Кіріспе
Хиллсборо (['/h//ɪ//l//z//b//ər//oʊ/ HILZburroh) – АҚШ-тың Орегон штатындағы қала және Вашингтон округінің орталығы. Портленд қалалық аймағының батыс жағындағы Туалатин аңғарында орналасқан бұл қалада Intel сияқты көптеген жоғары технологиялық компаниялар бар, жергілікті жерде оны «Кремний орманы» деп атайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 106 447 адамды құрайды, бұл Хиллсбороны Орегон штатындағы халық саны бойынша бесінші қалаға айналдырды. 1842 жылы осында қоныс аударушылар қоғам құрды, кейін қала Орегон саясаткері Дэвид Хиллдің құрметіне аталды. Туалатин өзенімен жүк тасымалы Хиллсбороның алғашқы қоныстанушыларының экономикасының маңызды бөлігі болды. 1870 жылдардың басында аймаққа теміржол келді, ал одан шамамен 40 жыл өткен соң қалааралық электр теміржолы салынды. Бұл теміржолдар мен тас жолдар қаланың 1910 жылға қарай 2000 адамға, ал 1950 жылға қарай 5000 адамға дейін өсуіне көмектесті, содан кейін 1980 жылдары жоғары технологиялық компаниялар келгенге дейін өсім баяулады. Хиллсборода қалалық менеджер және мэр басқаратын қалалық кеңестен тұратын кеңес-басқару жүйесі бар. Жоғары технологиялық өнеркәсіптен басқа, Хиллсборо экономикасы үшін денсаулық сақтау, бөлшек сауда және ауыл шаруашылығы, оның ішінде жүзім шарап жасау өндірісі де маңызды. Қалада жиырмадан астам саябақ пен көп мақсатты Хиллсборо стадионы бар, ал қаланың он нысаны Ұлттық тарихи орындар тізіміне (NRHP) енген. Көлік құралдарына жеке автомобильдер, қоғамдық автобустар, жеңіл теміржол және Хиллсборо әуежайын пайдаланатын ұшақтар жатады. Қалада Тынық мұхиты университетінің Денсаулық сақтау мамандықтары кампусы орналасқан.
Тарих
Еуропалық американдық қауымдастықты 1841 жылы Туалатин аңғарына Дэвид Хилл, Исайя Келси және Ричард Уильямс келгенде құрды, ал 1842 жылы тағы алты пионер келді. Бұл жергілікті аймақ 1850 жылдың ақпанына дейін «Шығыс Туалатин жазығы» және «Колумбия» деген екі басқа атаумен белгілі болды, содан кейін Хилл өзінің жер учаскесінің бір бөлігін округке сатқаннан кейін оның құрметіне «Хиллсборо» деп аталды. 1850 жылдың 5 ақпанында аумақтық заң шығарушы орган таңдаған комиссарлар осы қауымдастықты округ әкімшілігінің орталығы етіп бекітті. Кейін қаланың аты Хиллсбороға қысқартылды. 1853 жылы қауымдастықтың алғашқы мектебі салынды, ол 1854 жылдың қазанында ашылды. 1867 жылға қарай, Туалатин өзенімен жүретін кемелер Хиллсбороға көлік қызметін ұсынды, осы өзенде «Yamhill» атты бу кемесі жұмыс істеді. Алғашқы қала әкімі А. Луэллинг болды, ол 1876 жылдың 8 желтоқсанында қызметке кірісіп, бір жыл қызмет етті. Кейінгі танымал қала әкімдерінің қатарында конгрессмен Томас Х. Тонг (1882 және 1886 жылдары) және штат сенаторы Уильям Д. Хейр (1885 жылы) болды. 1908 жылдың 30 қыркүйегінде 5000 адам жиналды, себебі Орегон электр темір жолы қала мен Портленд арасындағы байланысты ашты, бұл қалааралық электр темір жолының алғашқы желісі болды. 1914 жылдың қаңтарында «Southern Pacific Railroad» компаниясы «Red Electric» деп аталған жеке желіде және Хиллсборо мен Портленд арасындағы басқа да қалаларға қызмет көрсететін қалааралық қызметін ұсынды. «SP» компаниясы Хиллсбороға қатысты қызметін 1929 жылдың 28 шілдесінде тоқтатты. 1891 жылы сот ғимараты қайта жөнделді және сағат мұнарасы қосылды, ал 1912 жылы ғимаратқа қосымша жаңа бөлім салынды. 1928 жылы кірпіштен салынған ескі ғимараттың орнына жаңа сот ғимараты салынды. 1928 жылғы ғимараттың соңғы ірі жөндеуі 1972 жылы жасалды, сол кезде Әділет қызметтері ғимараты салынды және ол қолданыстағы ғимаратқа біріктірілді. 1892-93 жылдары салынған су және электр энергиясын тарату жүйесі қалаға үш өрт сөндіру гидрантын және көшелерде минималды жарықтандыруды қамтамасыз етті. Хиллсборо 1911 жылы алғашқы кәріз жүйесін салды, бірақ ағынды суларды тазарту қызметі 1936 жылға дейін енгізілмеді. 1913 жылы қала өз су жүйесін құрды, ал алғашқы кітапхана – «Carnegie City Library» 1914 жылдың желтоқсан айында ашылды. 1921 жылдан 1952 жылға дейін қаланың оңтүстік жағында әлемдегі екінші ең биік радио мұнарасы орналасқан, бірақ 1952 жылы сымсыз телеграф мұнарасы бұзылды. 1950 және 1960 жылдары «Tualatin Valley Buses, Inc.» жеке компаниясы Хиллсбороны Бивертон және Портленд қалаларымен байланыстыратын көлік қызметін ұсынды. 1970 жылы бұл компания мемлекеттік «TriMet» көлік агенттігіне берілді. 1972 жылы Хиллсборо қалалық кеңесі есіктен-есікке сатуға тыйым салатын «Green River» жарлығын қабылдады, бірақ 1988 жылы Орегон Жоғарғы Соты оны конституциялық емес деп шешті. Сот қалалық жарлықтың тым кең екенін анықтады, бұл іс штаттағы көптеген ұқсас заңдарға сынақ ретінде қарастырылды. 1982 жылы «Hawthorn Farm» кампусына әуежайға жақын орналасқан «Jones Farm» кампусы, ал 1994 жылы «Ronler Acres» кампусы қосылды. АҚШ президенті Барак Обама 2011 жылдың ақпан айында қалаға және «Intel» компаниясының «Ronler Acres» кампусына сапар жасады.
География
АҚШ халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы – , оның барлығы құрлық. 2013 жылы Хиллсбороның өзі мәлімдеген ауданы 199.7 км² құрады. Қала Туалатин аңғарында орналасқан, ал Туалатин өзені қаланың оңтүстік шекарасының бір бөлігін құрайды. Қаланың жер бедері көбінесе тегіс, бұл ауыл шаруашылығымен байланысты өткенімен және әлі де жұмыс істеп тұрған фермалармен сәйкес келеді. Хиллсборо Портлендтен батысқа қарай шамамен 32 км, ал Бивертоннан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, теңіз деңгейінен 59.13 метр биіктікте. Вашингтон окруғының көптеген қалаларында нөмірлеу жүйесі және бағыт-бағдарламасы қолданылады, ол Уилламет өзенінен басталатын және Портленд қаласының орталығында орналасқан торға негізделген. Бұл жүйе бастапқыда Вашингтон округының бөлігі болған. 2015 жылдың қаңтар айында қала Хиллсбороның барлық мекенжайлары мен көшелерін ішкі торға сәйкес келтіру процесін бастады, бұл «Хиллсборо мекенжайларын біріктіру жобасы» арқылы жүзеге асырылды. Хиллсбороның ішкі желісі қала орталығындағы Басты көше мен Бірінші даңғылдың қиылысында орталастырылған. Басты көше шығыс-батысқа, ал Бірінші даңғыл солтүстік-оңтүстікке қарай созылады. Қаланың көптеген мекенжайлары төрт бөліктен тұрады: NW, NE, SW немесе SE. Басты көше жай ғана Шығыс Басты немесе Батыс Басты деп аталады, ал Бірінші даңғыл тек Солтүстік Бірінші немесе Оңтүстік Бірінші болып табылады. Көшелердің оңтүстік жағындағы және даңғылдардың шығыс жағындағы мекенжайлар жұп сандармен, ал қарсы жағындағы мекенжайлар тақ сандармен беріледі. Барлық тұйық көшелер «court» деп аталады. Қала орталығындағы блоктардың әр жағы 121.92 метрге тең. Оренко Оренко қалашығының сақтау аймағынан (бұрын Орегон балабақша компаниясы құрған компаниялық қалашық) және Оренко станциясының қосалқы аймағынан тұрады, ол қала кодексінде «автомобильге тәуелділігі төмен, ықшам, көлікті қолдайтын, көп мақсатты аудан» деп сипатталған. Хоторн фермасы / Жәрмеңке кешені жоспарлық ауданы Хоторн фермасы LRT станциясының және Вашингтон округының жәрмеңке алаңының (2019 жылдан бастап Вестсайд Коммонс деп аталады) маңында орналасқан. Амберглен Танасборн ауданының оңтүстігінде орналасқан және «аймақтың жеңіл рельстік жүйесін пайдаланып, жоғары сапалы жаяу жүргіншілерге арналған және экологиялық жағдайларды жақсартатын, белсенді аймақтық қызмет орталығы» ретінде көрінеді. Ауданның ішінде Орегон денсаулық сақтау және ғылым университетінің Батыс кампусы орналасқан. Оңтүстік Хиллсборо жоспарлау ауданы жаңадан қосылған Оңтүстік Хиллсборо ауданын қамтиды, ол қала кодексінде «толыққанды, байланысқан және жасыл қоғамдастық» деп сипатталған. Бұл аудан Уильям Лэдд пен Симеон Ридтің хобби фермасы ретінде пайдаланылған жерге салынған және «қала орталығының айналасында ұйымдастырылған және ауыл орталығымен толықтырылған көп мақсатты тұрғын үй қауымдастығына» айналуы тиіс. Хиллсбороның өнеркәсіптік ауданында орналасқан, Силикон орманының көптеген өндіріс және технологиялық кәсіпорындары орналасқан. Қаланың жалпы жұмыспен қамтылуының жартысынан астамы Хиллсборо өнеркәсіптік ауданында шоғырланған. Қаланың Кешенді жоспарында қала кодексінде анықталмаған бірнеше басқа жоспарлық аймақтар қарастырылған: Кватама, Танасборн, NE 28th Ave / East Main Street жоспарлық аймағы және Witch Hazel Village.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша 25 079 үй шаруашылығы тіркелді, олардың шамамен 38%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 55%-ы бірге тұратын жұбайлар, 9%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 32%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының шамамен 23%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 5%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан адамдар жеке тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,8 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,3 адамды құрады. Қала тұрғындарының шамамен 28%-ы 18 жасқа дейінгілер, 11%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 37%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 17%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 6%-ы 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Орташа жас 30 жасқа тең. Әр 100 әйелге шамамен 106 еркек келеді. Үй шаруашылығының орташа табысы шамамен 52 000 АҚШ долларын, ал отбасының орташа табысы 57 000 АҚШ долларын құрады. Ер адамдардың орташа табысы 41 000 долларды, ал әйелдердің орташа табысы 30 000 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы шамамен 22 000 долларды құрады. Отбасылардың шамамен 6%-ы және халықтың 9%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 11%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асқандардың 8%-ы. 2007 жылы 25 жастан асқандардың 28%-ы кем дегенде бакалавр дәрежесіне ие болды, ал тағы 11%-ы орта білімнен жоғары білім алды. 100 000 адамға шаққандағы зорлық қылмыстарының көрсеткіші 157,2 болды, ал ұлттық орташа көрсеткіш 309,3, Орегон штаты бойынша – 287 құрады. Ұлттық деңгейдегі мүліктік қылмыстар саны 3335-ке жетті.
Өнер және мәдениет
Қала ішінде жалпы саны 29 экранды екі коммерциялық кинотеатр бар. 2017 жылы жабылғанға дейін бір тарихи театр жұмыс істеді: Венеция театры, ол 2008 жылы ескі қалалық театрдың орнында қайта ашылды. Орегон хоралы (60 адамнан тұратын симфониялық хор), ерлер шаштараз хоры, Хиллсборо симфониялық оркестрі және Хиллсборо суретшілерінің аймақтық театры да Хиллсборода орналасқан. Оркестр 2001 жылы Стефан Минденің жетекшілігімен құрылған. 2004 жылы қала орталығындағы қайта жаңғыртылған шіркеуде Гленн және Виола Уолтерс мәдени-көркем орталығы ашылды. Five Oaks мұражайы (сол кездегі Вашингтон округі мұражайы) 2012 жылдан 2017 жылға дейін Хиллсбороның орталығында орналасқан, кейіннен Хиллсбороның солтүстік-шығысында орналасқан Портленд қауымдық колледжінің Рок Крик кампусына бұрынғы орнына көшірілді. Хиллсбороның жыл сайынғы 4 шілде парады Орегондағы тәуелсіздік күніне арналған парадтардың екінші ең ірісі болып табылады. Орегон халықаралық әуе шоуы, Орегон штатындағы ең ірі әуе шоуы, жыл сайын жаз айларында Хиллсборо әуежайында өтеді. Ал Вашингтон округінің жәрмеңкесі жыл сайын әуежайға жақын орналасқан Вестсайд Коммонста (округтік жәрмеңке алаңы) өткізіледі. Вестсайд Коммонс атауы – Вашингтон округінің жәрмеңкелік алаңының (сонымен қатар, жәрмеңкелік кешен деп те аталады) 2019 жылғы жаңа атауы. 2018 жылы бұрынғы ғимараттардың орнына салынған жаңа конференц-орталық және көрме залы Wingspan Event & Conference Center деп аталады. Хиллсборода екі кітапхана филиалы жұмыс істейді. Кішірек филиал жабылғаннан кейін 2007 жылы ашылған бас филиал қаланың солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан. Ескі, кішірек екінші филиал қаланың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Шут паркінде орналасқан. Хиллсборо кітапханалары Вашингтон округінің ынтымақтастық кітапханалық қызметтерінің құрамына кіреді, бұл тұрғындарға округтегі басқа кітапханаларды пайдалануға және кітапханалар аралық қарыздар алуға мүмкіндік береді.
Тіркелген тарихи орындар
Хиллсборо қаласының және оның төңірегіндегі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне (NRHP) енген мүліктердің ішінде қаланың солтүстігінде 1876 жылы салынған Ескі шотланд шіркеуі бар. Оренко ауданының жанында Имбри фермасы орналасқан, ол 1866 жылы салынған үйді және Франк Имбри амбарын қамтиды, екеуі де McMenamins компаниясы пивохана ретінде пайдалану үшін қайта жабдықталған. 1935 жылы салынған Гарольд Васс Рей үйі Intel компаниясының Хоторн фермасы кампусына жақын жерде орналасқан. 2007 жылы Маннинг–Камна фермасы NRHP тізіміне қосылды, оған 1883 жылға дейінгі 10 ғимарат кіреді. 2015 жылы Оренкодағы Малкольм Макдональд үйі тізілімге енгізілді.
Көрнекті орындар
Хиллсбороның көрнекті орындарының қатарында округтік үкіметтің ордасы – Вашингтон округі сотының ғимараты бар. Қаланың батыс жағында 1870 жылы құрылған Хиллсборо пионерлер зираты орналасқан, ол қаланың алғашқы қоныс аударушылары мен саясаткерлерінің соңғы бейіті саналады. Әуежайдың қасында жыл сайынғы округтік жәрмеңке өтетін Вестсайд Коммонс (2019 жылға дейін Вашингтон округінің жәрмеңке алаңы немесе жәрмеңке кешені деп аталған) орналасқан. Шут паркінде 7,62 метр биіктігіндегі ағаштан жасалған Шеф Кно Тах мүсіні орналасқан. Ол Хиллсборо қаласына сыйға беріліп, 1987 жылы Питер Вольф Тоттың «Шыбыраған алыптар жолы» аясында ашылған. 2017 жылы болған дауылдың салдарынан зақымданғандықтан алынып тасталды.
Спорт
Қалада екі кәсіби спорт командасы бар: 2020 жылы Хиллсборо стадионында ойынға кіріскен MLS Next Pro лигасының «Портленд Тимберс 2» (T2) командасы және Аризона «Даймондбэкс» клубымен байланысты Солтүстік-Батыс лигасының бейсбол клубы «Хиллсборо Хопс». Бейсбол командасы 2012 жылы Вашингтон штатының Якима қаласынан көшіп келді және 14 маусымда «Хопс» деген атпен алғашқы ойынын бастады, ал жаңа «Рон Тонкин» стадионындағы тұңғыш үй ойынын 17 маусымда өткізді.
Саябақтар мен демалыс
Хиллсборо қаласының Парктер және Демалыс департаменті 20-дан астам нысанды басқарады, оның ішінде Хиллсборо стадионы мен Рон Тонкин алаңын қамтитын Гордон Фабер демалыс кешені де бар. 23 саябақ, екі спорт кешені, Уолтерс мәдени-көркем орталығы, Шут паркінің су және демалыс орталығы, сондай-ақ тағы үш көп мақсатты нысан бар. Қала қауымдастықтың оңтүстік жағындағы Туалатин өзені бойында орналасқан Джексон Боттом батқықтарын қорғау құқығына да ие.
Үкімет
Хиллсборо қалалық басқару кеңес-басқарушы жүйесі бойынша жұмыс істейді. Сайлаушылар алты кеңес мүшесін және бір қала әкімін сайлайды, олардың әрқайсысы төрт жылдық мерзімге қызмет етеді, бірақ қалалық жарғы бойынша екі тікелей мерзімге шектеу қойылған. Қала әкімі мен кеңес қаланың күнделікті басқаруын жүзеге асыру үшін қалалық басқарушыны тағайындайды. Саяси шешімдерді қабылдау кеңес пен қала әкімінің құзыретінде. Әкімшілік функцияларды басқарушы және басқарушы тағайындаған қызметкерлер орындайды. Мемлекеттік басқару функциялары Хиллсборо қалалық орталығында шоғырланған, онда қалалық басқарушының кеңсесі орналасқан және ай сайынғы қалалық кеңес отырыстары өтеді. Робби Хаммонд қалалық басқарушы қызметін атқарады. Федералдық деңгейде Хиллсборо Орегон штатының 1-ші округінде орналасқан, оны Сюзанна Бонамичи өкілдік етеді. Штат Сенатында Хиллсборо 15-ші округте (Чак Райли), 13-ші округте (Ким Тэтчер) және 12-ші округте (Брайан Боквист) өкілдік етіледі. Өкілдер палатасында 24-ші (Рон Нобл), 26-шы (Кортни Нерон), 29-шы (Сьюзан МакКлейн) және 30-шы (Джейн Соллман) округтер қаланың аумағын қамтиды. Аудандық комиссарлардың 1-ші (Нафиса Фай), 2-ші (Пам Трейси) және 4-ші (Джерри Вилли) округтерінің бір бөлігі қаламен шектеседі. Бұдан өзге, Хиллсборо Метро аймақтық басқаруының 4-ші (Хуан Карлос Гонсалес) және 3-ші (Геррит Розенталь) округтерінің құрамына кіреді.
Медиа
2012 жылы жарық көрген апталық «Хиллсборо Трибьюн» газеті Хиллсборо қаласында орналасқан. 2019 жылы ол, сол компанияға тиесілі және жақын орналасқан Форест Гроув қаласында негізделген «News Times» апталық газетінің Хиллсборо нұсқасымен алмастырылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, қаланың көп жылдар бойы шығарылған ресми газеті – апталық «Хиллсборо Аргус» газеті болды (1953 жылдан 2015 жылға дейін аптасына екі рет жарық көрді). Ол 2017 жылы тоқтатылғанға дейін 120 жылдан астам уақыт бойы Хиллсборо қаласында жарияланды. Қалаға сондай-ақ Портлендтегі бұқаралық ақпарат құралдары, оның ішінде «The Oregonian», «Willamette Week» және барлық хабар тарату станциялары да қызмет көрсетеді. Батыс терминалы қала орталығында орналасқан. «Уиллоу Крик» және «Хиллсборо» транзиттік орталықтары (ТО) қоғамдық көлік жүйесінің негізгі тораптары болып табылады, бірақ тағы жеті MAX станциясы автобус байланысының әртүрлі деңгейін қамтамасыз етеді. MAX станциялары (батыстан шығысқа қарай): «Хиллсборо орталық ТО», «Туалити ауруханасы», «Вашингтон/Оңтүстік-шығыс 12-ші авеню», «Оренко» және «Уиллоу Крик ТО». «Туалити ауруханасы» станциясының жанында 2010 жылы ашылған «Hillsboro Intermodal Transit Facility» орналасқан, оның құны аурухана, Тынық мұхиты университеті және қала тарапынан бірлесіп төленді. Бұл құрылыс негізінен автотұрақ болып табылады, бірақ велосипедшілер үшін шкафтар мен душтар, сондай-ақ электр көліктерін зарядтау станциялары да бар. «Portland and Western Railroad» темір жолы арқылы жүк тасымалдау қызметі «BNSF Railway» және «Union Pacific Railroad» темір жолдарымен байланысып, Хиллсбороға қызмет көрсетеді. Қалаға ауыр рельстік жолмен жолаушылар пойызы қатынайды. Әуежай негізінен жеке ұшқыштар мен корпоративтік рейстерге қызмет көрсетеді, екі ұшу-қону жолағынан жоспарланған әуе рейстері жоқ, бірақ қажет болған жағдайда кедендік қызмет көрсетіледі. Орегонның 8-бағдарламалық жолы, жергілікті жерде «Туалатин аңғары тас жолы» (TV Highway) деп белгілі, негізгі батыс-шығыс бағытындағы тас жол болып табылады. Қаланың канализациялық суларын тазарту жұмыстары облыстық «Clean Water Services» қызметі арқылы жүзеге асырылады. Қалалық интернет-сервисі «HiLight» 2020 жылы іске қосылды және 2027 жылға қарай барлық үй шаруашылықтарын қамтуы күтілуде.
Денсаулық сақтау
Қаладағы ауруханалық қызметтерді қала орталығында орналасқан Хиллсборо медициналық орталығы (бұрынғы Туалити қоғамдық ауруханасы) көрсетеді. 167 төсектік бұл мекемені Tuality Healthcare басқарады. Басқа маңызды медициналық мекемелерге Танасборн ауданындағы Kaiser Permanente-тің Сансет медициналық кеңсесі және Providence Health & Services-тің жедел жәрдем орталығы жатады. Kaiser Permanente 2013 жылы Сансет медициналық кеңсесінің жанында 126 төсектік Kaiser Westside медициналық орталығын да ашты. 2008 жылы Танасборн аймағында Ардагерлер істері департаменті медициналық клиникасын ашты.
Бауырлас қала
Хиллсбороның жалғыз бауырлас қаласы – Жапонияның орталық бөлігіндегі Шидзуока префектурасындағы, шамамен 85 000 тұрғыны бар Фукурой қаласы. Ауыл шаруашылығы және жоғары технология салаларында ұқсас экономикалық базасы бар бұл қалалардың қарым-қатынасы 1988 жылдың қараша айында басталды. Осы қарым-қатынас аясында әр қаладағы мектептер арасында студенттер алмасу жүзеге асырылды. 2000-жылдардың соңында Хиллсборо Мексикада бауырлас қала іздеуге тырысып, Фукуроймен байланысты тоқтатты. Бірақ 2008 жылы Фукуройдан келген делегация Хиллсбороға бауырлас қалалар келісімінің 20 жылдығын тойлауға қатысты.