Кіріспе
Кус шығанағы (Coos language: Atsixiis) – Орегон штатының, Құрама Штаттарының Кус округінде орналасқан қала. Бұл жерде Кус өзені Тынық мұхитындағы Кус шығанағына құяды. Қала Солтүстік Бенд қаласымен шектеседі және олар жиі бірлесіп Коус-Бэй – Солтүстік Бенд немесе Орегонның шығанақ аймағы деп аталады. 2020 жылғы халық санауы бойынша Кус-Бэйдің халқы 15 985 адамды құрады, бұл оны Орегон жағалауындағы ең халқы көп қалаға айналдырды. Орегонның шығанақ аймағында 32 308 адам тұрады деп есептеледі (Кус шығанағының халық санағы округтік бөлімі).
Coos Bay (Coos language: Atsixiis) is a city located in Coos County, Oregon, United States, where the Coos River enters Coos Bay on the Pacific Ocean. The city borders the city of North Bend, and together they are often referred to as one entity called either Coos Bay North Bend or Oregon's Bay Area. Coos Bay's population as of the 2020 census was 15,985 residents, making it the most populous city on the Oregon Coast. Oregon's Bay Area is estimated to be home to 32,308 (Coos Bay Census County Division).
Тарих
Еуропалықтар Орегон жағалауына алғаш келгенге дейін, Американың түпкілікті тайпалары мыңдаған жылдар бойы Кус шығанағы аймағын өздерінің отаны деп санаған. Кус, Төменгі Умпква, Сиуслау және Кокиль тайпаларының мүшелері Кус шығанағы мен оның құятын жерлерінде, өзендер бойында, жайылымдарда және орман ішінде өмір сүрген, балық аулап, аң теріп, жинап отырған. Саудагер және зерттеуші Джедедия Смит тері іздеп бұл аймаққа келген, ал Гудзон Бэй компаниясы Александр Родерик Маклеодты ішкі өткелді іздеуге жіберген. Кус шығанағында 1853 жылдан бері тұрақты қоныс бар, сол жылы Маршфилд қаласы құрылып, оның негізін қалаушы Дж. С. Толманның Массачусетс штағы туған қаласының атымен аталыпты. 1866 жылға қарай, теңізден күнкөріс табатын тұрғындар Кейп Араго маяғын салған. 1871 жылы пошта бөлімі ашылып, бір жылдан кейін қалаға Кус шығанағы вагон жолы келгені Кус округін көршілес Дуглас округінің Умпква өзені аңғарымен байланыстырды. Бұл вагон жолы, бастапқы нысанында қазір жоқ болғанымен, Oregon Route 42 бағытының ішінара қалдықтары сақталғандықтан, әлі де ішінара бар. 1870 жылы Кус шығанағында алғашқы және штаттың 48-ші ресми масон ложасы құрылды. Бланко ложасы деп аталған бұл бауырластықты қаланың негізін қалаушылардың бірнешесі құрған. Осы оқиғадан кейін 1874 жылы Маршфилд қаласы құрылды. Ұлттағы ең көне әлі жұмыс істеп тұрған машина жасау шеберханаларының бірі – Нельсон машина жасау шеберханасы, Кус шығанағы темір зауыты 1888 жылы құрылды.
Алонсо Таккер
1902 жылғы 18 қыркүйекте Орегон штатында тіркелген жалғыз линч – афроамерикалық Алонзо Таккердің Кус шығанағындағы өлімі болды. Ол ақ нәсілді әйелді зорлағаны және түрмеден қашқаны айыбымен айдалыпты. Бірақ оның түрмеден қашқанына ешқандай дәлел жоқ. Газеттерде хабарланғандай, Таккерді екі жас ұл тауып, оған бастапқыда пневматикалық қарудан оқ атқан. Ұзақ қуып жете алмай, жергілікті шахтерлер Таккерді дүкен ішінде жасырынып отырған жерден ұстап алды. Халық оны дүкен ішінде асып өлтіруді ойлады, бірақ оны күдіктелген зорлау орын алған жақын маңдағы көпірге қайтаруға шешім қабылдады. Таккерге екі рет оқ атып, содан кейін 7-ші көшедегі көпірге асып, қазіргі Алтын алаң үстінен өтетін көпірге тігіп қойды, онда қазір мектептерде футбол ойындары өткізіледі. Ресми тұлғалар "марқұм қылмысқа қарсы тұншықтырылған кезде белгісіз адамдардың қолынан қаза тапты және осыған байланысты қандай да бір қылмыс жасалмады" деп мәлімдеді, сондықтан халыққа ешқандай айып тағылмады. Бірақ, халықтың кім екені белгісіз болса да, жергілікті газеттерде зорлау құрбанының күйеуі сияқты бірнеше адамның қатысқаны жазылған. Сол кездегі бір газет халықтың "тыныш және тәртіпті" болғанын, ал екінші газет: "Халық пікірінің келісімі бойынша, "жақсы істелді" делінген. Денсаулық сақтау органының қорытындысына сәйкес, Таккердің өліміне себеп – оң жамбасындағы оқ жарақатынан қан келуі болды, яғни ол Маршфилд көпірінде асылудан бұрын қайтыс болған.
Өнеркәсіп
1915 жылға дейін Кус аймағы Орегон штатының қалған бөлігінен изоляцияланған болатын, себебі жағалау жоталарын және өзендерді кесіп өту қиындықтар тудыратын. Тынық мұхиты адамдарды басқа аймақтармен, соның ішінде Сан-Францискомен байланыстыру үшін қолданылды, ол құрлыққа қарағанда екі күндік сапарға ыңғайлырақ болды. Осылайша, бұл аймақ атауын толықтырады. Маршфилд қаласы қаланың негізін қалаушысы Дж.С.Толманның туған жері – Массачусетс штатының атымен аталып, 1874 жылы құрылды. 1999 жылдың 4 ақпанында «Нью Карисса» атты жапон кемесі Кус шығанағына кіреберістің солтүстігінде 4,3 шақырым жердегі жағаға тіреліп қалды, бұл оқиға халықаралық назарды аударды. «Нью Карисса» сол кезде жүкті тасымалдамай, Кус шығанағы портына ағаш ұны алуға бағытталған еді. Капитанға ауа райы кемеге портоға кіру үшін тым нашар екені хабарланғаннан кейін, ол кемені жақын жерге тікелей тоқтатып қойды. Экипаж тек бір ғана якорь тастады, және бұл якорьдің тізбегі тиімді болу үшін тым қысқа болған болуы мүмкін. АҚШ Жағалау күзеті жүргізген келесі тергеу кеме экипажының жағдайды басқаруында бірнеше кемшіліктер анықталды, нәтижесінде кеме жағаға тірелуіне адам факторы себеп болды деген қорытындыға келді. Кемеден 70 000 АҚШ галлоны (260 м³) #6 шикі мұнай төгілді, ал Армия инженерлік корпусы бірнеше апта бойы жарылғыш заттар мен сұйық напалм арқылы тағы 165 000-ден 255 000 галлонға дейін (625-ден 965 м³ дейін) өртеп жіберді. Жарылғыш заттар, жанатын мұнайдың қыздыруы және Тынық мұхитының кемеге тигізген соққысы «Нью Кариссаның» екіге бөлінуіне әкелді. Кеменің корпусы жағада қалды, ал бағыты теңізге сүйретіліп, бірнеше әрекеттен кейін батырылды, олар үшін шетелден арнайы сүйреу арқандарын жеткізуге және бірнеше буксирлерді пайдалануға тура келді. Содан кейін (менің ойымша) суасты қайығы теңізде батырып жіберді. 2008 жылы «Нью Кариссаның» корпусы бөліктерге бөлініп, жағадан алынып тасталды.
Консолидациялау
Кус шығанағы төңірегіндегі қалаларды біріктіру немесе қоса біріктіру жөнінде 20 ғасырда, 1906 жылдан бастап бірнеше дауыс беру өтті. 1962 жылдың мамыр және қараша айларында Кус округының сайлаушылары Кус шығанағы, Солтүстік Бенд, Империя және Истсайд қалаларын бір қалаға біріктіру туралы ұсыныстарды қабылдамады. Екінші дауыс беру Солтүстік Бендте 98 дауыс айырмасымен жеңіліске ұшырады, ал қалған төрт қала мақұлдады. Бұл біріктірудің мақсаты – Бей аймағының барлық бөлігіне теңдей қызмет көрсетуді қамтамасыз ету және округтағы ірі жұмыс берушілерден түсетін салықты ұстап қалу болған. Империя 1964 жылдың желтоқсанында Кус шығанағымен бірігуге дауыс берді, ал келесі айда қалалық кеңес бұл шешімді бекітті. Истсайдтың бірігуі 1983 жылдың қарашасында мақұлданды және 1983 жылдың 29 желтоқсанында күшіне енді.
21 ғасыр
Орегон тарихындағы өрт сөндірушілердің ең көп қаза табуы 2002 жылғы 25 қарашада Кус-Бей қаласында болды, онда автокөлік бөлшектері сататын дүкеннің шатыры құлап, үш өрт сөндіруші қаза тапты. Кездейсоқ өрт бірнеше сағатқа қаланың қызметін тоқтатты, ал көршілес қалалардың өрт сөндіру бөлімдері өртті тоқтатуға көмектесті. Кус-Бейден шыққан капитан Рэнди Карпентер, өрт сөндіруші/инженер Роберт "Чак" Ханнерс және өрт сөндіруші/инженер Джефф Комон жарылыс салдарынан ғимараттың шатыры құлаған кезде қаза тапты; олар шатыр құлаған сәтте ғимараттың ішінде болды, нәтижесінде үш өрт сөндіруші көз жұмды.
География
АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 15,90 шаршы миль (41 км2) құрайды, оның ішінде 10,60 шаршы миль (27 км2) құрлық, ал 5,30 шаршы миль (14 км2) су. Қала көбінесе төбелі, биіктігі теңіз деңгейінен басталып 500 футтан (152 метрден) жоғары көтеріледі. Қала шегінде Жоғарғы Пони Крик суқоймасы, Мерит көлі, Империя көлдері және көптеген арналар бар.
Аудандар
Кус шығанағы қаласы төрт ауданды қамтиды, олардың екеуі (Шығыс жағы және Империя) бұрын дербес қалалар болып келген.
Маршфилд
Кус шығанағының Маршфилд ауданы – қаланың тарихи орталық және іскерлік ауданы. Ескі Маршфилд және оның төңірегіндегі шағын аудандар 20-шы ғасырда Империя және Истсайд аннексияланғанға дейін түпкі Кус шығанағын құрады. Маршфилд ауданында Карнеги кітапханасы, Чандлер қонақ үйі, Египет театры және Тиога қонақ үйі сияқты Ұлттық тарихи орындар тізіміне енген көптеген ғимараттар бар. Маршфилд ауданының жағалау аймағында қалалық кемежайы, велосипед жолы және тарихи және ақпараттық экспозициялар ұсынатын павильондар бар жаяу жол салынған.
Милнер қыртысы
Милнер Крест ауданы – 20-ғасырдың ортасында салынған тұрғын үйлерден тұратын шағын аудан. Ол Мингс паркі мен Маршфилд ауданының солтүстігінде, шығанақты көріп тұрған төбенің басында орналасқан. Коос шығанағы аймағындағы медициналық мекемелердің көп бөлігі осы ауданда шоғырланған.
Шығыс жағы
Кус шығанағының шығыс ауданы бастапқыда шығанақтың шығыс жағында орналасқандықтан Шығыс Маршфилд деп аталды. Шығыс Маршфилд пошта бөлімі 1891 жылы ашылды және 1908 жылға дейін үзіліспен жұмыс істеді, содан кейін аты Истсайдқа өзгертілді. 1983 жылы Истсайд қауымдастығы Кус-Бэй қаласымен бірікті. Истсайд негізінен тұрғын үйлерден тұратын аудан болып табылады және мұнда Eastside Elementary мектебі, Millicoma орта мектебі, Millicoma батпағындағы жаяу жолдары мен қоғамдық қайық жүзуге арналған тұрақ орналасқан.
Демография
Орегонның шығанақ аймағы термині Үлкен Кус шығанағы – Солтүстік Бенд – Чарльстон аймағын білдіреді; Орегонның оңтүстік-батысындағы Кус шығанағы түбегінде орналасқан 27,71 шаршы мильдік қауымдастық. Орегонның шығанақ аймағы (сондай-ақ Кус шығанағының микрополитендік статистикалық аймағы деп аталады) 2017 жылы 31 995 адамды құрайтын қалалық халқы мен 2012 жылы 64 709 адамды құрайтын МСА халқына ие. Ағаш кесу жабдықтарын өндіруші Coos Bay Iron Works 1882 жылы ашылып, қазірге дейін Фронт-стритте жұмыс істеп келеді, өнеркәсіптік революция дәуіріне жататын түрлі көне құралдарды пайдаланады. Мысыр театры танымал сәулеттік бағыттың бір бөлігі болып табылады және Орегондағы бастапқы театр органы сақталған жалғыз кинотеатр. 1925 жылы салынған театр 2005 жылы жабылып, бірақ көп ұзамай коммерциялық емес ұйым тарапынан қайта ашылды. 2011 жылы қайта жабылып, Египет театрын сақтау қауымдастығы мен Кус шығанағының қалалық жаңару агенттігі 2014 жылдың маусым айында оны қайта ашу үшін жеткілікті қаражат жинауға қол жеткізді. Орегон жағалауы музыка фестивалі – 1978 жылы құрылған, шілде айының соңғы екі аптасында өтетін жыл сайынғы фестиваль. Жергілікті, ұлттық және халықаралық артистер американдық аборигендер, кельт, джаз және камералық музыка сияқты алуан түрлі жанрларды, сондай-ақ 80 адамдық оркестрді орындайды. Blackberry Arts Festival – 1982 жылы басталған, тамыз айында өткізілетін, тарихи Маршфилд ауданында жергілікті өнер, қолөнер, тағам және ойын-сауық көрсететін жыл сайынғы фестиваль.
Саябақтар мен демалыс
Мингс паркі, Кус шығанағының орталығына жақын орналасқан, 1.6 шақырымдық (2 км) жаяу жүргінші жолымен қоршалған үлкен көлге ие, онда үйректер мен қаздар көптеп мекендейді. Жаз айларында ашық ауада жүзу бассейні мен амфитеатр қызмет көрсетеді. Парктің солтүстік жағындағы орман ішінде 18 лункалы дискілік гольф алаңы бар. Оңтүстік-шығыс бөлігінде скейтпарк пен теннис корттары орналасқан. Сонымен қатар, оңтүстік-батыста балаларға арналған ойын алаңдары, ал шығысында софтбол алаңы бар. Джон Топиц паркі, көбінесе Империя көлдері деп аталатын, Кус шығанағының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Бұл Империя көлдерін, қорғалған жағалау құмды топырақтары мен ормандық жерлерді қамтитын табиғи аймақ. Көлдерде моторлы қайықтарға рұқсат жоқ. Дегенмен, каноэ, каяк және басқа да моторсыз қайықтарды суға түсіруге арналған жай бар. 9 шақырымдық (5.5 миль) жаяу және велосипед жолдары бар. Империя көлдерінде әртүрлі балықтар (басс, көкқұйрық, сазан, шабақ), су құстары мен әртүрлі құстар мекендейді. Үлкен Кус шығанағы аймағында ашық ауада демалуға көптеген мүмкіндіктер бар, соның ішінде жылына шамамен 1.5 миллион туристі тартатын Орегон құмдары ұлттық демалыс аймағы да бар. Кус шығанағына жақын орналасқан мұхит жағажайларында Орегон жағалауының басқа аймақтарындағыдай тығыз құрылыс жоқ, себебі жағалаудың көп бөлігі мемлекеттік және округтік парктер деп белгіленген. Орегон құмдары ұлттық демалыс аймағынан Кус шығанағына апаратын жол бойында Бастендорф жағажайы округтік паркі, Йоакам нүктесі мемлекеттік паркі, Сансет-Бэй мемлекеттік паркі, Шор-Акрес мемлекеттік паркі және Кейп-Араго мемлекеттік паркі орналасқан. Кус шығанағынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 18 шақырым (11 миль) жерде Оңтүстік Слау ұлттық эстуарлық зерттеу қорығы, ал жағалау маңындағы таулы аймақта шамамен 40 шақырым (25 миль) шығысқа қарай Алтын және Күміс сарқырамасы мемлекеттік табиғи аймағы орналасқан.
Үкімет
Кус-Бей қаласы кеңес-басқарушы үкімет нысаны бойынша жұмыс істейді. Кус-Бей қалалық кеңесі қала бойынша сайланатын мэр мен алты кеңесшіден тұрады, олардың өкілдік мерзімі төрт жылды құрайды. Кеңес саясатты қабылдау және шешімдерді қабылдау үшін жауапты, ал олар өз кезегінде қаланың күнделікті әкімшілік жұмыстарын басқару үшін қалалық менеджерді тағайындайды. Кус-Бейде өз кітапханасы, өрттен қорғау бөлімі, коммуналдық қызметтер және полиция бөлімі бар. Өрттен қорғау бөлімінде тәулік бойы штаттық режимде жұмыс істейтін екі өрт сөндіру станциясы бар. Үшінші станция қосымша техника орналастыру үшін пайдаланылады. Федералдық деңгейде мойындалған Кус, Төменгі Умпква және Сиуслау тайпаларының біріккен индейлерінің бас кеңсесі Кус шығанағында орналасқан. Кус шығанағы АҚШ Өкілдер палатасында Вал Хойл (Д Юджин) және Орегон заң шығару жиналысында штаттық сенатор Дик Андерсон (Орегон саясаткері) (Р Линкольн Сити) және штаттық депутат Бумер Райт (Р Флоренс) өкілдігімен ұсытылған.
Мемлекеттік білім беру
Кус-Бэй қаласының K–12 мемлекеттік білім беру жүйесі Кус-Бэй мектеп округі арқылы жүзеге асырылады.
Жоғары білім
Оңтүстік-Батыс Орегон Қоғамдық Колледжі (немесе SWOCC) сертификаттар мен мамандық білімі бойынша дипломдар ұсынады және Орегон мемлекеттік университеттерімен серіктестікте екі бағдарлама бойынша қабылдау бағдарламалары бар. Орегон теңіз биология институты (немесе OIMB) – Орегон университетінің теңіз станциясы. Ол Чарльстонда, Кус шығанағының аузында орналасқан. Бұл 100 акр (0,40 км²) аумақты теңіз станциясы алғаш рет 1931 жылы Орегон университетіне берілген.
Денсаулық сақтау
Кус шығанағы Орегон жағалауындағы денсаулық сақтау мекемелерінің ең ірі шоғырланған орталығы болып табылады және Орталық және Оңтүстік жағалаулармен қатар, ішкі аймақтар үшін де өңірлік хаб қызметін атқарады. Қаланың басқа да мекемелеріне Солтүстік Бенд медициналық орталығы, Орегон жағалауы омыртқа институты, Бей клиникасы, Оңтүстік жағалауы косметикалық хирургия орталығы, Оңтүстік жағалауы ортопедиялық бірлестігі және Оңтүстік-батыс физиотерапиясы кіреді. Ocean Power Technologies компаниясы 2014 жылы жобаға берілген рұқсаттан бас тарды, себебі жоғары құн мен "қиын реттеу процесі" болды.
Көлік
Кус шығанағы АҚШ 101 тас жолы бойында орналасқан.
Ауа
Солтүстік Бенд пен орталасқан жерде орналасқан Оңтүстік Орегон аймақтық әуежайы (ICAO: KOTH, IATA: OTH) – Орегон штатындағы ең қозғалысы көп 5-ші әуежай, сондай-ақ Орегон жағалауындағы ең ірі әуежай. Қазіргі уақытта (2014) әуежай жалпы авиация және чартерлік қызметтерді ұсынады, сонымен қатар Сан-Францискоға және Сан-Францискодан күнделікті коммерциялық рейстерді, ал Колорадо штатындағы Денвер халықаралық әуежайына маусымдық рейстерді жүзеге асырады.
Қалааралық автобус
Портер Стэдж Лайнз Кус шығанағынан бірнеше аялдамасы бар автобус қызметін ұсынады, оның ішінде Юджин қаласы, онда Amtrak пойыз қызметімен және Greyhound автобус желісімен байланыс бар. Портер Стэдж Лайнз содан кейін Бендке дейін жетеді және Орегон штатының шығысындағы Онтариода аяқталады, одан кейін маршрут кері қайта басталады.
Қала ішіндегі автобус
Coos Transit, сондай-ақ CCAT деп белгілі, Coos Bay және North Bend қалаларының маңындағы 54 аялдаманы күнделікті айналып қызмет көрсетеді.
Порт және темір жол
Кус шығанағы порты жүк тасымалдау қызметтерін ұсынады. Орталық Орегон және Тынық мұхиты темір жолы портты ұлттық теміржол желісіне қосатын Кус шығанағы теміржол байланысын (Coos Bay Rail Link) басқарды. Қазір бұл байланыс Coos Bay Rail Link компаниясының басқаруында.