Кіріспе

"Тин-мен" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериалының үшінші маусымының 20-шы, жалпы есептегенде 68-ші бөлімі. Алғаш рет 1990 жылдың 23 сәуірінде көрсетілді. Авторы – Денис Путман Бейли мен Дэвид Бишофф, Лиза Путман Уайттың есімдігі көрсетілмеген. Бұл эпизод Бейли мен Бишоффтың 1976 жылғы әңгімесі мен 1979 жылғы "Тін Вудман" романының негізінде жазылған. Әңгіме/роман мен эпизодтың атауы Л. Фрэнк Баумның "Оз" кітаптарындағы Тін Вудманға арналған. Оқиға 24-ші ғасырда өрбітеді, сериал Федерацияның "Энтерпрайз D" жұлдыз кемесінің экипажының оқиғаларын баяндайды. Бұл эпизодта телепат Там Эльбрун (Гарри Гронер) суперноваға айналуға жақын жұлдыздың маңынан табылган биокемені зерттеу үшін экипажға қосылады. Тергеу барысында ромулалықтар "Энтерпрайзға" және Гомту атты ғарыш кемесіне қауіп төндіреді, содан кейін Эльбрун лейтенант-командир Датамен (Брент Спайнер) бірге оған өтеді. Жұлдыз жарылуға айналу алдында Гомту Датаны "Энтерпрайзге" қайтарады, екі кеме жүйеден шығып кетеді. Гомту мен Эльбрун жұлдыз суперноваға айналғанда бірге кетеді. Сценарий өндіріске жылдам түсірілуі мүмкін деген сеніммен таңдалды. Оны сатып алғаннан кейін бір аптадан соң эпизодты түсіруге кірісті. Гронер Эльбрун рөлінде ойнады, ол шоудағы алғашқы еркек бетазоид болды. Майкл Кавано капитан Роберт ДеСото рөлінде пайда болды, бұл кейіпкер "Фарпойнттағы кездесуде" және кейіннен франшизада есімдері жиі айтылды. Гомтудың дизайны "The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension" фильмінен алынған элементтерге негізделген, ал креслоның арнайы эффектісі кері қозғалыс арқылы жасалды. "Тин-мен" эпизоды Нильсен рейтингісі бойынша 10,2 пайыз көрсетті. Критикалық пікірлер әртүрлі болды.

Сюжет

"Энтерпрайз" Бетазоид Федерациясының өкілі Там Эльбрунны (Гарри Гронер) бортына алып, алыс жұлдыздық жүйеге жеткізеді. Эльбрун, Деанна Тройдың (Марина Сиртис) бұрын психиатриялық емделуші ретінде таныған, өте күшті телепатиялық қабілеттерінен туындаған психикалық тұрақсыздық тарихы бар, бірақ оның ерекше дағдылары белгісіз өмір формаларымен алғашқы байланыс жағдайларында пайдаланылады. Дегенмен, экипаждың бір бөлігі, соның ішінде Уильям Райкер, оған сенімсіздікпен қарайды, себебі ол бұрынғы бір байланыс кезінде басқа Федерация кемесімен болған оқиғаға қатысқан. Сол оқиғада 47 Жұлдыздық Флот қызметкері қаза тапты, оның ішінде Райкердің Жұлдыздық Флот академиясынан екі досы және кеменің капитаны болды. Осы миссияда Эльбрунның қабілеттері "Тін-мен" деп аталған алып саналы ғарыш кемесін, жарылатын жұлдыздан алыстату үшін қажет. Сондай-ақ, жұлдыз Ромула империясының иелігінде екені және кемеге қол жеткізу үшін бәсекелес күрес жүріп жатқаны анықталды. Эльбрун "Энтерпрайз" экипажының ойларын сүзуге тырысса да, сәттілікке жете алмайды. Эльбрун лейтенант-командир Датамен (Брент Спиннер) достық қарым-қатынас орнату арқылы көңіл көтереді, Датаның "ақылдың жоқтығын" сезінеді; Дата, жасанды өмір формасы болғандықтан, оқуға болатын органикалық санаға ие емес. Олар келген кезде, "Энтерпрайз" ромулдық соғыс кемесінің шабуылына ұшырайды, ромулдықтар оларды қуып жете алу үшін қозғалтқыштарын шектен тыс жүктемеге салады. Ромулдықтар "Тін-мен"мен байланыс орнату үшін асығады. Эльбрун телепатия арқылы ромулдықтардың кемені қолға түсіре алмаса, жоятынын білгенде, "Тін-менге" телепатиялық ескерту жібереді. "Тін-мен" кенеттен өмірге келіп, ромулдық соғыс кемесін жоқ қылатын және "Энтерпрайзге" зиян келтіретін энергия толқынын шығарады. Қазір "Тін-менмен" байланыстағы Эльбрун, оның өзін Гомтуу деп атағанын айтады. Бұл жаратылыс мыңдаған жылдар бұрын пайда болған, бұрын экипажы болған, бірақ олар радиациялық апатта жоғалған. Өкініш, жалғыздық және мақсаттың болмауы салдарынан Гомтуу суперновада өлуді қалайды. Эльбрун оның бортына телепортталуды сұрайды, бірақ капитан Жан-Люк Пикар (Патрик Стюарт) бұл қадамға күдікпен қарайды. Екінші ромулдық соғыс кемесі келгенде, Пикар Эльбрунға Датамен бірге Гомтууға телепортталуға рұқсат береді, кемені алуға көмектесу үшін. Бастапқыда Гомтуудың күші Эльбрунға басымдық жасайды, бірақ ол ақырында кемемен өзін байланыстырады. Супернова жақындағанда, қуанған Эльбрун Датаға Гомтууда қалатынын хабарлайды, өйткені ол оның шын орны деп санайды. Супернованың басталуына санаулы минуттар қалғанда, Гомтуу тағы бір энергия толқынын жасайды, ол "Энтерпрайз" мен ромулдық соғыс кемесін жарылысқа ұшырамай, әртүрлі бағытта айналып шығарады. "Энтерпрайз" бақылауға алғаннан кейін, олар көпірде Датаны табады; ол Гомтууда болған оқиға туралы хабарлайды. Дата Троймен оқиғаны талқылағанда, Дата Эльбрунның Гомтуумен болғандай, "Энтерпрайз" оның тиісті орны екенін түсінеді.

Өндіріс

"Тин Адам" 1976 жылғы Денис Рассел Бейли мен Дэвид Бишоффтың "Тин Вудман" атты әңгімесіне негізделген, ол бастапқыда "Amazing Science Fiction Stories" журналында жарияланып, кейін 1979 жылы романға ұзартылды. Әңгіме мен эпизодтың атауы Л. Франк Баумның "Оз" кітабындағы қалайы ағаш адамға сілтеме жасады. "Тин Адам" эпизодын Роберт Ширер режиссерлік етті, ол нәтижеге көңілі толмады, себебі одан жақсы эпизод жасауға болатындығын сезінді. Gomtuu-ны жасау үшін серияның бірнеше бөлімінде жұмыс істеу қажет болды. Рик Стернбах пен Грег Джиннің Gomtuu-ның сыртқы түрі 1984 жылғы "The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension" ғылыми-фантастикалық фильміндегі жылулық капсулаларынан шабыт алды. Жаратылыстың көпірінде орындықтың пайда болуының арнайы эффектін визуалды эффекттер жетекшісі Роберт Легато жасады, ол балауыз орындықты жасап, оны балқытып, содан кейін эффект үшін кері айналдырып түсірді. Gomtuu-ның ішкі дыбысы дыбыс редакторы Джеймс Вольвингтонның асқазанының стетоскоп арқылы жазылған дыбысы болды. Сонымен қатар, эпизодтың музыкалық қосымшасы Джей Чаттавейдің "Жұлдызды жолға" дебюті болды, ол төртінші маусымның соңынан бастап Дэннис Маккартимен эпизодтарда жұмыс істеуді бастады.

Мәдени сілтемелер

Women at Warp веб-сайты бұл эпизодты "Buffy the Vampire Slayer" эпизодының "Earshot" эпизодымен салыстырады. "Там – өмір бойы Бетазоид телепаты, ал Баффи демонмен байланысқа түскеннен кейін қабілетті кенеттен иеленеді. Баффидің телепатиясы тұрақты болмаса да, ол Там сияқты сезінуге мәжбүр етеді, басындағы үнемі келетін ойлардан туындаған ауырсынудан қашу үшін өзін-өзі оқшаулайды. Ақырында Баффи жазылып кетеді, бірақ бұрын сыныптасының өзін-өзі өлтіруіне жол бермеу үшін телепатиясын қолданады. Ал Там "Tin Man" тіршілік формасымен бірігіп, өзін-өзі өлтіруге барады. Қосымша мәлімет: "Earshot" эпизодында қатыспаған Гарри Гренер, Там рөлін ойнағаннан бөлек, "Баффи" сериалының осы маусымында Саннидейл қаласының мэрі рөлін де сомдаған.

Эфир

"Тин-мен" 1990 жылдың 23 сәуірінен басталатын апта ішінде телеарналар арқылы көрсетілді. Ол Нильсен рейтингісі бойынша 10.2 көрсеткішін алды, бұл көрсетілген уақытта эпизодты көрген барлық үй шаруашылықтарының пайызын білдіреді. Бұл оны аптаның ең көп тамашаланған үшінші синдикациялық бағдарламасы етіп қойды, бірақ бұрынғы бірінші көрсетілім "Капитанның демалысы" көрген көрермендердің 11,7 пайызынан азайды. Дегенмен, оны келесі эпизод "Hollow Pursuits" көрген көрермендер санынан артық, ол Нильсен рейтингісі бойынша 9.8 пайыз көрсетті.

Сыни қабылдау

"Соңғы шекарадан тыс: Жұлдызды жол туралы рұқсатсыз шолу" кітабында Марк Джонс пен Ланс Паркин "Тенген адам" эпизодын "жақсы эпизод" деп сипаттады, ал Эльбрун кейіпкерінің "өте тез қынжыр келтіретінін" айтты, ал Гомту сценарийде көрсетілгендей ерекше емес екенін жазды. Джеймс Ван Хайс пен Хэл Шумер "The Complete Trek: The Next Generation" кітабында "Тин Адам" эпизодын "жақсы эпизод" деп атады, бірақ ромулдық қауіп пен Эльбрунға деген жаугершілік "жасанды" сезілді деді. Олар бірнеше сахнадағы кейіпкерлерді сомдауды және Эльбрун идеясын жоғары бағалады. Кит Декандидо Tor.com сайтында эпизодты қарап, он балдық шкала бойынша жеті балл берді. Ол "бір өлшемді" Питер Вогтты сынға алып, "Тин Адам" эпизодында Андреас Кацуластың болмауына өкінді, бірақ Гренердің ойынын "шын теңдессіз" деп мақтады. Декандидо Гренердің актерлік шеберлігі мен "Тин Адам" эпизодының күшті ғылыми-фантастикалық элементтері "күшті эпизодты" жасағанын айтты, бірақ ромулдықтардың әрекеттерін сюжетті дамыту үшін ғана жасалған деп сынады. Джеймс Хант 2014 жылы Den of Geek сайтында эпизод туралы жазып, оны "тривиальды, болжамды эпизод, көруден қашуға әрекет етуге лайық" деп атады. Ол басты мәселенің өте болжамды соңы екенін айтты, сондай-ақ Датаның қатысқан сахналарын сынға алып, оларды "өте тривиальды және тіпті нашар, тіркелген" деп сипаттады. 2014 жылы Чарли Джейн Андерс io9 сайты үшін эпизодты Star Trek франшизасының 700-ден астам эпизодының ішінде 68-ші орынға қойды. 2018 жылы CBR Гомту кемесін Star Trek ғаламындағы ең қуатты ғарыш кемелерінің 16-сы деп бағалады, оның ромулдық соғыс кемесін жою қабілетіне назар аударды.

Үйге арналған медиа

"Тин Ман" алғаш рет 1991 жылдың 8 тамызында АҚШ және Канадада VHS кассетасында шықты. Эпизод 2002 жылдың 2 шілдесінде АҚШ-та шыққан "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" телесериасының үшінші маусым DVD жинағына қосылды. Бұл жинақта Dolby Digital 5.1 дыбыс жолымен 3-ші маусымның 26 эпизоды жеті дискіден орын алды.