Томас Саунесс Хэмблин: Ағылшын актері және американдық театр менеджері

Кіріспе

Британдық актер Томас Сонесс Хамблин (14 мамыр 1800 жыл - 8 қаңтар 1853 жыл) – ағылшын актері және театр директоры. Ол алғаш рет Англияда сахнаға шығып, 1825 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп келді. Ол онда сыншылардың жоғары бағасына ие болды және кейін театр директоры болып жұмыс істеді. Нью-Йорктегі Боуэри театрындағы қызметі кезінде ол халық театрын жекелеген өнер түрі ретінде қалыптастыруға көмектесті. Оның саясаты британдық актерлер мен драматургтерге қарағанда американдық актерлер мен драматургтерді басымдыққа қойды, осылайша ол ерте американдық драманың дамуына маңызды үлес қосты. Хамблин әділ (бірақ епті) кәсіпкер ретінде танымал болғанымен, оның беделіне оның көп әйелдермен қарым-қатынаста болуы және ұрысқа жанып тұруы нұқсан келтірді. Ол өзінің театрында бірнеше жас актрисалармен даулы қарым-қатынаста болды, сондай-ақ оның туралы жағымсыз мақалалар жариялаған кем дегенде екі газет редакторына шабуыл жасады. Оның осы мінез-құлқы оған бірінші әйелінен ажырасуға және бір рет шабуыл жасағаны үшін сотталды.

Ерте өмір және сахналық мансабы

Хамблин Англияның Пенттонвилл қаласында дүниеге келген. Ол Лондондық фирмада шәкірт болды, бірақ мектептегі қойылымда Гамлет рөлін сәтті орындағаннан кейін мамандығын өзгертті. 1815 жылға қарай ол Лондонның Адельфи театрында балет бишісі ретінде кәсіби дебютін жасаған еді. Келесі сегіз жыл бойы ол Британ аралдарында гастрольде болып, Дрюри Лейн театрында (директор Стивен Кембл үшін) және Садлер Веллс театрында өнер көрсетті. Ол танымал актриса, актер Уильям Бланшардың қызы және актер/драматург Е. Л. Бланшардың жарты қарындасы Элизабет Бланшарға үйленді. Хамблиннің бірінші әйелінен екі баласы болды: Уильям Генри Хамблин кіші (сахналық аты "Томас Хамблин кіші") және Элизабет "Бетси" Хамблин. Белгілі бір жетістікке қол жеткізгеніне қарамастан, ол 1825 жылы әйелімен бірге Англиядан АҚШ-қа кеткенше Лондон сыншыларының назарына ілікпеді. Хамблин қараша айының басында Нью-Йорктегі Парк театры сахнасына шықты, онда Гамлет, Макбет, Отелло, Петрухио, Пьер, Ролла, Бейтаныс, Уильям Телл және Виргиний сияқты бірнеше рөлдерді ойнады. Сол айда ол Эдвин Форрестпен бірге Альбион театрында өнер көрсетті. Сыншылар Хамблинді жоғары бағалады; Альбион оны "өте талантты актер" деп атады. Театр тарихшысы Т. Аллстон Браун оның табысын мына факторларға байланысты деп есептейді:
Актер ретінде ол жақсы сыртқы келбет, керемет дауыс және жан-жақты білім сияқты қажетті қасиеттерге ие болды. Ол бойы ұзын, сәнді болған, бірақ оның биіктігін жасыратындай пропорционалды еді. Көзі қара, терең орналасқан, биік маңдайдан қара шашының будақтары төгілген, мұндай шаш тек ежелгі заманнан жеткен суреттерде ғана кездеседі. Оның Брут, Кориолан немесе Виргиний рөліндегі киімін көру суретші үшін үлгі болды. Фрэнсис Вемисс онымен толығымен келіспей, Хамблиннің актерлігі "дауысының қабақты, жағымсыз дыбысымен көмкерілген, ол оның барлық рөлінде ауыр еңбекке түскендей әсер қалдырды" деді.

Hamblin was born in Pentonville, England. He apprenticed in a London business but changed course after a successful performance as Hamlet in a school production. By 1815, he had made his professional debut as a ballet dancer at London's Adelphi Theatre. He toured the British Isles over the next eight years, performing at venues such as the Drury Lane Theatre (for manager Stephen Kemble) and Sadler's Wells Theatre. He married Elizabeth Blanchard, a popular actress and daughter of actor William Blanchard and half sister of actor/playwright E. L. Blanchard. Hamblin had two children by his first wife: William Henry Hamblin Jr. (stage name "Thomas Hamblin Jr") and Elizabeth "Betsey" Hamblin. Despite some success he had still not established himself with the London critics when, in 1825, Hamblin and his wife left England for the United States. Hamblin took the stage at New York's Park Theatre in early November, where he tackled a number of roles: Hamlet, Macbeth, Othello, Petruchio, Pierre, Rolla, the Stranger, William Tell, and Virginius. Later that month, he appeared opposite Edwin Forrest at the Albion Theatre. Critics praised Hamblin; the Albion calling him "a very excellent actor". Theatre historian T. Allston Brown attributed his success to these factors:
As an actor, he possessed the valuable accessories of a fine person, a good voice, and careful education. . In person he was tall and commanding, but so admirably proportioned as in a measure to conceal his almost towering height. Deep set eyes as black as jet were surmounted by a lofty brow, crowned by clusters of curling dark hair in such rich profusion as is seldom seen, except in some of the models which have been handed down to us from remote antiquity. To see him dressed for Brutus, Coriolanus, or Virginius was a study for a painter. Francis Wemyss disagreed at least in part, saying that Hamblin's acting was "more than balanced by the husky, disagreeable tones of his voice, which always gave the appearance of hard labour to everything he undertook."

Боуэри театры

Хэмблин 1830 жылы серіктесі Джеймс Х. Хакеттпен Нью-Йорктің Бауэри театрының директоры ретінде қызметке кірісті. Хакетт бір айдан кейін кетіп, Хамблин театрды жалға алып, сол жылы өртеніп кеткен соң қайта тұрғызды. Хамблин Нью-Йорктің Бауэри ауданындағы қалың жұртшылықтың талғамын қанағаттандырды. Бұл "Бауэри б'хойлары" жұмысшы табынан, көбінесе ерлерден тұратын және әлеуметтік консервативті болған. Сондықтан Хамблин олардың көңілін табу үшін қаралаған бет қойылымдары, цирк қойылымдары, ағылшын фарстары, американдық мелодрамалар мен Шекспир пьесаларын қойды. Өзінің жеке талғамында Хамблин балет пен опера сияқты жоғарғы сынып өнерін артық көретін, алайда оларды сирек қоюға рұқсат берді. Хамблиннің басшылығымен американдық жұмысшы табының театры, керемет көріністерге және сюжетке негізделген повествоға баса назар аудара отырып, жеке форма ретінде қалыптасты. Мүмкін, Хамблиннің ең үлкен әсері – американдық таланттарды дамытуында болды. Ол көп жарнама жасады және қойылымдарды бір айға дейін сахналау концепциясын енгізді. 1834 жылдың көктемінде ол театр акцияларын иелерінен, Нью-Йорк қауымдастығынан сатып ала бастады; 18 ай ішінде ол акциялардың көп бөлігіне ие болды. 1836 жылы Бауэри театры өртеніп кеткенде, ол Нью-Йорктегі ең танымал театр еді. Хамблин қалған акцияларды сатып алып, мүлікті В. Э. Диннефорд пен Томас Флиннге жалға берді. Олар театрды қайта құрылысын қадағалады, ал Хамблин түрлі сахналарда ойнады және қарыздарын төледі. 1838 жылы болған өрттен кейін Хамблин тағы да қайта құрылыс жүргізіп, 1839 жылдың мамырында үлкен Бауэри театрымен қайтадан басқаруға кірісті. 1840 жылдары Нью-Йорктегі бәсекелестіктің күшеюі Хамблинді одан да әсерлі мелодрамаларды қоюға және миньстрель шоулары мен цирк қойылымдары сияқты түрлі ойын-сауықтарды ұйымдастыруға итермеледі. 1845 жылы болған өрттен кейін Хамблин Бродвейде жаңа театр салуға тырысты, бірақ жергілікті тұрғындар бұл жоспарға қарсылық көрсетті. Оның орнына ол Бауэриді тағы да қайтадан салды. Талғамдар көтеріліп, Хамблин басқаруды А. В. Джексонға тапсырды. Ол денсаулық мәселелерімен күресіп, өнерінің стилі ескіргендіктен актерлік мансабы тоқтап қалды. "Альбион" газеті былай деп хабарлады:

Hamblin began his tenure as manager of New York's Bowery Theatre with partner James H. Hackett in 1830. Hackett left a month later, and Hamblin obtained the lease and rebuilt when the theatre burnt down later that year. Hamblin catered to the tastes of the rowdy audiences of New York's Bowery district. These "Bowery B'hoys" were working class, primarily male, and socially conservative., and Hamblin accordingly staged blackface performances, circus acts, English farce, American melodrama, and Shakespeare to please them. Hamblin himself preferred upper class entertainments like ballet and opera; nevertheless, he relegated these to infrequent bookings. Under Hamblin, American working class theatre, emphasising brilliant spectacle and plot based narrative, emerged as a form in its own right. Perhaps Hamblin's greatest influence was in his incubation of American talent. He advertised extensively, and he pioneered the concept of allowing productions to run for periods as long as a month. In the spring of 1834, he began purchasing shares of the theatre from its owners, the New York Association; within 18 months, he owned a majority. When the Bowery Theatre burnt down in 1836, it was the most popular playhouse in New York City. Hamblin bought out the remaining shares and rented the property to W. E. Dinneford and Thomas Flynn. They oversaw the theatre's reconstruction while Hamblin acted in various venues and took care of his debts. Hamblin rebuilt yet again after a fire in 1838 and returned to active management with a bigger Bowery in May 1839. In the 1840s, increased competition in New York City prompted Hamblin to stage even more spectacular melodramas and to book more variety entertainment such as minstrel shows and circus acts. After a fire in 1845, Hamblin tried to build a new theatre on Broadway, but local residents opposed the plan. Instead, he rebuilt the Bowery once more. Tastes were becoming more upscale, and Hamblin turned over active management to A. W. Jackson. He faced health problems, and his acting career stalled as his style became outmoded. The Albion reported that

«Сол мектептің қадір-қасиеті, жетілдірілген дикциясы және жоғары көркемдік шеберлігі кейде мырза Хамблиннің Гамлетті сомдағанда есімізге түскен, бірақ оның орындауы кейде мелодрамалық стильге және Боуэридегі өнерін ұзақ жылдар бойы дамыту арқылы бойға сіңірген мақтанға толылыққа ұшырады». Ол 1848 жылдың жазында Парк театрының жалға алу құқығын сатып алып, кірісін арттыруға тырысты. Ол ғимаратты жөндеп, қыркүйекте қайта ашты, бірақ сын-пикирлер әртүрлі болды. Желтоқсан айында ғимарат өртеніп кетті.

Жеке өмір

Хамблиннің жеке өмірі даулы болды. Ол әйелдерге құмарлық танытумен белгілі болған. Газеттер мен қаңқулар оның көптеген сексуалдық қарым-қатынаста болғанын айтты. 1831 жылы оның әйелі Еуропадан оралғаннан кейін ажырасуға өтініш берді; бұл 1834 жылы Хамблиннің бұрынғы әйелі тірі болғанша қайта үйленбеу шартымен аяқталды. Хамблин әйелдерге құмарлығын тоқтатпады; ол Наоми Винсент есімді жас актрисамен біраз уақыт жүрді, тіпті оны "Миссис Хамблин" деп атай бастады. Бұл соңғы дау екі күндік сот отырысына әкеліп соқты, және 1837 жылдың ақпан айында Хамблин кінәлі деп танылды. 1838 жылы газет редакторы және қара бояумен бетін бояп ойнайтын Джордж Вашингтон Диксон өзінің "Полиантос" кітабында Хамблиннің Боуэридегі жас актриса Луиза Миссури Миллермен қарым-қатынаста екенін жазды. Бұл айыптама оның мінезіне сай еді, көп адам оған сенді. Хамблиннің бұрынғы әйелі 1849 жылы қайтыс болды, ал ол актриса Элизабет Мэри Энн Тревар Шоуға үйленді. Олардың тағы төрт баласы болды: Алла, Констанс, Эдит және Уильям Сноуден Хамблин. Томас Хамблин "мидың қызуынан" (вероятно, церебральды менингит немесе церебральды сифилис) қайтыс болды. Ол Бруклиндегі Оушен Хиллге жерленді. Оның отбасы 1867 жылға дейін Боуэри театрына иелік етті.