Кіріспе

Әуесқой радио операторлары үшін бейресми термин. "Хам радиосы" – "хам" деген бейресми атаудан шыққан әуесқой радионың танымал атауы. Бұл термин алғаш рет 20 ғасырдың басында АҚШ-та пайда болды. Мысалы, 1909 жылы Роберт А. Мортон әуесқой радио хабарынан: "Сенде жаңа станса құрып жатқан біреуді білесің бе? Менің ойымша, ол "хам" екен", – дегенді естіді. Алайда, бұл термин 1920 жылға дейін АҚШ-та кеңінен қолданылмай, содан кейін басқа ағылшын тілді елдерге бірте-бірте тарады.

Этимология

ХХ ғасырдың басында жерсеріктік телеграф операторлары "хам" және "плаг" терминдерін қабілетсіз немесе нашар дағдылары бар операторды сипаттау үшін қолданды. 1881 жылы телеграфшылар одағы мен сауда топтары компаниялардың ұқыпсыз немесе қабілетсіз "хам" операторларын жұмысқа алғанын айыптады. Бұл біліктілігі жетілмеген операторлар жұмыс кезінде алкоголь ішетін, жауапсыз жасөспірімдер немесе өте аз қабілеттері бар адамдар деп сипатталды. Олардың қарым-қатынастағы қателіктері ауыр пойыз апаттарына себеп болды. Осы дәуірдегі теміржол басшылары ақша үнемдеу үшін біліктілігі жоқ операторларды жалдаған және біліктілігі жоқ студенттерді жұмысқа алу үшін телеграф мектептерінен пара алған деп айыпталды. Мұндай телеграф мектептері "хам фабрикалары" деп аталды. Алғашқы радио (бастапқыда сымсыз телеграф деп аталған) көптеген бұрынғы сымдық телеграф операторларын қамтыды, ал жаңа қызметте "хам" термині кәсіби радиотелеграф операторлары үшін әуесқойлардың біліктілігі жетілмегенін білдіретін жеккөру сөзі ретінде қолданылды. 1915 жылғы тамыздағы "Техникалық әлем" журналындағы Ханби Карвердің "Су тасқыны мен сымсыз байланыс" еңбегінде: "Содан кейін біреулер "хамдар" туралы ойлады. Бұл коммерциялық сымсыз байланыс қызметі әуесқой операторларға берген атау" делінген. Бұл жеккөру сөзді қолдану кем дегенде 1940 жылға дейін жалғасты, бұл туралы 1940 жылғы қаңтардағы "APCO" бюллетенінде жазылған: "Біздің кейбір радиотелеграф станцияларының артық трафик ережесін бұзғаны туралы FCC-нің айыптаулары полиция жиіліктерінде "хамдық" әрекеттердің күрт азаюына әкелді". Тіпті әуесқой радио операторлары арасында да бұл термин бастапқыда тәжірибелілер тарапынан жеккөру мағынасында қолданылды. Мысалы, 1916 жылғы желтоқсандағы "QST" журналында ұзақ қашықтыққа хабар жіберумен айналысатын әуесқой оператор кедергілерден құтылудың бір жолының "бесікке жатқан балалар мен оттық катушкалары бар кештерде" хабар жіберу екенін айтты (оттық катушка - автомобильдің оттық катушкасынан жасалған, шулы кедергілер тудыратын қарапайым радио таратушы). Бірақ бірнеше айдан кейін, әуесқойлар арасында терминнің қолданылуының өзгеруін көрсете отырып, "QST" авторы оны мақтаулы түрде қолданып, атап айтқанда, 16 жасар әуесқой оператор "бақытсыздықпен бес жылдық тәжірибе жинаған операторға тең" деді. Дегенмен, кәсіби мамандардың арасында "хам" сөзін жеккөру ретінде қолдану жалғасты. 1919 жылғы желтоқсандағы "QST" журналында басылған "Western Union Telegraph Company" компаниясының қызметкерінің хаты сөздің жағымсыз мағыналарымен таныс екенін көрсетті, ол "Көптеген беймәлім жерсеріктік телеграфшылар сымсыз байланысқа қатысты адамдарға қатысты "әуесқой" сөзін естігенде, оны "хам" немесе "қақпақ" деп санайды" деген алаңдаушылық білдірді. Бірақ осы кезеңде көптеген әуесқойлар өздерінің хоббилерін және өзін сипаттау үшін "хам" сөзін көбірек қабылдады, бастапқыда қорлау болған сөзді қабылдады, мысалы, Томас Ф. Хантердің 1920 жылғы қаңтардағы "Мен - саяхатшыл Хэм" мақаласында көрініп тұрғандай, Янки Дудлдың дамуы сияқты. Австралияда "HAM" термині кейде "Hobby Amateur" сөздерінің аббревиатурасы ретінде қолданылады.

Жалған этимологиялар

"Хэм" радиосының шығу тегі туралы көптеген халықтық этимологиялар, әуесқой сымсыз телеграфияның пайда болғаннан бері жылдар бойы қалыптасты.

"ХАМ" деп аталатын шағын станция

Бұл кеңінен тараған, бірақ қияли ертегі 1911 жыл шамасында Гарвард университетінің студенті Альберт Хайманның АҚШ Конгресінде әуесқой радио операторларын қолдап жасаған құмарлық сөйлемінің жағдайды өзгертіп, әуесқой радио қызметін толығымен тоқтатуға бағытталған заң жобасын жеңуге көмектескенін айтады. Хайманның Боб Алми және Реджи Мюрреймен бірлесіп иеленген әуесқой станциясы, олардың HAM (Хайман Алми Мюррейдің аббревиатурасы) деп белгіленген шақыру таңбасын пайдаланғаны айтылады, осылайша ол барлық әуесқой радионы білдірген. Алайда, бұл оқиға алғаш рет 1948 жылы пайда болған сияқты, және есептегі фактілердің ешқайсысы, тіпті Гарвардта «HAM» деп аталатын шағын станцияның бар екендігі де расталмады. 1972 жылы «Ham Radio» (журнал) редакторы Джим Фиск Альберт Хайманның Хайман, Роберт Алми және Реджинальд Мюррейдің HAM сымсыз станциясын іске қосқанын растағанын хабарлады, бірақ «түпнұсқа HAM тарихына» бастау берген – Нью-Йорктегі медициналық басылымдағы оқиғаның авторы соғыс тілшісі Перси Гринвуд болды. Фискке айтуынша, HAM станциясы Гарвардта емес, Роксбери орта мектебінде орналасқан. Хайманмен хат алмасып болғаннан кейін Фиск бұл оқиғаның радио әуесқойларын «хамандар» деп атаумен ешқандай қатысы жоқ деген қорытындыға келді; керісінше, бұл термин сымдық телеграфияның алғашқы күндерінен бастап, тәжірибесіз, нашар операторларды тәжірибелі әріптестерінің қынжырлап айтқан сөзі ретінде пайда болған. 1909 жылғы «Modern Electrics» журналының мамыр айындағы санындағы «Wireless Registry» журналында Wireless Association of America мәліметі бойынша Миннеаполис, Миннесота штатының Earl C. Hawkins компаниясы «H. A. M.» бейресми шақыру таңбасымен жұмыс істегені көрсетілген.

Үй механикасы мамандықтары журналы

Бұл нұсқада HAM радио туралы жан-жақты жазған "өте танымал" журналдың бас әріптерінен құралған аббревиатура екендігі айтылады.

Герц Армстронг Маркони

Кейде ХАМ радиосы үш радио пионерінің – Генрих Рудольф Герц, Эдвин Армстронг және Гульельмо Марконидің тегінің соңғы әріптерінен алынған деген пікір айтылады. Алайда, Армстронг бұл термин алғаш пайда болған кезде танылмаған орта мектеп оқушысы болғандықтан, бұл терминнің шығу тегі бола алмайды.

Хаммарлунд аңызы

Мүмкін, корпоративтік тілектердің бір мысалы ретінде, Хаммарлунд өнімдері радионың алғашқы кезеңінде соншалықты басым болғандықтан, радио тілінің бір бөлігіне айналды делінеді. Әңгімеге сәйкес, алғашқы радио әуесқойлары Хаммарлунд өнімдерін «Хам» өнімдері деп лақаптап, өздерін «Хам» операторлары деп атаған. Шындығында, Хаммарлунд 1910 жылы құрылған кезде шағын және көбіне белгісіз компания болған, ал «хам» термині радио саласында одан бұрыннан қолданылып келген. Оның электрондық жабдықтарда қолданылатын алғашқы өнімдері, өзгермелі конденсаторлар, 1916 жылы Хаммарлунд тарапынан әзірленген, ал алғашқы радио өнімдері шамамен 1925 жылы жасалған.