Кіріспе
Американдық бизнесмен Джин Фрэнсис Хаас (1952 жылдың 12 қарашасында туған) – CNC станоктарын өндіретін Haas Automation компаниясының американдық негізін қалаушысы, президенті және жалғыз акционері. Ол сонымен қатар автоспортта да белсенді, NASCAR командасы Haas CNC Racing (қазір Stewart Haas Racing деп аталады) және Формула-1 командасы Haas F1 Team құрған.
Gene Francis Haas (born November 12, 1952) is the American founder, president, and sole stockholder of Haas Automation, a CNC machine tool manufacturer. He also has a presence in motorsports, having founded NASCAR team Haas CNC Racing (now known as Stewart Haas Racing) and the Formula One team, Haas F1 Team.
Haas Automation компаниясының
Хаас 1975 жылы Калифорния мемлекеттік университетінің Нортридж қаласында бухгалтерлік есеп және қаржы саласында ғылым бакалавры дәрежесін алды. Ол бастапқыда инженерлік мамандықты таңдаған, бірақ Lockheed компаниясы банкротқа жақын келген соң бизнеске ауысты. Бітіргеннен кейін ол жазғы машина жасау шеберханасындағы жалақысынан көп төлейтін жұмыс таба алмады. Сондықтан, келесі бірнеше жыл бойы ол машина жасаушы және CNC бағдарламалаушы болып жұмыс істеді. 1978 жылы ол Pro turn Engineering атты екі қызметкері бар шағын машина жасау шеберханасын ашты. 1988 жылы Хаас толық жабық CNC өңдеу орталығының өндірісін бастады, оның бағасы бәсекелестерінен едәуір төмен болды. Кейбіреулер Хаас осы машинаны көшіріп алған немесе кері инженерия жасаған деп есептеді, бірақ сол кездегі қолда бар машиналарды пайдалану өте қиын болғандықтан, Хаас оларды нені істемеу керектігінің мысалы ретінде пайдаланды. Уақыт өте келе Хаас машина құралдары өте танымал болды, себебі олар қарапайым, өте қолжетімді және операторларға қолайлы болды. 1996 жылға қарай Хаас Калифорния штатының Чатсворт қаласындағы өндіріс орындарынан өсіп, Oxnard қаласына көшуге бағытталған іздеуді бастады. 1997 жылдың наурыз айында Окснард зауытына көшу аяқталды. 2005 жылға қарай зауыт кеңейтіліп, Haas Automation қазір АҚШ-тағы ең ірі машина құралын өндіруші компания болып табылады. 2014 жылғы сатылымдар рекордтық деңгейге жетіп, бүкіл әлем бойынша 1 миллиард доллардан асып түсті.
Haas Automation is now the largest machine tool manufacturer in the United States. Sales for 2014 reached a record, reportedly exceeding $1 billion worldwide.
NASCAR
2002 жылы Хаас NASCAR жарыс командасын – Haas CNC Racing құрды. Солтүстік Каролина штатындағы Конкорд қаласында Hendrick Motorsports-тан Craftsman Truck жарыс орталығын сатып алғаннан кейін, Haas CNC Racing өзінің алғашқы Winston Cup (қазір NASCAR Cup Series) сериясына қатысуын бір көлікпен бастады. Жаңа команданың тұңғыш жарысы 2002 жылдың 30 қыркүйегінде жүргізуші Джек Спрагпен өтті, ол апатқа ұшырағаннан кейін 35-орынды иеленді. Команда 2002 жылы үш жарысқа ғана қатысты. 2003 жылы команда маусым бойы бірнеше жүргізушіні ауыстырып, толыққанды жұмыс істеді. 2004 жылы команда сол кездегі Busch Series-те жүргізуші Джейсон Леффлермен алғашқы жарысын жеңді. 2006 жылы команда Солтүстік Каролина штатындағы Каннополис қаласындағы жаңа, заманауи орталыққа көшті және Cup Series-те толыққанды екі көлікпен жарыс жасады. 2008 жылдың соңында команданың орташа көрсеткіші 27-орыннан төмен болды. 2008 жылдың соңында Хаас жүргізуші Тони Стюартпен бірігіп жұмыс істейтінін жариялады; Стюарт команда үшін жарысатын болады және компанияның 50% үлесіне ие болады. Стюарт 2009 жылдың көп бөлігінде көшбасшы болды, Поконо, Дейтона, Уоткинс Глен және Канзаста төрт рет жеңіске жетіп, ұпай бойынша алтыншы орынды иеленді. Стюарт 2010 жылы Атланта мен Фонтанада жеңіске жеткенге дейін орташа нәтижелер көрсетті, ал Ньюман Фениксте жеңіске жетті. Стюарт 2011 жылы Sprint Cup Championship-ті жеңіп алды, 10 Chase жарысының 5-інде жеңіске жетті. Хаас 2009 жылдың мамырында Стюарт All Star Race-те жеңген кезде команданың алғашқы жеңісіне куә болды. Хаас 2011 жылдың 20 қарашасында Стюартпен бірге Homestead Miami Speedway подиумында болды, өйткені Стюарт сол күні Ford EcoBoost 400-ді жеңіп, үшінші Sprint Cup Championship-ті ұтып алды. Стюарт Хас 2014 жылы Кевин Харвикпен екінші Cup жүлдесін жеңіп алды. 2015 жылдың 30 қыркүйегінде Стюарт 2016 жылғы маусымнан кейін жүргізуші ретінде Cup Series-тен зейнетке шығатынын жариялады. Қазіргі уақытта команда Cup Series-те Джош Берри (No. 4), Чейз Бриско (No. 14), Ноа Грагсон (No. 10) және Райан Прис (No. 41) үшін жарысады. Коул Кастердің 2014 жылдың қыркүйегінде Нью-Гэмпширде өткен Truck Series жарысында жеңіске жетуімен Хаас Рик Хендрик, Ричард Чайлдесс, Джек Рауш, Билл Дэвис және Дейл Эрнхардтқа қосылып, үш ұлттық жарыс сериясында иегер ретінде жеңіске жеткен эксклюзивті клубқа қосылды.
Формула бірінші
2014 жылдың қаңтар айында Хаас 2015 немесе 2016 жылы F1 чемпионатына команда қатысуға ниетті екенін FIA-ға ресми түрде ұсынғанын растады, алғашқы атаулары Haas Formula және Haas Racing Developments болды. 2014 жылдың 11 сәуірінде Хаас FIA-дан лицензия алғанын жариялады. 28 мамырда команданың дебюті 2016 жылға дейін шегерілетіні хабарланды, ал 4 маусымда Хаас бұл шешімді ресми растады. 2014 жылдың қыркүйегінде команда таңдаған спорт түріне қатысуын жақсарту мақсатында қазіргі атқарылып жүрген Haas F1 Team деген атауын қабылдады. 2014 жылдың желтоқсанында Хаас банкрот болған Marussia F1 командасынан маңызды активтер сатып алғаны туралы хабар тарады, бұл 2015 жылдың басында расталды.
Жел қию жел құбыры
2006 жылы коммерциялық жел тоннелінің құрылысын жоспарлау басталды. Haas компаниясы жобаны бақылау үшін Калифорниядағы Triliad Development компаниясына тапсырыс берді. Бұл нысан әлемдегі ең жетілген автокөлік жел тоннелі ретінде жобаланды. Жел тоннелінің негізгі бөлігі – MTS жылдамдауыш жолы, ол автомобильді үлкен, 70 фут (21 м) x 10 фут (3 м) өлшемді, 1 мм қалыңдықтағы тот баспайтын болаттан жасалған конвейер белдеуінің үстінде бекітуге мүмкіндік береді, ол секундына белгілі бір жылдамдықпен айналады. Жылдамдауыш жолы дәстүрлі бекітілген еденді тоннельдерден өзгеше, жарыс трассасындағы автомобильдің динамикасын дәл имитациялайды. Жаңа жел тоннелінің құрылысы 2007 жылы басталды және жыл соңына дейін аяқталды. Алты айлық сынақтан өткен соң, жел тоннелі 2008 жылдың шілдесінде алғашқы тұтынушысы – Формула-1 командасына есігін ашты. Бүгінде Wind Shear нысаны NASCAR, IndyCar, Формула-1 және American Le Mans Series командаларының көптеген клиенттерін қамтиды. Wind Shear компаниясының 100% үлесі Haas компаниясына тиесілі.
Қайырымдылық іс-әрекеттері
Haas Automation және Haas Ventura County тарауының United Way ұсынған Рой Пинкертон сыйлығының иегері болды. Калифорния политехникалық мемлекеттік университеті (Cal Poly), Калифорния мемлекеттік университеті, Канал аралдары, Калифорния мемлекеттік университеті, Нортридж және Де Анза колледжі сияқты көптеген инженерлік колледждерде ол сыйлаған машиналармен жабдықталған "CNC Labs" бар. Haas сонымен қатар екі жылдық колледждерге де демеушілік жасады, соңғы рет 2015 жылдың сәуір айында Интегралды машина жасау технологиясы бойынша қолданбалы ғылымдар бакалаврлік бағдарламасын қолдау үшін 1 миллион долларлық грант Данвилл қауымдық колледжіне берді. Вирджиния штатының Денвилл қаласында орналасқан Ген Хаас Интегралды машина жасау орталығында орналасатын бұл бағдарлама колледждің қазіргі 80 кредиттік Дәл машина жасау технологиясы бойынша екі жылдық дипломдық бағдарламасын кеңейтеді.
Ген Хаас қоры
Ген Хаас қоры 1999 жылы Вентура округінің қоғамдық қайырымдылық ұйымдарына, мысалы, Ұлдар мен қыздар клубы, Food Share, Rescue Mission және басқаларына гранттар беру мақсатымен құрылды. Кейіннен қор өзінің миссиясын кеңейтіп, көбінесе Солтүстік Америкада, сондай-ақ бүкіл әлемде өндіріс саласындағы оқыту және білім беру бағдарламаларын қолдау арқылы білікті өндіріс қызметкерлерін даярлауға көмектеседі. Осы мақсатта қор стипендиялар береді, CNC технологияларын пайдаланатын жеке және командалық жарыстарды демеушілік етеді (мысалы, FIRST Robotics Competition командаларына кеңінен демеушілік ету) және CNC оқыту бағдарламаларын қолдайды. 2022 жылы Ген Хаас қоры 27 миллион доллардан астам сомада гранттар берді, осылайша қор құрылғаннан бері берген жалпы қайырымдылық сомасы 175 миллион доллардан асты.
Қылмыстық салық төлеуден жалтару
2006 жылғы 19 маусымда Хаас IRS агенттерімен жалған салық декларацияларын ұсынған, куәларды қорқытқан және құлсатуға қатысқан деген күдікпен тұтқындалды. Хааспен бірге тағы төрт адам айыпталды, олардың барлығы кінәларын мойындады. Хаас ісі сотқа жіберілмес бұрын, ол салықтан қашу үшін жасалған қылмыстың құрамына қатысқандығын мойындау туралы келісімге қол жеткізілді. Ол екі жылға бас бостандығынан айырылып, 75 миллион доллар көлемінде өтемақы төлеуге міндеттелді. Хаас 2008 жылдың қаңтарынан бастап түрмеге қамалды және екі жылдық мерзімінің 16 айын өткен соң 2009 жылдың 7 мамырында мерзімінен бұрын босатылды.