Кіріспе

Бандон (['bændən]) – Кокиль өзенінің сағасының оңтүстік жағында орналасқан, АҚШ-тың Орегон штатындағы Коус округіне қарасты қала. 1873 жылы жақын жерге қоныстанған ирланд ақсұлтаны Джордж Беннет осы қалаға өзінің туған жері – Ирландиядағы Бандон қаласының атын берді. 2010 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 3066 адамды құрады.

Тарих

1850 жылға дейін бұл аймақта Коквиль тайпасының халқы өмір сүрген. 1851 жылы жақын орналасқан Виски Ран жағажайынан француз-канадтық аңшылар алтын тапты, алайда алтын асығу аймаққа көп әсер етпеді. 1852 жылы Ирландияның Корк графтығынан Генри Болдуин Кус шығанағының барында кеме апатына ұшырап, осы жерге келді. Алғашқы тұрақты еуропалықтар 1853 жылы қоныстанды және қазіргі қала орнын құрды. 1856 жылы аймақта жанжалдар туындады және жергілікті американдықтар Силетс резервациясына жіберілді. 1859 жылы "Егіз қарындастар" кемесі Коквиль өзеніне кіріп, ішкі өнімдер мен ресурстарды тасымалдауға мүмкіндік берді. Бандон қаласын 1873 жылы ирланд ақсұлтаны Джордж Беннетт құрды. Джордж Беннетт, оның ұлдары Джозеф және Джордж, сондай-ақ Джордж Сили Ирландияның Бандон қаласынан келді. Келесі жылы қаланың бұрынғы атауы Аверилл, Ирландиядағы осы аттас қаланың құрметіне Бандон деп өзгертілді. Одан кейін Джозеф Уильямс үш ұлымен бірге Ирландияның Бандон қаласынан келді. 1877 жылы почта бөлімі ашылды. 1880 жылы ірімшік жасау басталды. Сол жылы Конгресс кемежай салуға қаражат бөлді. 1883 жылы алғашқы ағаш кесетін завод, мектеп және католик шіркеуі салынды. 1884 жылы АҚШ Әскери инженерлік корпусы кемежай құрылысын бастады. Джордж Беннетт жергілікті жерге шошқа (Ulex europaeus) өсімдігін әкелді, ол келесі онжылдықтарда жабайы өсіп, қала мен айналасындағы ауылдарда проблема тудырды. Шошқа – қалың тікенді, майлы өсімдік, ол тез тұтанады. 1885 жылдан бері Бандонда жусан (cranberries) өсіріліп келеді, ол кезде Чарльз Макфарлин Массачусетстен әкелген жүзімдерді отырғызды. Макфарлин алғашқыда Калифорнияға алтын іздеуге келген. Ол байлыққа немесе тіршілік көзіне қол жеткізе алмады, сондықтан ол білетін іске қайта оралды. Ол Кейп-Кодтан жүзімдерді алып келіп, Хаузер маңында штаттың алғашқы жусан бағын құрды. Бұл бақ 80 жыл бойы жусан өнімдерін берді. Оның түрі батыс жағалаудағы өсу жағдайларына бейімделді. Оның құрметіне бұл сорт Макфарлин деп аталды және батыс жағалауда кеңінен өсірілді, бірақ кейін Стивенс сорты оны басып озды. Бандон – жусанды суға батырып жинауды алғаш рет қолданған жер, ол бақтардың айналасына бөгеттер салып, содан кейін сумен толтыру арқылы жасалады. 2010 жылы BudgetTravel журналы Бандонды "Американың ең тартымды шағын қалаларының" бірі деп таныды.

Өрт

1936 жылы 26 қыркүйекте қаланың шығысындағы бірнеше шақырым жерде орман өртенді. Бірақ желдің күрт өзгеруі отты жылдам батысқа қарай итерді. Орман өртінен тұтанған қаладағы көптеген қызыл жусан жалынданып кетті, деп Бандон тұрғыны Д. Х. Вумер The Coos Bay Times газетіне хабарлады. Бандонның барлық саудалық ауданы қирады. Ол кездегі жалпы шығын 3 миллион АҚШ долларына бағаланды, 11 адам қаза тапты. Қызығы, Орегон жағалауына қызыл жусанды алғаш рет Бандон қаласын негіздеуші, ирландиялық Лорд Джордж Беннетт әкелген. Өрт сөндірушілер күйген қызыл жусанға су шашқанда, ол асүй майына су құйған сияқты, жалынын таратып жіберді – жанып жатқан жусандың кесектері барлық жерге шашырады. Стюарт Холбрук осы өртті "Бандонның қызыл жусаны" атты эссесінде сипаттаған. Сауда ауданының бір бөлігі Коквил өзеніне қарай тік тұрған ағаш қазбаларға орнатылған, Оңтүстік теңіз айлағының жанында, саудагерлердің есіктеріне дейін өзен көлігіне қолайлы жағдай жасады. 1936 жылғы өрттен кейін Бандонды қайта жарақтандырғанда, жаңа бизнес-ауданның шекарасы қолда бар жерден аспады. Бүгінде Бандонда әлі де қызыл жусан бар, бірақ қалалық ережелер оның биіктігі мен тығыздығына қатаң шектеулер қояды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,15 шаршы миль (8 км²) құрайды, оның ішінде 2,77 шаршы миль (7 км²) құрлық және 0,38 шаршы миль (1 км²) су.

Климат

Брукингс банан белдеуінің солтүстік шетінде орналасқан Бандонның жазғы жылы Жерорта теңізі климаты (Köppen Csb) бар, бұл оны Орегон жағалауындағы көптеген басқа жерлерге қарағанда құрғақ, күннөлді және жылы етеді. Қыс айларында жаңбыр мен бұлтты ауа-райы жиі кездеседі, ал жаз айларында көбінесе құрғақ болады. Қыста қар жаууы мүмкін, бірақ бұл сирек кездеседі және әдетте маусымда бір-екі рет болады. Қалада температураның нөлден төмен түсуі сирек, әдетте қыста бір-екі рет болады. Күшті аяз немесе одан да төмен температура өте сирек, әдетте бес жылда бір рет болады. Жаз құрғақ және салқын, шілде айының орташа ең жоғары температурасы шамамен 50°F. 70°F-тан 90°F-қа дейінгі жоғары температуралар әдетте жазда бір-екі рет болады. Бандонның ең жоғары температурасы 1990 жылдың 21 қыркүйегінде тіркелді. Ең төменгі температура үш айдан кейін, 1990 жылдың 21 желтоқсанында байқалды.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 3066 адам, 1466 шаруашылық және 762 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 1860 тұрғын үйден тұрады, орташа тығыздығы болды. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 92,6% ақ нәсілді, 0,4% афроамерикалық, 1,4% американдық үндістер, 0,8% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,4% басқа нәсілдер және 3,4% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 5,5% құрады. Туристер арасында танымал ойын-сауық түрлерінің бірі – дауылды бақылау. Батыс жағалау ойын паркі сафарисі Бандон қаласының оңтүстігінде орналасқан.

Жүрекөніс өнеркәсібі

Бандон - жусан жемісі өндірісінің орталығы. 100-ден астам фермер Бандон төңірегінде егін жинап, Орегон штатының жусан жемісінің 95 пайызын және жалпы елдік өнімнің шамамен 5 пайызын өсіреді. Өнімнің орташа көлемі шамамен 14 миллион килограммды құрайды. Егін жинау күзде жүзеге асырылады. 1994 жылы рекордтық егін жиналды. Кейбір жемістер Юджин және Олбани қалаларына жүк көлігімен тасымалданады. Ал қалғандары Проссердегі (Вашингтон штаты) "Оушен Спрей" зауытына концентрлену үшін жіберіледі. Бұл дақылды 1855 жылы Чарльз Макфарлин әкелген, және оның құрметіне Макфарлин гибриді деп аталған. Орегон штатының Бандон қаласынан жасалған танымал жусан жемісі шарабы бар.

Жүрекшелер мерекесі

Жыл сайынғы Жәбіршік фестивалі қыркүйек айының екінші аптасында Жәбіршік жинымын тойлау мақсатымен өтеді. Бұл шара Орегон жағалауының, Вашингтон мен Калифорнияның түкпір-түкпірінен туристер мен қатысушыларды қызықтырады. 1946 жылы Жәбіршік өнеркәсібін құрметтеу үшін басталып, 2023 жыл оқиғаның 77-ші жылдығын белгіледі. Бандон қаласы ұзақ жылдардан бері "Орегонның Жәбіршік астанасы" деп танымал.

Ірімшік

1928 және 2000 жылдар аралығында сүт өнімдерін өндіру және ірімшік жасау Бандон қаласының экономикасының маңызды бір бөлігі болды. Бандон зауыты 1936 жылы өрт салдарынан зақымданды, ал 1937 жылы «Surfside Dairy» сүт зауыты ретінде қайта жаңартылды. 2000 жылы Тилламук округінің май өнімдері ассоциациясы «Bandon Cheese» тауарлық маркасын сатып алып, зауытты дереу жапты; 2005 жылдың 4 қазанында соңғы қызметкерлер жұмыстан босатылып, Бандон зауыты толығымен жабылды. Ірімшік шеберлері бастапқыдан соңына дейін қолмен жасалған таңғы ірімшіктерді ұсынады, оларды көруге, дәм татуға және сатып алуға болады. Тағы бір сыр сарапшысы жақсы бағалаған дәмделген ірімшік кесегі де бар. «Face Rock Creamery» зауытының бас ірімшік жасаушысы – «Bandon Cheese Factory» зауытының бас ірімшік жасаушысының ұлы.

Гольф курорты

Бандон Дюнес гольф курорты – Бандон қаласының солтүстігінде орналасқан алты гольф алаңының кешені. Алты гольф алаңының бесеуі стандартты ұзындықта, ал біреуі – 13 лункадан тұратын қысқа, 3 парлы алаң. Чемпионаттық алаңдар – Бандон Дюнес, Олд Макдональд, Пасифик Дюнес және Бандон Трейлс – Орегон штатындағы ең жақсы төрт алаң болып саналады (Пассов, Дж., «Гольф» журналы, «Ойнауға болатын 100 үздік курс», 2016 жыл, қыркүйек, 62 бет).