Кіріспе

Uptown – АҚШ-тың Луизиана штатындағы Нью-Орлеан қаласының Миссисипи өзенінің шығыс жағалауында орналасқан аймағы. Ол Француз кварталы мен Джефферсон округінің шекарасы арасындағы бірнеше аудандарды (соның ішінде осы атпен аталатын, кішігірім Uptown аймағын) қамтиды. Бұл аймақ әлі де тұрғын үйлер мен шағын коммерциялық ғимараттардың үйлесімді орналасқан жері болып табылады және 19 ғасыр сәулетінің мол мұрасын сақтайды. Оның құрамына Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген Нью-Орлеанның Uptown тарихи ауданының бір бөлігі немесе толығымен кіруі мүмкін.

Шекаралар мен анықтамалар

Тарихи тұрғыдан алғанда, "uptown" – бұл бағыт, яғни Миссисипи өзенінің ағысына қарсы қозғалыс. Луизиананы сатып алғаннан кейін, АҚШ-тың басқа аймақтарынан келген көптеген қоныс тебушілер ескі креол қаласының жоғары жағында, өзен бойында өз үйлерін мен бизнесін құрды. 19 ғасырда Канал көшесі Жаңа Орлеанның қала орталығы мен "uptown" арасындағы шекара ретінде белгілі болды, өзен төменгі жағындағы франкофондық аймақ пен өзен жоғары жағындағы ағылшын тілді аймақ арасындағы айырмашылықты көрсететін. "Uptown" терминінің ең кең анықтамасы бойынша, тарихи тұрғыдан алғанда, Канал көшесінен өзен жоғары қарайғы барлық аймақ кіретін еді, бұл қаланың шамамен үштен бір бөлігін құрады. Ал ең тар мағынасында, Жаңа Орлеан қала құрылысы бойынша, "Uptown" Джефферсон және Сент-Чарльз даңғылдарының қиылысына жақын он шақты блоктан тұратын аймақты ғана білдіреді. Алайда, соңғы буын Жаңа Орлеан тұрғындары "uptown" деп осы екі аймақты емес, басқа жерді түсінеді. Шекаралар туралы пікірталас болуы мүмкін, бірақ жалпы алғанда, "Uptown" қаланың өзенге жақын (Оңтүстік Клейборн даңғылының өзен жағындағы) және Пончартрен тас жолынан және қазіргі КҚБ/қойма ауданынан өзен жоғары орналасқан аймақтарын қамтиды. Ұлттық тарихи орындар тізімінде тіркелген Uptown New Orleans тарихи ауданының шекарасы – өзенден Оңтүстік Клейборн даңғылына дейін және Джексон даңғылынан Бродвейге дейін. Көбінесе "uptown" деп аталатын көршілес аймақтарға басқа федералды тарихи аудандар да кіреді: Кэрроллтон, Бақ ауданы, Ирланд каналы, Орталық қала және Төменгі Бақ ауданы.

Тарих

Қаланың жоғарғы бөлігі 19 ғасырда, көбінесе отарлық дәуірде плантациялар болған жерлерден дамыды. Бірнеше аудандар жеке қалалар ретінде қалыптасты, мысалы, Лафайетт, Джефферсон Сити, Гринвилл және Кэрроллтон. 19 ғасырдың көп бөлігінде қазіргі Аптаунның көп бөлігі Джефферсон округіне қарасты. Жаңа Орлеан және Орлеан округі біртіндеп Лафайетті (қазіргі Лафайетт округіндегі осы аттас қаламен шатастырмау керек), Кэрроллтонды және көрші округтың басқа да елді мекендерін қосып алды. Осылайша жаңадан қосылған аймақ Нью-Орлеанның жоғарғы бөлігі деп аталды. 19 ғасырда АҚШ-тың басқа аймақтарынан адамдар қоныстанды, олардың ішінде Италия, Ирландия және Германиядан келген иммигранттар көп болды. Аптаун әрқашан көптеген афроамерикалықтарға мекен болған. Халық санауының мәліметтері 19-шы және 20-шы ғасырдың басында этникалық және нәсілдік құрамы әртүрлі қалалық блоктардың көптеп кездесетінін көрсетеді, және бұл Аптаунның көп бөлігінде бүгінге дейін сақталып келеді.

Лафайет қаласы

Бірнеше шағын елді мекендер Нью-Орлеаннан бірнеше шақырым жоғарыдағы кеме тоқтағыштарының жанында пайда болды. Алғашқы Лафайет осындай елді мекендердің бірі ретінде бастау алды. Бұрын Франсуа Ливодейге тиесілі болған, қазіргі Филипп, Плезант және ЛаСалл көшелері арасында, Миссисипи өзені бойындағы Джефферсон округінде орналасқан қант плантациясы 1832 жылы құрылыс салушыларға сатылды. Ливодей плантациясы бөлініп, 1833 жылдың сәуір айында Лафайет қаласы болып құрылды, және ол жерге кейіннен Бақ ауданы деп аталатын аймақ та кірді. Қаланың орталығы Джексон даңғылының маңында орналасқан. Лафайет сонымен қатар Джефферсон округінің алғашқы сотының орналасқан жері болды. 1833 жылы құрылған Нью-Орлеан және Кэрролтон темір жолы Нейдес көшесі (қазіргі Сент-Чарльз даңғылы) бойындағы басты жолдан Джексон даңғылына дейін қосымша жол салды. Лафайет 1844 жылы Фобур Деласизеге қосылды, бұл қаланың Нью-Орлеанмен шекарасын Толедано көшесіне дейін кеңейтті. 1852 жылы Нью-Орлеан Лафайетті қосып алды, соның нәтижесінде Нью-Орлеан қала шекарасы өзен бойымен Толедано көшесіне дейін жылжыды. Джефферсон округінің орталығы Кэрролтон қаласына көшірілді. Дегенмен, Джефферсон және Орлеан округтерінің арасындағы шекара 1870 жылға дейін Фелисити көшесінде сақталды, содан кейін ол Лоуэрлайн көшесіне жылжытылды. Фобур Хёрствиллді салған Корнелиус Хёрст 1833 жылы Лафайет қаласына зират үшін шаршы алаң сатты. Қазір Лафайет зираты №1 деп аталатын бұл жер Вашингтон даңғылы, 6-шы көше, Колизей көшесі және Притания көшесімен шектелген. 1972 жылы бұл зират тарихи орындардың ұлттық тізіміне енгізілді, ал 1996 жылы ол Дүниежүзілік ескерткіштер қорының 1996 жылғы Дүниежүзілік ескерткіштерді сақтау бағдарламасына ілікті. Қор American Express көмегімен сақтау жоспарын жасауға көмектесті. 2010 жылы Луизиана ескерткіштері қоғамы Лафайет зиратын №1 Нью-Орлеандағы ең қауіпті ескерткіштердің бірі деп бағалады. Олар екі үлкен емен ағашының 30 мазарды қирату қаупі бар екенін айтты. Сондай-ақ, қоғам орынды тиісінше күтпеу, дұрыс емес күтім және кино түсіру тобының келтірген зақымдарын осы құлдырауға себеп болған факторлар деп атады.

Гринвилл

Гринвилл – бұрынғы Джефферсон округінде, қазіргі Аудубон паркі мен Лоуэрлайн көшесі аралығында шектелген, өзеннен Сент-Чарльз даңғылына дейін созылған қала. Бұл қала Жаңа Орлеанға қосылып, Орлеанс округінің құрамына кірді. Гринвилл атауы кейде Жаңа Орлеанның Uptown ауданына сілтеме жасағанда қолданылғанымен, оны Луизиана штатының Катахула округіндегі сол аттас елді мекенмен шатастырмау керек.

Джефферсон қаласы

1850 жылы тағы жеті фабург құрылды: Плесанс, Делашез, Сент-Жозеф, Шығыс және Батыс Булиньи, Аварт және Рикервилл. Бұлар бірігіп Джефферсон-Сити қаласын құрды, ол Толедано және Джозеф көшелерінің арасында жайылды. Бұл қазіргі Луизиана штатындағы Джефферсон қаласынан өзге екенін ескеріңіз. 1870 жылы Нью-Орлеанс Джефферсон-Сити, Хёрствилл, Блумингдейл, Буртвилл және Гринвилл қалаларын қосып алды. Сонымен қатар, ол Гринвилл мен Буртвилл арасындағы, кейіннен Аудубон паркіне айналған дамылмаған аймақты да қосты.

Хёрствилл

Фобур Хёрствилл – 1833 жылы бай бизнесмен Корнелиус Хёрст құрған, қазіргі Нью-Орлеан қаласының алғашқы фобуры. Ол Миссисипи өзені бойымен Джозеф көшесінен басталып, Элеонора және Стейт-стрит арасындағы «Блумингдейл желісіне» дейін созылды, содан кейін Клейборн даңғылына қарай жалғасты. Бұл жер бұрын Жан Батист Франсуа Лебретонға тиесілі болған плантацияның бір бөлігі еді. Корнелиус Хёрст, Пьер Жозеф Трикоу және Джули Роберт Аварт 1831 жылы плантацияны сатып алып, үш тең бөлікке бөлді. 1832 жылы Хёрст өз жерінде плантация үйі салынғанын тапсырды. Бұл үйдің орны кейін Чупитулас және Жозеф көшелерінің қиылысына айналды. 1922 жылы үй 3 Garden Lane мекенжайына көшірілді. Трико 1832 жылы өз үлесін Хёрстке сатты. Хёрсттің жері Фобур Хёрствиллді дамыту үшін зерттелді. Аварттың үлесі 1841 жылы Фобур Блумингдейл атанды. Хёрст әйелі, қызы және ұлының құрметіне Миссисипи өзеніне перпендикуляр орналасқан үш көшені – Элеонора, Арабелла және Джозеф деп атады. Ол төртінші көшені Нэшвилл деп атады, себебі Нью-Орлеан мен Нэшвилл теміржолын өз фобурына қосымша тармақ салуға көндіруді жоспарлаған. Алайда, 1837 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде Хёрст пен теміржол банкротқа ұшырады, және жоспарланған тармақ салынбады. Хёрсттің өзі көптеген адамдар есінен шығып кетсе де, оның есімі Хёрст көшесі арқылы сақталды. Хёрствилл атауы бұрынғы фобурды көрсету үшін бүгінге дейін қолданылады және 2010 жылдан бері жергілікті жаңалықтар мен жылжымайтын мүлік туралы хабарламаларда кездеседі. Аудан көшелері негізінен тұрғын үйлермен құралған.

Бюртвиль

Бұл фаубур бір кезде Доминик Франсуа Буртке тиесілі егістік жер болған, ол 1831 жылы Бернар де Мариньиден бұл жерді сатып алды. Бурт 1851 жылы жерін бөліп, Бёртвиллді құрды. Ол өзенмен және Клейборн даңғылымен, Вебстер мен Стейт көшелері аралығында шектелген.

Рикервилл

Рикервилл Хёрствиллмен Джозеф көшесі арқылы шектесіп, өзен бойымен Петерс (қазіргі Джефферсон) қабатына дейін, содан кейін Питт көшесіне дейін ішке қарай созылған.

Қалалық көрініс

Үстіне қаласы Миссисипи өзенінің кең, біртіндеп иіліп жатқан бөлігінде, ежелгі табиғи өзен арнасының биік жағасында салынған. Көшелер өзеннің өзеннің қисығын немесе оған перпендикуляр бағытта салынған, нәтижесінде «дөңгелек және спицалар» деп аталатын көшелер жүйесі қалыптасқан (орталық бөлігі Бродмур және Мид-Сити аудандарында Үстіне қаласынан ішке қарай орналасқан). Өзеннің иілісін қайталайтын басты жолдардың бірі – өзенге жақын орналасқан Тхупитулас көшесі. Бұрын өзен арқылы жүзе тасымалдау саудасына арналған, бірақ 20-шы ғасырдың соңында тасымалдау контейнерленгеннен кейін, Тхупитулас көшесінің көп бөлігі тұрғын үйлер мен басқа да коммерциялық мақсаттарға пайдаланыла бастады. Келесі үлкен көше – Магазин көшесі. Магазин көшесі екі бағытта бір қана жолаққа ие болғанымен, ол көптеген жергілікті дүкендерімен, мейрамханаларымен және галереяларымен танымал ірі сауда орталығы болып табылады. Притания көшесі – ішкі жағындағы келесі маңызды көше, бірақ ол тек Джефферсон даңғылына дейін созылады. Одан кейін әйгілі Сент-Чарльз даңғылы орналасқан, онда Сент-Чарльз даңғылы трамвай желісі жүреді. Сент-Чарльз 19-шы ғасырда қаланың «байлар қатары» болған, және архитектуралық тұрғыдан маңызды ескі үйлердің көптеген мысалдары сақталған. Алайда, даңғылдың көп бөлігі жаңа пәтерлер мен коммерциялық мекемелерге толы, ал кейбір үйлер жалға берілетін тұрғын үйлерге айналдырылған. Одан арырақ, Симон Боливар, ЛаСалль және Фрере көшелері өзенге параллель орналасқан. Ең артта кең Клейборн даңғылы орналасқан, ол 20-шы ғасырдың басына дейін орталық бөлігінде арнасы бар және А. Болдуин Вуд жобалаған дренаждық насостар орнатылғанға дейін дамудың артқы шекарасы болды (қараңыз: Жаңа Орлеандағы дренаж). Өзенге перпендикуляр басты «спицалар» – Мелпомен/Мартин Лютер Кинг кіші бульвары; Джексон, Вашингтон, Луизиана, Наполеон, Джефферсон және Нэшвилл даңғылдары; сондай-ақ Бродвей, Кэрролтон даңғылы және Леонидас көшесі. Бұлардың көптегені бұрын 19-шы ғасырдың басында қалаға қосылған түрлі қалалардың басты көшелері немесе шекаралық сызықтары болған. Үстіне қаласының жоғарғы жағында, 1884 жылғы Дүниежүзілік мақта көрмесі үшін пайдаланылған жерде және оның айналасында, Үстіне қаласының танымал орындары – Аудубон паркі, Тулан университеті және Лойола университеті орналасқан.

Үкімет және инфрақұрылым

Жаңа Орлеан қаласының Uptown аймағы, Жаңа Орлеан қалалық және округтік әкімдігінің қарауында. Толығырақ ақпарат алу үшін Жаңа Орлеан қалалық әкімдігіне жүгініңіз. АҚШ Пошта қызметі Uptown пошта бөлімін басқарады.