Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Миссисипи өзенінің төменгі ағысында қоныстанған археологиялық мәдениет
Archaeological culture that inhabited the lower Mississippi Valley
Кедейлік нүктесі мәдениеті – шамамен б.з.д. 1730–1350 жылдар аралығында Солтүстік Американың Миссисипи өзенінің төменгі ағысының бір бөлігінде және оны қоршаған Мексика шығанағының жағалауында өмір сүрген тарихи халықтардың археологиялық мәдениеті. Археологтар осы үйінділер құрастырушы мәдениетке жататын 100-ден астам орынды анықтады, сонымен қатар олар қазіргі Америка Құрама Штаттарының шығыс бөлігінің көп бөлігінде кең сауда желісін құрды.
The Poverty Point culture is the archaeological culture of a prehistoric indigenous peoples who inhabited a portion of North America's lower Mississippi Valley and surrounding Gulf coast from about 1730 – 1350 BC. Archeologists have identified more than 100 sites belonging to this mound builder culture, who also formed a large trading network throughout much of the eastern part of what is now the United States.
Тарих
Кедейлік нүктесі мәдениетінен бұрын, қазіргі Луизиана штатының Оуачита округінде Уотсон Брейк орны болған, онда шамамен б.з.д. 3500 жылдан бастап он бір топырақ үйінді салынған. Уотсон Брейк – Америкадағы ең ерте үйінді кешендерінің бірі. Одан кейін ескісі – Кедейлік нүктесі мәдениеті, ол Солтүстік Америкадағы архаикалық кезеңнің соңында, б.з.д. 1730 жылдан 1350 жылға дейін гүлденген. Бұл үйінді құрылысшылары мәдениетінің куәліктері 100-ден астам жерде табылды, соның ішінде Миссисипи штатының Белзони қаласына жақын жердегі Джектаун орнында. Ең ірі және ең танымал орын – Луизиана штатының қазіргі Эппс қаласына жақын Мейкон қырқасында орналасқан Кедейлік нүктесі. Мәдениет археологиялық орынның атымен аталады, ол өз кезегінде осы аймақта 19 ғасырда салынған мақта шаруашылығының атымен аталған. Кедейлік нүктесі мәдениеті шамамен б.з.д. 1500 жылы өркендеген болуы мүмкін. Бұл ең ерте дамыған мәдениеттердің бірі және Миссисипи дельтасындағы және қазіргі АҚШ-тағы алғашқы тайпалық мәдениет болуы мүмкін. Олар Миссисипи өзенінің екі жағында шамамен 161 шақырымға созылған елді мекендерді мекендеген. Кедейлік нүктесі мәдениетінен кейін ерте Уодленд кезеңінің жергіліктік көрінісі болған Тхула кезеңінің Tchefuncte және Lake Cormorant мәдениеттері келді. Бұл ұрпақ мәдениеттері Кедейлік нүктесі мәдениетінен қысқа қашықтықта сауда жасау, аз масштабты қоғамдық жобаларды жүзеге асыру, сақтау және тамақ дайындау үшін толығымен керамиканы пайдалану және тас өңдеу өнеркәсібінің болмауымен ерекшеленді.
Preceding the Poverty Point Culture is the Watson Brake site in present day Ouachita Parish, Louisiana, where eleven earthwork mounds were built beginning about 3500 BC. Watson Brake is one of the earliest mound complexes in the Americas. Next oldest is the Poverty Point Culture, which thrived from 1730 to 1350 BC, during the late Archaic period in North America. Evidence of this mound builder culture has been found at more than 100 sites, including the Jaketown Site near Belzoni, Mississippi. The largest and best known site is at Poverty Point, located on the Macon Ridge near present day Epps, Louisiana. The culture is named for the archeological site, which is in turn named after a 19th century cotton plantation built in the area. The Poverty Point culture may have hit its peak around 1500 BC. It is one of the oldest complex cultures, and possibly the first tribal culture in the Mississippi Delta and in the present day United States. The people occupied villages that extended for nearly 100 mile (161 km) on either side of the Mississippi River. Poverty Point culture was followed by the Tchefuncte and Lake Cormorant cultures of the Tchula period, a local manifestation of the early Woodland period. These descendant cultures differed from Poverty Point culture in trading over shorter distances, creating less massive public projects, completely adopting ceramics for storage and cooking, and lacking a lapidary (stone carving) industry.
Жер жұмыстары
Poverty Point жер асты құрылыстары АҚШ-тағы ең көнесі емес (Уотсон Брейктегілер 1900 жыл бұрын салынған), бірақ олар Батыс жарты шардағы осы мөлшердегі ең көне жер асты құрылыстары болып ерекшеленеді. Осы орынның ортасында шамамен 15 гектар аумақты қамтитын алаң орналасқан. Археологтардың пікірінше, бұл алаңда қоғамдық рәсімдер, дәстүрлер, билер, ойындар және басқа да маңызды қоғамдық шаралар өткізілген. Бұл жерде бір-бірінен арықтармен немесе шұңғымалармен бөлінген алты концентрлі жер қазбалары бар, олардың құрылысына шұңғымалардан алынған топырақ пайдаланылған. Сыртқы жотаның екі шеті арасындағы қашықтық шамамен 3/4 мильге жетеді. Ішкі қоршаудың екі шеті арасындағы қашықтық аз. Егер жоталар түзу етіп қосылса, олардың жалпы ұзындығы шамамен құрайды. Бастапқыда жоталардың биіктігі 1-2 метр, ал арақашықтығы 43-61 метр болған. Жылдар бойындағы жырту жұмыстары салдарынан кейбіреулерінің биіктігі 1 метрге дейін төмендеген. Археологтардың пікірінше, осы жоталарда 500-ден 1000-ға дейін адам тұрған. Ол кезде бұл Солтүстік Америкадағы ең ірі елді мекен болған. Бұл орынға сонымен қатар 15 метр биіктігі мен 152 метр ұзындығы бар, шығыстан батысқа қарай бағытталған қыш пирамида да орналасқан. Сонымен қатар, осы жерде 21 метр биіктігі мен 195 метр ені бар үлкен құс пішінді топырақ үйіндісі де бар. Алаңның батыс жағында археологтар ерекше терең шұңқырларды тапқан. Бір болжам бойынша, бұл шұңқырларда бұрын үлкен ағаш тіреулер орналасқан, олар күнтізбелік белгілер ретінде пайдаланылған. Күннің көлеңкесі арқылы тұрғындар маусымдардың өзгеруін болжаған. Бір сарапшы жер жұмыстарын аяқтау үшін себеттермен толы топырақтан астам қажет екенін есептеген. Бұл 1350 ересек адамның үш жыл бойы жылына 70 күн жұмыс істеуін білдіреді.
Although the earthworks at Poverty Point are not the oldest in the United States (those at Watson Brake were built about 1900 years earlier), they are notable as the oldest earthworks of this size in the Western Hemisphere. In the center of the site is a plaza covering about 15 hectares or Archeologists believe the plaza was the site of public ceremonies, rituals, dances, games and other major community activities. The site has six concentric earthworks separated by ditches, or swales, where dirt was removed to build the ridges. The ends of the outermost ridge are apart, which is nearly 3/4 of a mile. The ends of the interior embankment are apart. If the ridges were straightened and laid end to end, they would compose an embankment of long. Originally, the ridges stood 4 feet (1 m) to 6 feet (2 m) high and 140 feet (43 m) to 200 feet (61 m) apart. Many years of plowing have reduced some to only 1 feet (0 m) in height. Archeologists believe that the homes of 500 to 1,000 inhabitants were located on these ridges. It was the largest settlement at that time in North America. The site also had a 50 feet (15 m) high, 500 feet (152 m) long earthen pyramid, which was aligned east to west. A large bird effigy mound, measuring 70 feet (21 m) high and 640 feet (195 m) across, is also located on the site. On the western side of the plaza, archeologists have found some unusually deep pits. One explanation is these holes once held huge wooden posts, which served as calendar markers. Using the sun’s shadows, the inhabitants could have predicted the changing of the seasons. One authority calculated that it would take more than of basket loaded soil to complete the earthworks. That would mean 1,350 adults laboring 70 days a year for three years.
Өнер бұйымдары
Археологиялық қазбалар көптеген заттарды ашты, оның ішінде жануарлардың бейнесін сомдаған мүсіндерді, қолмен қалыпталған, тоңда пісірілген саз ыдыстарды, қарапайым, қалың қабырғалы қыш ыдыстарды, тас ыдыстарды, найза ұштарын, балталарды, тырмаларды, бұрғыларды, жиектері өңделген жаңқаларды және пышақтарды. Тас шарлар тамақ дайындау үшін қолданылған. Ғалымдардың пікірінше, ондаған пісіру шарлары отта қыздырылып, тамақпен бірге шұңқырларға салынған. Әртүрлі пішіндегі шарлар пісіру температурасын және уақытын реттеген. Адам бейнесінде жасалған өзге де заттар діни мақсаттарда пайдаланылған деп саналады. Сонымен қатар, импортталған, сұр түсті орталық батыстан келген кремнийден жасалған ұштар да табылған. Одан бөлек, Арканзас штатының Хот-Спрингс қаласынан әкелінген салмақты темір кенінен шүмектер жасалған, олар балық аулау торларына салмақ ретінде қолданылған. Шифер, мыс, галена, яшма, кварц және сабын тас сияқты қолданылған шикізаттың көп бөлігі 998 шақырымдай қашықтықтан жеткізілген, бұл сауда мәдениетінің кең аумақты қамтығанын көрсетеді.
Archeological excavation has revealed a wealth of artifacts, including animal effigy figures; hand molded, baked clay cooking objects; simple thick walled pottery; stone vessels, spear points, adzes, hoes, drills, edge retouched flakes, and blades. Stone cooking balls were used to prepare meals. Scholars believe dozens of the cooking balls were heated in a bonfire and dropped in pits along with food. Different shaped balls controlled cooking temperatures and cooking time. Crude human figures, forming another category of artifacts, are thought to have been used for religious purposes. Points made of imported gray Midwestern flint were also found. In addition, plummets were fashioned out of heavy iron ore imported from Hot Springs, Arkansas; they served as weights for fish nets. Many of the raw materials used, such as slate, copper, galena, jasper, quartz, and soapstone, were from as far as 620 mile (998 km) away, attesting to the distant reach of the trading culture.