Кіріспе

Шотланд суретшісі Иэн Фэрвезер (29 қыркүйек 1891 – 20 мамыр 1974) – өмірінің көп бөлігін Австралияда өткізген шотланд суретшісі. Ол өнер туындыларында батыс және азиялық ықпалдарды үйлестірді.

Өмір

Иан Фэрвезер 1891 жылы Шотландияның Стирлингшир графтығындағы Бридж-оф-Аллан қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы ол нәресте кезінде Үндістанға қайтып, оны үлкен тәтесіне қалдырып кеткен, ол 10 жасқа дейін оларды көрмеген. Ол алғашқы білімін Джерсидегі Виктория колледжінде (Лондон), сондай-ақ Швейцариядағы Шампериде алған, ал кейін Белфастағы офицерлерді даярлау мектебіне түскен, онда кіші лейтенант шеніне ие болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Франциядағы Монс шайқасында неміс әскеріне тұтқынға түсіп, келесі төрт жылды соғыс тұтқындары лагерінде өткізген. Тұтқында жүргенде оған сурет салу, қытай және жапон тілдерін оқуға рұқсат берілген. Ол көптеген тұтқын журналдарына иллюстрациялар салған. Төрт жылдық қамауда болу кезеңінде ол бірнеше рет қашуға тырысқандықтан ұзақ уақыт жеке камерада отырған. Фэрвезердің туындылары Лондонның Тейт галереясындағы «Австралиялық сурет өнері бүгін» көрмесіне қосылған, сондай-ақ сол жылы ол Сан-Паулу өнер биенналесінде Австралияны өкілдік етіп таңдалған. Оның туындылары Австралияның барлық мемлекеттік галереяларында, Лондонның Тейт галереясында, Лестер қалалық галереясында және Белфаст Ольстер мұражайында сақталған. Қызығы, ол өзінің жеке туындыларының көрмесін 1964 жылы Квинсленд өнер галереясында ғана көріпті. 1965 жылы Фэрвезер қытай тілінен аударған және он екі суретімен безендірген «Масты Будда» («University of Qld Press, Brisbane») атты кітабын жариялаған. Бұл роман Тао Чидің өміріне негізделген, оның діни оқуға деген ерекше көзқарасы ежелгі және беделді қытай дәстүрімен үйлеседі, яғни дана адамның қалай мінез-құлық тану керектігі туралы. Мюррей Бейл 1981 жылы (қайта жаңартылған басылымы 2009 ж.) «Фэрвезер» атты монография жазған. Клэр Робертс пен Джон Томпсонның «Иан Фэрвезер: Хаттардағы өмір» кітабы 2019 жылдың қазан айында Text Publishing баспасында жарық көрген. 2019 жылдың сәуір айында Фэрвезердің «Барбекю» картинасы 1,7 миллион долларға сатылған.