемсітуге қатысты нақты тыйым салынған. Америка Құрама Штаттарының Халық денсаулығы қызметі (USPHS) бақылаушы агенттік ретінде тағайындалды және ол АҚШ-тың бас хирургы Томас Парранға есепті болды. USPHS CNC бағдарламасын басқару үшін жеке бөлім құрды, ал Парран тіркелген медбике (RN) Люсиль Петриді оның директоры етіп тағайындады. Бағдарламаға 17 мен 35 жас аралығындағы, денсаулығы жақсы және аккредиттелген орта мектепті бітірген барлық әйелдер қатыса алатын. CNC туралы жарнамалар дерлік барлық БАҚ-та жарияланды. АҚШ-тағы барлық мемлекеттік медбикелік мектептер бағдарламаға қатысуға құқылы болды, бірақ олар өз штаттарындағы аккредиттеу агенттігімен аккредиттелген болуы және Америкалық хирургтар колледжі бекіткен ауруханамен байланысты болуы керек еді. Қатысушы медбикелік мектептер дәстүрлі 36 айлық медбикелік бағдарламасын 30 айға қысқартуға міндетті болды және студенттерге медицина, хирургия, педиатрия және акушерлік салаларында клиникалық тәжірибе беруге міндетті еді. Кадеттер елдің түкпір-түкпірінен және әртүрлі әлеуметтік ортадан келді. CNC жас әйелдерге елге униформа киіп қызмет етуге және заңмен қорғалып, кемсітуден сақтануға мүмкіндік берді. Елдегі 1300 медбикелік мектептің 1125-і бағдарламаға қатысты. CNC 1943 жылдан 1948 жылға дейін жұмыс істеді; осы кезеңде 179 294 медбике студенті бағдарламаға қабылданды, ал олардың 124 065-і қатысушы медбикелік мектептерді бітірді. Америкалық ауруханалар қауымдастығы студенттік медбикелерді Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тағы азаматтық медбикелік қызметінің құлдырауына жол бермеуге көмектескен деп санайды.

Өмірбаян

АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа кірер алдында-ақ медбикелердің жетіспеушілігін бастан өткерді; бұл кемшілік соғысқа дайындық кезеңіндегі әскери және өнеркәсіптік өрлеудің күшеюімен одан да ушықты. Кәсіби медбикелер ұйымдары осы мәселеге дайын болмады. Бірақ 1940 жылдың 10 шілдесінде жағдай өзгерді, Колумбия университетінің медбикелік профессоры және Ұлттық медбикелік лигасының мүшесі Изабель М. Стюарт лига президентіне хат жазып: «Менің ойымша, медбикелік мамандығын толыққанды білдіретін комитет немесе кеңес құрылуы керек және ол дереу жұмыс істеуі тиіс» деді. Үш аптадан кейін, 1940 жылдың 29 шілдесінде, Американдық медбикелер қауымдастығының қолдауымен Нью-Йорк қаласында ұлттық медбикелік қоғамдастығының өкілдері жиналды және Ұлттық қорғаныс жөніндегі медбикелер кеңесін құрды. Кеңес алғашқы жұмысы ретінде медбикелік ресурстарын зерттеуге және медбикелік білімін кеңейту үшін федералдық қаржыландыруды қамтамасыз етуге ден қойды. Сауалнама нәтижелері 100 000 медбикенің әскери қызметке жарамды екенін, ал көптеген медбикелік мектептерінің оқу және тұрғын үй инфрақұрылымын кеңейтуге мүмкіндігі жоқ екенін көрсетті. Кеңес 1941 жылдың 1 шілдесінен 1942 жылдың 30 маусымына дейінгі қаржы жылына федералдық көмек сұрауын АҚШ білім беру комиссарына ұсынды, ол оны мақұлдап, Бюджет бюросына жіберді. Конгресс содан кейін 309 медбикелік мектепте 12 000 студенттің білімін қолдаған Медбикелерді даярлау бағдарламасын қабылдады және қаржылады. Бағдарлама арқылы 3 800 қанағаттандырылмаған медбикелер қайта оқу курстарынан өтті, ал 4 800 жоғары білімді медбикелер аспирантурадан кейінгі білім алды. Қаржы жылының соңына қарай 47 500 студент медбикелік мектептеріне қабылданды, бірақ бұл елдің қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыра алмады. Елдің азаматтық және әскери қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін медбикелерді жеткілікті түрде даярлау мүмкін болмады. 1942 жылы Соғыс ақпарат бюросы радио жарнамаларын пайдаланып, жас әйелдерді медбикелік мамандығына шақыратын сұхбаттар, драмалық қойылымдар мен хабарландырулар арқылы медбикелік мамандығына қызығушылықты арттыруға тырысты. Бұл күш-жігер пайдалы болғанымен, күтілген нәтижелерге жете алмады. Медбикелерді даярлау бағдарламаларын қолдаушылар 1943 жылдың 30 маусымында аяқталатын қаржы жылында негізгі медбикелік біліміне арналған федералдық көмекті екі есеге арттыруды ұсынды. Огайо штатының өкілі және ұзақ жылдар бойы медбикелікке қолдау көрсеткен Фрэнсис П. Болтон федералдық көмекті ұлғайтуды қолдады және Конгреске медбикелерді даярлау бағдарламаларына қосымша көмек сұраныстары түсуі мүмкін екенін хабарлады.

Тұрғын үй

1940 жылы Ұлттық қорғаныс жөніндегі медбикелер кеңесі жүргізген сараптамада АҚШ-тағы медбикелерді даярлайтын көптеген мектептердің жатақханалары мен оқу сыныптарын кеңейтуге мүмкіндігі шектеулі екендігі анықталды. Келесі екі қаржы жылында медбикелерді оқытуға федералдық көмек көрсетілді, бірақ жатақхана құрылысына ешқандай қаржы бөлмеді. 1943 жылғы Медбикелерді даярлау туралы заң қабылданғаннан кейін де мәселе шешілмеді. Кейбір мектептер қосымша ғимараттарды жалға алуға немесе сатып алуға қол жеткізді, ал мүмкіндігі жоқтары федералдық үкіметтен көмек сұрады. Материалдық-техникалық базаға қаражат болмағандықтан, АҚШ-тың Халық денсаулығы қызметі (USPHS) Федералдық жұмыс агенттігімен (Federal Works Agency) келісім жасап, медбикелерді даярлайтын мектептерге 1940 жылғы Ұлттық қорғаныс заңы бойынша бөлінген құрылыс қаражатының бір бөлігін пайдалануға рұқсат берді. Екі федералдық агенттік медбикелерді даярлайтын мектептердегі жатақханалар және басқа да ғимараттарға қажеттілік мектептердің Ұлттық медбикелер корпусы (CNC) бағдарламасына қатысу деңгейімен анықталады деген келісімге келді. Федералдық жұмыс агенттігі көмекті қайда, қалай және кімге беру керектігін шешетін болды. Келісімге сәйкес, өз күштерімен оқу процесін ұйымдастыра алмайтын медбикелерді даярлайтын мектептер жатақхана салуға арналған федералдық көмектің бір бөлігін алатын болады. Бұл көмекке тұрғын үйлер, кітапханалар, оқу сыныптары және демонстрациялық бөлмелерді салу қаражаты кіретін еді. Құрылыс жобаларына бөлінген сома 25 657 785 АҚШ долларын құрады. Федералдық жұмыс агенттігінің жобалары 1943 жылдың қыркүйегінде басталып, 1944 жылдың қарашасында аяқталды. Осы кезеңде 160-ы оқу орындарына, 172-сі құрылыс салуға, ал 68-і қолданыстағы ғимараттарды сатып алуға, жалға алуға немесе жөндеуге қатысты, барлығы шамамен 400 өтініш қарастырылды. Федералдық көмек тоғыз штатты қоспағанда, барлық штаттардағы медбикелерді даярлайтын мектептерге көрсетілді. Бұл шара медбикелерді даярлайтын мектептердің жобалардың құнына үлесуін талап етті. Жобаларға жұмсалған 25 657 785 доллардың 17 397 002 доллары (шамамен 67,8 пайызы) федералдық көмек есебінен, ал 8 260 783 доллары (шамамен 32,2 пайызы) медбикелерді даярлайтын мектептерден төленді.

Жалпы

USPHS-тің жұмысқа алу кампаниясы ең қысқа мерзімде мүмкіндігінше көп үміткерге жете алуға бағытталған. Негізгі мақсат – орта мектепті бітіргендер болды, бірақ колледж студенттері де жұмысқа алынды. Басты артықшылығы – елге қажетті қызмет көрсетумен қатар, мақтанышпен айтуға болатын мамандық бойынша тегін білім алу мүмкіндігі. CNC-ге қосылу туралы үндеулер 7 миллионнан астам газет және журнал оқырмандарына, сондай-ақ бүкіл ел бойынша миллиондаған радио тыңдаушылары мен кино көрермендеріне жетті. Сөз сөйлеу арқылы, жарнама тақталары мен үнқағаздар тарату арқылы шақырулар жасалды. АҚШ компаниялары бір жыл ішінде бағдарламаға 13 миллион долларлық жарнама алаңы мен техникалық қызметтерді сыйлады. Көптеген БАҚ CNC туралы жарнама берді. Eastman Kodak компаниясы 1944 жылғы 24 қаңтарда шыққан Life журналында CNC-ді «болашағы бар соғыс жұмысы» арқылы елге қызмет етудің бір жолы ретінде жариялаған толық беттік жарнама шығарды. Жарнамада медбике курсанттары бола алатын жас әйелдер «бақытты қыздар» деп аталды, оларға тегін оқу, жалақы, тұру және тамақтану, сондай-ақ сұр түсті форма мен сұр берет беріледі. Формалар жазғы және қысқы маусымдарға арналған екі түрлі болды, олар «сіздер оны мақтанышпен киесіздер» деп сипатталды. Үміткерлерге форманың орнына би кештерінде «әдемі және нәзік» киім киюге болатыны, танысуға уақыттары жететіні және көптеген оқу орындарында студенттердің үйленуіне рұқсат берілетіні туралы уәде берілді. Сол жылы кинокомпания USPHS үшін CNC туралы «Reward Unlimited» атты жұмысқа алу фильмін түсірді. Мэри К. Макколл кішігірім сюжетті жазды, ал Дороти МакГайр медбике курсант Пегги Адамстың рөлін ойнады. Он минуттық фильм Пегги Адамстың медбике курсант болуға қалай шешім қабылдағанын, оның оқуын және күнделікті медбикелік тәжірибесін көрсетеді. «Reward Unlimited» 1944 жылғы ең үздік жұмысқа алу фильмі үшін жүлде алды; ол 16 000 кинотеатрда көрсетілді және 90 миллион көрермен көрді. Америкалық ауруханалар қауымдастығы барлық 1125 қатысушы медбикелік мектептерде жұмысқа алу орталықтарын құрды. Волонтерлер жұмысқа алу стендтерін пайдаланып, CNC ұсынатын мүмкіндіктер туралы ақпаратты үміткерлерге таратты. Мемлекеттік және жергілікті медбикелер кеңестері, сондай-ақ көптеген басқа ұйымдар, қауымдастықтар мен волонтерлер жұмысқа алуға көмектесті. 1943 қаржы жылында – бағдарламаның алғашқы жылында 65 521 медбике студенті тіркелді. 1944 жылы тіркелгендердің саны 61 471 адамды құрады. 1945 жылы оқуға қабылдау кезеңінде бағдарламаның соңғы тобына 3000 студент қабылданды.

Азшылықтағы әйелдер

1943 жылғы медбикелерді даярлау туралы заң нәсіл, дін немесе тері түсі бойынша кемсітуге тыйым салды. Бірақ:

Әрбір студенттің CNC-ге тіркелуі мүшелік куәлігінде тіркелді; алайда, студенттен оның нәсілі немесе ұлты туралы мәлімет беру талап етілмеді. Осының салдарынан, қатысатын медбикелік оқу орындарындағы әртүрлілікті анықтау қиынға түсті.

Африкалық америкалық

Африкалық-американдық ұйымдар американдық қоғамда және әскери саясатта кемсітушілікке ұласатын өзгерістерді белсенді түрде жақтады. 1943 жылғы CNC заңнамасындағы кемсітуге жол бермеу шарты, жас афроамерикандық әйелдерді медбикелік мамандығына қадам басуға ынталандырды, әсіресе медбикелік біліміне төлей алмайтын әйелдерге. 20 қараша мектепте 2000 студент оқыса, 42 ақ мектепте шамамен 400 студент білім алды. Африкалық-американдық баспасөз, сондай-ақ қоғамдық көшбасшылар CNC-ге қара нәсілді әйелдерді жұмысқа тартуға көмектесті. Осы курсанттардың кейбіреуі қоғамдық шараларға қатысып, олар туралы жергілікті газеттерде ерекше мақалалар жарияланды. 1940 жылы АҚШ-та 230 қара нәсілділерге тиесілі газет болды. Олар Балтимор, Вашингтон, Чикаго, Нью-Йорк, Филадельфия және Атланта қалаларында үнемі жарияланды.

Жапондық америкалық

1941 жылғы 7 желтоқсанда Жапония империясының Перл-Харборға жасаған бомбалау шабуылы, Тынық мұхиты жағалауында көптеген жапон-американдықтар, оның ішінде Нисей ұрпағының өкілдері тұрған аймақтарда үлкен дауылға ұласты. АҚШ-тың барлау қызметі жапон-американдықтардың көпшілігі ел қауіпсіздігіне қатер емес екенін және елге зиян келтірмейтінін анықтады. Алайда, баспасөз, патриоттық ұйымдар және басқалары оларды Тынық мұхиты жағалауынан қуып шығуды жалғастырып, жағдайды шиеленістірді. 1942 жылғы 16 ақпанда президент Франклин Д. Рузвельт (саяси қысымға көніп) 9066-шы жарлыққа қол қойды. Бұл жарлық Тынық мұхиты жағалауындағы штаттардан жапон текті адамдардың эвакуациялануына әкеп соқты. Осы жарлықтың нәтижесінде 100 мыңнан астам ер адам, әйел және бала өз үйлерінен, шаруашылықтарынан, жұмыстарынан және мектептерінен айырылды. Олар күштеп жеті штаттағы он изоляциялық лагерьге жіберілді. Лагерьде ұсталғандардың арасында Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттарындағы медбикелік колледждерінде оқыған Нисей студент қыздары да болды. Олардың көпшілігі өз еркімен эвакуациялық ауруханаларда жұмыс істеуге келісті, ал басқа Нисей әйелдері медбике көмекшілерінің курсын бітіргеннен кейін осылайша қызмет етті. 1943 жылғы CNC заңнамасындағы кемсітушілікке қарсы ереже 400-ден астам жапон (Нисей) американдық әйелдеріне медбике курсанттары болуға мүмкіндік берді. CNC бағдарламасына қатысқан 1125 медбикелік мектептің ішінде, жапон-американдық әйелдерге есіктерін ашқандарының саны шамамен 70-ке жуық болды. Жапон-американдық әйелдерге медбикелік білім беруге мүмкіндік берген мектептердің өте аздығы сондықтан, аурухана қызметкерлері мен пациенттер оларға сенбейтініне байланысты болды.

Американың түпкүллі тұрғындары

АҚШ бойынша CNC бағдарламасына қатысқан американдық үнді әйелдерінің саны туралы толыққанды жазба жоқ. Сол кезде бүкіл Америка Құрама Штаттарында американдық үнділерге арналған жалғыз аккредиттелген медбикелік мектебі – Аризона штатының Ганадо қаласында орналасқан Sage Memorial Hospital School of Nursing еді, ол Навахо ұлтының орталығында болды. Аурухана 1930 жылы ашылып, 1953 жылы жабылды. Іске қосылған кезеңі ішінде Сейдж медбикелік мектебі 50-ден астам тайпадан шамамен 150 американдық үнді әйелді бітірді. Олардың арасында Кадеттік медбике бағдарламасына тіркелген 39-ға жуық әйел болды. Сейдж ақ студенттерді қабылдамады, себебі олардың көптеген басқа мүмкіндіктері болған, ал американдық үнділерде болмады. Кейіннен олар латын және азиялық американдық медбике студенттерін қабылдады.

Бірқалыпты киімдер

CNC-нің сыртқы киімдері әрбір кадетті корпустың мүшесі ретінде анықтау және ерекшелеу үшін арналған. Қысқы және жазғы киімдердің екі түрі болды. Қысқы киім – сұр жүннен тігілген, бір қатар түймелі жакеті бар костюм, белдемше және сұр велюрдан жасалған пальто. Британдық генерал Бернард Монтгомери кигенге ұқсас сұр Монтгомери береті екі киім түрімен де киілді. Жазғы киім – сұр және ақ жолақты, екі бөліктен тұратын мақтадан жасалған костюм және сұр твилд матадан тігілген жаңбырлық пальтодан құралды. Қысқы киім – кәсіби дизайнерлер жасаған үш үлгінің бірі. Ол 1943 жылдың 16 тамызында Нью-Йорк қаласында өткен сән көрсетілімінде таныстырылды. 32 сән редакторы осы киімді және Монтгомери беретін жеңімпаз деп таныды. Таңдалған киім үлгісінің жас қыздарды CNC-ге қосылуға ынталандыратындай тартымды болғаны айтылды. Кадеттерге арналған сыртқы киімдер – блузка, қолғаптар, аяқ киім және шұлықтарды қоспағанда – оларды оқуға қабылданған мекеме берді. Студенттер алынып тасталған заттар үшін төлем жасады. Ішкі немесе жұмыс киімдері мектептен мектепке өзгеше болды; олар федералдық гранттар есебінен мектептер сатып алды. CNC-нің таңбасы – Мальта кресі. Таңба киімнің сол жақ иығында және ресми медбикелік мектебінің медбике киімінде болды. USPHS-тің ресми таңбасы жакеттің жағасында және күміс түймелерде де орналастырылған. Монтгомери беретінде USPHS таңбасы, жайылған бүркіт және американдық қалқанның астында бейнеленді. Барлық кадеттер үшін CNC сыртқы киімдерін кию, басқаша тапсырылмаса, міндетті емес, ерікті болатын.

Медбике курсанттары

АҚШ-тың барлық штаттарынан медбике курсанттары келді. Олар фермерлер мен механиктердің, мұғалімдердің, заңгерлердің, кеңсе қызметкерлерінің және кәсіпкерлердің қыздары еді. Кейбіреулері медбике болуды қалағандықтан, ал енді бірі – тегін білім алу үшін оқуға түсті. Оқу барысында медбике курсанттары Армия және Әскери-теңіз күштерінің ауруханаларында, Үнді халқының денсаулық сақтау қызметінде, Ардагерлер басқармасында және Халық денсаулығы ауруханаларында қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін студенттік медбикелер азаматтық медбикелердің төмендеген мүмкіндіктерін қайта жаңғыртты, соның арқасында елдің азаматтық және әскери денсаулық сақтау жүйелеріне маңызды үлес қосты. Америкалық ауруханалар қауымдастығы медбике курсанттарының азаматтық медбикелік көмектің құлдырауына жол бермеуге көмектескенін және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарулы күштерге қатысқан бітірген медбикелердің орнын толтырғаны үшін оларды мақтады. "Медбике курсанттарының әңгімелері" кітабында авторлар CNC бағдарламасының АҚШ-та болашақ медбикелерді оқыту және даярлау жолына әсер еткенін атап өтті. Олар сондай-ақ медбике курсанттарының студенттерінің осы мақсатқа жету үшін қажетті білім алу мүмкіндігінен айырылмауы тиіс деген үмітпен есте қалғанын айтты. АҚШ Медбике курсанттар корпусы болмаса, көптеген әйелдер медбике болу арманынан айырылып қалған болар еді.