Кіріспе
1954 жылы Италияда Эльба аралына жақын жерде ұшақ апаты болды. BOAC 781 рейсі – British Overseas Airways Corporation әуе компаниясының Сингапурдан Лондонға бағытталған жолаушылар рейсі. 1954 жылдың 10 қаңтарында рейс жасап тұрған de Havilland Comet жолаушылар ұшағы биіктікте жарылысқа байланысты қысымның күрт төмендеуінен құлап, борттағы 35 адамның барлығы қаза тапты. Тіркеу нөмірі G ALYP ұшақ бұрын Римдегі Чиампино әуежайынан Лондонның Хитроу әуежайына, Сингапурдан келген рейсінің соңғы кезеңінде ұшып шыққан. Жарылыстан кейін ұшақ сынықтары Италия жағалауындағы Эльба аралының жанындағы теңізге түсті. G ALYP – жасалған үшінші Comet ұшағы. Оның жоғалуы Comet ұшақтарының қатысуымен болған үш қазалы оқиғаның екіншісі болды, бәрі де құрылымдық кемшіліктерден туындаған. Бұл оқиға 1953 жылдың мамыр айында Үндістандағы Калькутта қаласының жанында BOAC 783 рейсінің апатынан кейін болды, ал 1954 жылдың сәуірінде Оңтүстік Африка Әуе Жолдарының 201 рейсі де ұқсас жағдайларда, Чиампино әуежайынан ұшып шыққаннан кейін құлап, жоғалып кетті.
BOAC Flight 781 was a scheduled British Overseas Airways Corporation passenger flight from Singapore to London. On 10 January 1954, a de Havilland Comet passenger jet operating the flight suffered an explosive decompression at altitude and crashed, killing all 35 people on board. The aircraft, registered had taken off shortly before from Ciampino Airport in Rome, en route to Heathrow Airport in London, on the final leg of its flight from Singapore. After it exploded, the debris from the explosion fell into the sea near the island of Elba, off the Italian coast. G ALYP was the third Comet built. Its loss marked the second in a series of three fatal accidents involving the Comet in less than twelve months, all caused by structural failures; it followed the crash of BOAC Flight 783 near Calcutta, India, in May 1953, and was followed by the loss of South African Airways Flight 201 in April 1954, which crashed in circumstances similar to 781 after departing from Ciampino Airport.
Экипаж және жолаушылар
781-ші рейсті BOAC-тың ең жас ұшқыштарының бірі, 31 жастағы капитан Алан Гибсон басқарды. 781-ші рейстің бірінші офицері 33 жастағы Уильям Джон Бьюри болды. Ол барлығы шамамен 4900 сағат ұшқан. Инженерлік офицер 27 жасар Фрэнсис Чарльз Макдональд, ал радио офицері 32 жасар Люк Патрик МакМахон болды. Олар тиісінше 720 сағат және шамамен 3600 сағат ұшу тәжірибесіне ие болды. Олардың көптегені Ұлыбританиядағы мектептерде оқыған және Азияда тұратын отбасыларын аралаған. Апатқа ұшыраған кезеңде BOAC-тың үш қызметкері және British European Airways-тің бір қызметкері жолаушы болып саяхаттады. Сонымен қатар, алты жолаушы BOAC қызметкерлерімен туыс болды. Қаза тапқандардың арасында Австралияның танымал журналисі және әскери тарихшысы Честер Уилмот, сондай-ақ Бахаи дінінің «Құдайдың ісі үшін қолы» атанған Дороти Бичер Бейкер болды. Вилмот Рангуннан, ал Бейкер Карачиден рейске қосылған. 781-ші рейс 1954 жылдың 10 қаңтарында Римнен Лондонға бағытталған рейсінің соңғы кезеңінде 10:31 CET (09:31 UTC) уақытында ұшып кетті. Шамамен 10:50 CEST уақытында, капитан Джонсон басқарған, төменірек биіктікте сол бағытпен ұшып келе жатқан BOAC Argonaut (тіркеу нөмірі G ALHJ) капитан Гибсонмен байланысқа шықты. Ауа райы жайында радиоарнасымен сөйлесіп жатқанда, байланыс күрт үзіліп қалды. Гибсоннан соңғы естілген сөздер: «Джордж Хау Джиг, Джордж Йоке Питерден, менің—». Одан кейін куәгерлер ұшақтың қирандылары теңізге құлап жатқанын көрді. Апат орнына келгендер итальяндық балықшылар тобы болды, олар денелерді іздеп, мүмкін тірі қалғандарды табуға тырысты, бірақ ешкім табылмады. Ұшақтың қирандылары теңіз түбінен табылғаннан кейін көтеріліп, тергеу үшін Royal Aircraft Establishment (RAE) -ге жеткізілді.
Алғашқы нәтижелер мен реакция
Апаттың себептерін анықтау үшін қосымша дәлелдер табу мақсатында, мәйіттер сот медициналық сараптамаға жіберілді. Патолог Антонио Форнари тексеру кезінде сынған және зақымдалған мүшелерді тапты, олар тіріліктен кейін болған сияқты. Сондай-ақ, ол құрбандардың көпшілігінде ерекше жарақат үлгісін анықтады: сынған бас сүйектері және жарылған, сондай-ақ басқаша зақымдалған өкпелер, оларды ол өлімнің нақты себебі деп белгіледі. Форнари жарақаттардың осы үлгісі оны қыңырқалды, себебі ол жарылысқа қатысты ешқандай дерек таба алмады. Ресми тергеу басталғанда, BOAC компаниясы өздерінің Comet ұшақтарын мүмкіндігінше жылдам жолаушылар тасымалына қайтаруға ниет білдірді және 1954 жылдың 23 наурызында, апаттан кейін өткен он апта ішінде бұл оларға орындалды. BOAC төрағасы телеарнада: «Біз жағдайлар қауіпсіз екеніне толық сенімді болмасақ, Comet ұшағымен жолаушыларды тасымайтын едік» деді. Алайда, екінші BOAC de Havilland Comet ұшағы, тіркеу нөмірі G ALYY, 1954 жылдың 8 сәуірінде жоғалып кетті: South African Airways рейсі 201 ретінде Римнен Мысырға қарай ұшқан чартерлік рейс, бортында он төрт жолаушы мен жеті экипаж мүшесі болды; ұшудың отыз үш минутынан кейін ұшқыш 10 000 метр биіктікте бағыт бойынша ұшып бара жатқанын хабарлады, содан кейін барлық байланыс үзілді. Кембридж университетінің ғалымы және ғалым, содан кейін RAE басшысы болған сэр Арнольд Холл апатты тергеу жетекшісі болып тағайындалды.
Апаттың әсері және қорытындылары
Comet ұшағының қысым кабинасы британдық азаматтық авиациялық талаптарға (BCAR) сәйкес қажетті қауіпсіздік коэффициентінен әлдеқайда артық қауіпсіздік факторымен жобаланған. Аталмыш талап 1,33 есе P, ал ең жоғары жүктеме 2 есе P (мұнда P – кабинаның "тәжірибелік" қысымы), бірақ Comet ұшағында қолданылған қауіпсіздік факторы 2,5 есе P болды. Осы апат авиалайнерлердің қысым кабиналарының қауіпсіз жүктемеге төзімділігінің талаптарын қайта қарауға себеп болды.
Ескерткіш
Порто Азурро зиратында құрбандардың бір бөлігі жерленген, сондай-ақ (20) адамның мәйіті табылмай қалғандардың тізімі де бар ескерткіш орнатылған.
Танымал мәдениетте
Бұл апат National Geographic арнасының "Қиын сәттер" ("Seconds from Disaster") бағдарламасында, "Комета әуе апаты" ("Comet Air Crash") деген атпен көрсетілді.
Жарияланымдар
Ресми баяндама (1955), 1954 жылғы 10 қаңтарда болған Comet G-ALYP ұшағының апатының себептері мен жағдайларын зерттеу жөніндегі қоғамдық сауалнаманың есебі. Стюарт, Стэнли (1986/89). Авиа апаттары. Arrow Books (Ұлыбритания).