Кіріспе

Британдық телесериал, алдыңғы сериясы.

"The Citadel" – 1983 жылы BBC телеарнасымен А. Дж. Крониннің 1937 жылғы "The Citadel" романы негізінде Дон Шоу жазған теледрама. Оны Кен Риддингтон өндірді. Драманы Питер Джеффрис және Майк Варди режиссерлік етті. Би-би-сидің теледрамасында доктор Эндрю Мэнсон рөлін Бен Кросс, Кристин Мэнсон рөлін Клэр Хиггинс сомдады. Бұл туынды 1983 жылдың қарашасынан 1984 жылдың қаңтарына дейін PBS телеарнасы "Masterpiece Theatre" бағдарламасы аясында АҚШ-та көрсетілді.

Эпизодтар тұжырымы

1 эпизод: Доктор Эндрю Мэнсон, 24 жастағы шотланд дәрігері, St. Эндрю медициналық мектебін жаңа ғана бітірген. Ол алғашқы кәсіби тағайындамасы – Дринеффидегі доктор Пейдждің жалпы тәжірибелік дәрігеріне медициналық көмекші ретінде жұмыс істеу үшін сапарға шығады. Дринеффи – құрастырылған Уэльстің тау-кенші қауымдастығы. Доктор Пейдждің қарындасы Блодвен, Эндрюдің қорқынышына орай, инсульттан кейін қабілетсіз болған ағасының практикасын басқарады. Эндрю бірден көңілі толады, себебі медициналық жүйеде ұлттық құрылым жоқ және жоғары дәрежелі дәрігерлердің қаржылық мүдделері басты себеп болып табылады. Оның мектеп мұғалімі Кристин Барлоумен және көрші практикадағы жартылай алкогольге тәуелді медициналық көмекші доктор Филип Деннимен алғашқы кездесулері жағымсыз болады. Эпизодтың соңында Эндрю мен Филип жергілікті тиф эпидемиясына себеп болған ластанған су көзін жарып, мәселені өз қолдарына алуға мәжбүр болады. 2-эпизод: Моргандар, некеде жиырма жылға жуық, алғашқы балаларын күтуде және жүктіліктің соңғы кезеңдерін қадағалауды Эндрюден сұрайды. Эндрю Блодвеннен өзінің кешіктірілген жалақысын сұрайды, ол оның өтінішін айыптау ретінде қабылдайды. Кристин Эндрюді кешкі асқа шақырады және оның жұмысына деген идеалистік көзқарасын жақсы түсінеді. Ол көптеген дәрігерлер аурудың себептерін анықтамай, жеке симптомдарды ғана емдейтініне ашуланатынын айтады. Доктор Брамвеллдің пациенті Эмлин Хьюз ерекше зорлық-зомбылық мінез-құлқымен көзге түседі, ал Брамвелл оған кісі өлтіру маниясы деген диагноз қояды. Брамвелл Эндрюге Эмлиннің ауруын емделмеген гипотиреоздың салдарынан пайда болғанын айтады, бірақ Эндрю бұл диагнозды жоққа шығарып, оны тиреоидты гормонмен укол салу арқылы оңай емдеуге болатындығын көрсетеді. Блодвен Пейдж Эндрюді жеке практика ашуға көндіруге жасалған әрекеттер туралы хабардар болады. Эндрю бұл туралы ештеңе білмейді және оның талаптарына таңғалып, ағасы доктор Пейджке қарсы ешқашан тұрмауға уәде береді. Блодвен ағасының жазылып кетуіне сенбейді. Эндрю Кристинді Кардиффтегі Британдық медициналық одақтың конференциясына шақырады, онда олар Эндрюдің медицина мектебіндегі досы доктор Фредди Хэмсонмен бірге тамақтанады. Кристин кейіннен Эндрюге Фреддидің Эндрюге деген жоғары парасаттылығы мен мақтандығы үшін ұнамайтынын айтады, ал сол түні Дринеффиге оралғанда олар жағымсыз жағдайда ажырасады, бірақ Кристин Эндрюмен қайтадан кездесуге келіседі. Сол түні Эндрю Морганның үйіне шақырылады, онда миссис Морган босануда. Жұмыскер бала туғаннан кейін оның өлі болып жатқанын хабарлайды. Алайда Эндрю сәбиді қайта тірілтеді. 3-эпизод: Моргандар Эндрюге жаңа туған ұлын қайта тірілткені үшін бес гинеялық жеке сыйлық береді, содан кейін Оңтүстік Африкаға көшіп кетеді. Эндрю банк шотын ашып, сыйлықты салады, бірақ банк менеджері қандай да бір тәртіпсіздікке күдік танытып, Блодвенге хабарлайды, содан кейін Эндрюді доктордан ұрлық жасады деп айыптайды. Ол Эндрюге бұл оның жеке сыйы деп сенуден бас тартады, Моргандар Оңтүстік Африкаға кеткен, сондықтан оның мәлімдемесін растауға шақыра алмайды. Эндрю ашуланып, оны сотқа берумен қорқытады және банк менеджерін клиенттердің құпиясын бұзғаны үшін айыптайды. Содан кейін жұмыстан кетеді. Ол басқа шахтада Абералаудың ойда-ойықтағы атымен жұмыс істейтін медициналық көмек қоғамының медициналық көмекшісі ретінде сұхбаттасуға қатысады. Дринеффиден айырмашылығы, өзінің ауруханасы бар үлкен қала. Қоғамның комитеті оған кандидатурасына риза екенін, бірақ ол үшін үлкен үйдің болуы ер адам үшін қолайсыз екенін айтады. Эндрю дереу комиссияға өзінің қызбен қайтқандығын және екі аптадан кейін үйленетінін айтады, сондықтан оған жұмыс ұсынылады. Ол жағдайды Кристинге ашық түсіндіргенде, ол ренжіді, бірақ ол оны жақсы көретінін және онымен некеге тұру ниеті шынайы екенін айтқанда, ол оны да жақсы көретінін мойындайды. Олар тез үйленеді. Олардың үйлену тойына Филип Деннидің сыйлығы - оның микроскопы, оның ең қымбат қазынасы, ал Эндрю Филиптің қандай жақсы дос болғанын түсінеді. Абералауға келген түні, яғни олар үйленген күні, оларды аға дәрігер доктор Льюэллинмен бірге кешкі асқа шақырады. Ашар кезінде доктор Льюэллин Эндрюге, басқа үш дәрігер көмекшісіне және қаладағы тіс дәрігеріне өздерінің табысының 20% төлейтінін түсіндіреді. Астарланғаннан кейін Эндрю Кристинге өзінің табысынан доктор Льюэллинге бір бөлігін төлеуге қарсы екенін айтады, өйткені доктор Льюэллинге Қоғам өте жоғары жалақы төлейді. Эпизод жаңадан үйленген жұптың төсекке жатып қалуымен аяқталады. 4-эпизод: Эндрюдің Абералладағы алғашқы клиникасында көптеген пациенттер тек ауру туралы куәлік алу үшін келеді. Ол кейбір куәліктерді береді, бірақ жылдар бойы нұсқау қағаздарын алып жүрген Бен Ченкинге бас тартады, ол шахтада жұмыс істеген кезде нұсқау қағаздарына ие болғанын айтады. Эндрю Ченкинге оның жалғыз ауруының алкогольге шамадан тыс берілгендігін айтады. Ченкиннің ұлы комитетте, бірақ Эндрю оның шешімін өзгертуге жасалған қысымға қарсы тұрады. Бен Ченкин оның картасын алып кетуге оралады (дәрігердің жалақысы оның кітабындағы пациенттер санына байланысты, сондықтан пациент оның картасын алып тастағанда, ол осы дәрігердің кітабынан өзін алып тастап, оның табысын жоққа шығарады). Басқалары Ченкиннің үлгісін ұстанады және Эндрюден де өздерінің карталарын алып кетеді. Алайда, қоғам хатшысы Мистер Оуэн Мэнсон үйіне келіп, Эндрюге қазіргі уақытта дәрігерге тіркелмегенін, бірақ қазір Эндрюге өз картасын беруге ниеттенгенін айтады. Эндрю доктор Льюэллиннің медициналық көмекшілерге ауруханада пациенттерді қарауға рұқсат бермейтініне наразы болады, бұл құқықты өзіне сақтап алады. Эндрю антрацит шахтасы мен өкпе ауруы арасындағы байланысты байқайды және себептің силика екеніне күдікпен қарайды, бірақ бұл туралы медициналық әдебиет жоқ. Эндрю оны одан әрі зерттеуді жоспарлап отыр, себебі, ғылыми тұрғыдан расталған жағдайда, бұл әсер еткен жұмысшылар өтемақы алуға мүмкіндік береді. Эндрю мен Кристин ақша мәселелеріне қарамастан, олардың некесі бақытты. Бай шахта иесі ұйымдастырған кешкі асқа Мэнсон әйгілі профессор Чалиспен танысады. Ас ішу кезінде Эндрю оның зерттеулері туралы әңгімелеуге итермеленеді. Үйде Эндрю олардың бірге тамақтанған адамдарының элиталық көзқарасы мен екіжүзділігіне ашуланып шағымданады. Эндрю көңілді ирланд тіс дәрігері және бес баласы бар Кон Боландпен достық қарым-қатынас жасайды. Эндрю Конның қолдауын алады және доктор Льюэллинге табысының 20% төлеуден бас тарту миссиясында басқа үш медициналық көмекшінің қолдауын алуды үміттенеді. 5-эпизод: Эндрю доктор Льюэллиннің басқа медициналық көмекшілермен кездесуге ниеттенгенін және олардың табысының 20% төлеуден бас тарту үшін бірігуін күтетінін айтады. Алайда, Эндрюдің үмітіне қарамастан, кездесу кезінде ол әріптес медициналық көмекшілерден қажетті қолдауды ала алмайды. Әрекетсіздікке түскен Эндрюді Кристин М.Р.С.Р. квалификациясын алуға оқытуға көндіреді, тілдік біліктіліктің талаптарына көмектесуді ұсынады. Жұмыс пен оқудың қиын комбинациясы Эндрюді стреске түсіреді, ол Кристинге ашуын білдіреді. Алайда ол Лондонға сапар шегіп, емтихан тапсырады, онда оның ауызша емтиханшылары сэр Роберт Абби мен доктор Морис Гэдсби (олар кейінірек сериалда қайта пайда болады) болады. Ол емтиханды тапсырады. Лондоннан келгеннен кейін ол шахтадағы апатқа шақырылады, онда қауіпті және қиын жағдайларда тұтқынға түскен шахтердің аяғын ампутациялайды. Кристин Эндрюге жүкті екенін айтады. Бір күні, жүктілігінің бес айында, ол Эндрюге көпірдің жағдайына алаңдап айтады, ал Эндрю уәде береді...

Фильм түсіру орындары

Бағдарлама ішінара Уэльстің Тредегар қаласында, А. Дж. Кронин романын жазу алдында Тредегар медициналық көмек қоғамында дәрігер болып жұмыс істеген жерде, сондай-ақ Мертир Тидфилде, Бофорттағы Гарлейн үйінде, Уэльстегі Бленау Гвентте және Прагада түсірілді. Оның Тредегар медициналық көмек қоғамымен алған тәжірибесі романның "Абералау" бөлімін қалыптастырды.

Қабылдау

The New York Times газетінде жазған Джон Дж. О'Коннор "Мансон рөлін Бен Крос зұлым, бірақ тартымды ойнайды" деп атап өтті және сериал "оқиға және драма ретінде тамаша сақталады" деп жазды.