Кіріспе

1883 жылы құрылған, Хэмпшир графтығының Андовер қаласында орналасқан «Андовер» футбол клубы. 2007-08 маусымынан бастап «Андовер» клубы Ұлттық лига жүйесінің 4-ші деңгейіндегі (яғни Англия футбол лигасынан төмендегі төрт дивизионда) Оңтүстік лигасының Бірінші дивизионының мүшесі болды. Клуб өмір сүрген 128 жылдың ішінде 29 жыл осы деңгейде ойнады және 2008 жылы осы лигадағы мыңыншы ойынын өткізді. Алдыңғы жылдармен салыстырғанда, 1998 жылдан 2008 жылға дейінгі он жыл «Андовер» үшін салыстырмалы түрде табысты болды, олар бірнеше лига және кубок жүлделерін жеңіп алды, сондай-ақ клуб тарихындағы ең ірі жеңісін тіркеді. 2010-11 маусымында клуб 21 команданың арасында жиырма бірінші орынды иеленді және 2011 жылдың шілдесінде қаржылық қиындықтарға байланысты таратылды. Бұл мәселе бойынша клуб хатшысы Грэм Кузинс клубтың болашақта «тиісті деңгейде қайта құрылатынына» үміт білдірді. Кейіннен «Андовер Лайонс» жаңа клубы құрылды және 2017 жылдың ақпанына дейін Гэмпшир Премьер лигасының чемпионатында өнер көрсетті.

Алғашқы жылдар

Андовер футбол клубы 1883 жылы құрылды және алғашқы ойынын 27 қазанда Вейхилл-роудтағы Стридс-филдте Бейсингстоук механикалық инженерлерімен жолдастық матчта өткізді. Үш жылдан кейін клуб Walled Meadow-ға көшіп, келесі 96 жыл бойында осындағы матчтарды өткізді. Келесі тридцать жылдың көп бөлігінде клуб үш түрлі кіші лигада қатарласып өнер көрсетті: Гэмпшир лигасы, Солсбери және округтік лигасы, және Солтүстік Хэнтс Май лигасы. Осы кезеңде Андовер Солсбери лигасын сегіз рет, Солтүстік Хэнтс Май лигасысын бес рет жеңіп, Хэмпширдің кіші кубогының финалына екі рет шықты. Андовер 1888 жылы тұңғыш Гэмпшир аға кубогына қатысты, бірақ Вулстон Воркс командасы оларды жарыстан шығарғаннан кейін дауға тартылды. Осы матчта Глазгода тұратын Дж. Кессон Вулстон сапында ойнады. Андовер Кессонды тұру орны бойынша дисквалификациялауды талап етті, себебі ол маусым басында Вулстон Воркс үшін ойнаған болса да, кейін Глазгоға қайтып кеткен еді. Вулстонның шағымы Кессон Вулстондағы жатақханасында киім-кешектерін қалдырғанына негізделді, бұл оның қайта оралу ниетін білдіретіні айтылды. Гэмпшир футбол қауымдастығы Вулстонның шағымын қабылдады, осылайша Вулстон келесі кезеңге өтіп, ақтық сында жеңіске жетті. Андовер 1898 жылы жаңа құрылған Оңтүстік лигасының екінші дивизионының Оңтүстік-Батыс секциясына қосылды. Бұл жоғары деңгейдегі он ойының тек екеуінде ғана жеңіске жетіп, Коуз, Райд және Истли командаларымен бірге алты командалық дивизионда соңғы орынға түсті. Бір маусымнан кейін, сол дивизиондағы көптеген командалармен бірге, клуб қайтадан округтік лигаға оралды.

1900 жылдан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін

Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Андовер Хэмпшир лигасының Солтүстік дивизионында ойнады (сол кездегі Хэмпшир лигасы қазіргідей иерархиялық құрылымнан гөрі көптеген аймақтық дивизиондардан тұрды), ал олардың алғашқы маңызды жетістігі 1913–14 жылдары осы дивизионда жеңісмен аяқталды. Соғыс кезінде жарыс тоқтатылды, содан кейін қайта басталып, олар 1920–21 маусымда кеңейтілген округтік дивизионға өтуге дейін Хэмпшир лигасының Солтүстік дивизионына қайта қосылды. Олар осы дивизионда 1924–25 жылдары лига чемпионатында жеңіске жетіп, ең беделді титулдарына ие болды.

Соғыстан кейінгі жылдар

Андовер соғыс аяқталғаннан кейін Гэмпшир лигасының бірінші дивизионында ойнауды жалғастырды. 1948 және 1951 жылдар аралығында клуб екі мәрте Гэмпшир лигасының чемпионы атанды, сондай-ақ клуб тарихында алғаш рет Гэмпшир аға кубогын жеңіп алды. 1960–61 жылдары Андовер Рассел Коутс кубогын алтыншы рет ұтып алды, ал резервтік команда екінші дивизионда жеңіске жетіп, екінші маусымда Каунти Интермедиат кубогын жеңіп алды. Келесі жылы негізгі команда Гэмпшир лигасының сегізінші чемпионы атанды және Рассел Коутс кубогын сақтап қалды, ал резервтік команда тағы да екінші дивизионда жеңіске жетті. Команда көбінесе жақсы өнер көрсетті, бұл деңгейде олардың уақытында кестедегі жоғарғы жартысында тек екі рет болмады. Барлық турнирлерде команда барлығы 233 гол соқты, оның ішінде клубтық рекордты Энди Форбс 88 голмен енгізді. Андовер 2000–01 маусымда алғаш рет Уэссекс лигасының чемпионы атанды, клубтық рекордты 153 лигалық гол соқты, оның ішінде Сванадж Таун және Херстон клубын 14–1 есебімен жеңді – бұл клубтың ең ірі жеңісі. Сонымен қатар, клуб тарихында бесінші рет Гэмпшир аға кубогын жеңіп, «Делл» стадионында «Хэвант» және «Ватерлувилл» командаларын 2–0 есебімен жеңді. Олар Солтүстік Хэмпшир аға кубогын сақтап алып, үш кубоктан тұратын жиынтықты аяқтады. Келесі жылы клуб Лига атағын сақтап қалды, бұл матчқа 623 адам қатысты, бұл Уэссекс лигасының матчтары бойынша рекордтық көрсеткіш. «Арыстан» Лига кубогы мен Рассел Коутс кубогын жеңіп, тағы да үш кубоктан тұратын жиынтыққа ие болды. Клуб 2002–03 маусымдарында Солтүстік Хэмпшир аға кубогын тағы да жеңіп алды және Гэмпшир аға кубогы мен Рассел Коутс кубогының жартылай финалына өтті. Маусым соңында тағы бір Уэссекс лигасының рекордтық көрсеткіші тіркелді, онда 702 адам Андовердің Истлиге 6–1 есебімен жеңіске жеткенін көрді. Клубтың болашағын 12 жанкүйер Портвей стадионының жалға алу шартын келе жатқан төрағадан сатып алып құтқарып қалды. 2003–04 маусымы ФА вазасында сәтті өтті, Андовер тарихында алғаш рет жартылай финалға өтті, бірақ Гэмпширдің қарсыласы Винчестер Ситиге есе жіберді. Олар лигада алтыншы орынды иеленді және Солтүстік Хэмпшир аға кубогын бесінші рет жеңіп алды. 2004–05 маусымы лигада жақсарды, команда бесінші орынды иеленді; резервтік команда Уэссекс Комбинациясының Шығыс дивизионында екінші орынды иеленді. Клуб Солтүстік Хэмпшир аға кубогын алтыншы рет жеңіп алды. 2006 жылғы пирамидалық қайта ұйымдастырулар бойынша Уэссекс лигасының үшінші орыны жергілікті қарсыластары Винчестер Сити және Тэтчам Таунмен бірге Оңтүстік лигасына қайта оралуға жеткілікті болды. Бірінші маусымда олар тоғызыншы орынды иеленді, плей-оффтан бес ұпай ғана қалып қойды. Олар бұған қол жеткізе алмады және келесі маусымда он тоғызыншы орынға дейін түсіп, Халифакс Таунды Футбол Конференциясынан шеттетуден кейін Слау Таунды кешіріп, ақыр соңында құлдыраудан 29 ұпай жоғары тұрды. Андовердің Уксбриджге қарсы өткен үй матчы сол маусымның соңында клубтың Оңтүстік лигасындағы мыңыншы ойыны болды. Ойын алдында клубтың осы мерекеге арналған жаңа форманы бір маусымға ғана киетіні туралы хабарланды – қызыл және қара жолақтарынан айырылған қарапайым қызыл жейде осы ойында алғаш рет киілді, оны Андовер 3–2 есебімен жеңді. Осы маусымда Андовер ФА Трофисінде ең жақсы көрсеткішін көрсетті, ақырында үшінші іріктеу кезеңінде Ньюпорт Каунтиге үйінде 0–3 есебімен есе жіберді. 2010–11 маусымының басталуы Портвей стадионының алаңына қоян келтірген зақымдарға байланысты бұзылды, нәтижесінде бірнеше үй лигасының ойындары кейінге қалдырылды. ФА Кубогының Чертси Таунға қарсы матчы Уитчерч Юнайтедтің Лонгмидоу стадионында, ал ФА Трофисінің Бидфордқа қарсы матчы Винчестер Ситидің Денплан Сити стадионында өтті. «Арыстан» жағдайды түзетуге тырысты, бірақ маусым бойы күресті, бірде-бір үй матчында жеңіске жете алмады және 100-ден астам гол жіберіп, дивизиондағы соңғы орынды 11 ұпаймен аяқтады. Алайда клуб маусымның басында Алмондсбери Таун футбол клубының отставкаға кетуіне байланысты құлдыраудан құтылды.

Құрылғының таралуы мен реформасы

2010–11 маусымнан кейін клуб жаңа төраға мен менеджерді тағайындады. Бірақ, менеджер көп ұзамай «Роттерхам Юнайтед» ФК-де лауазымға тағайындалуына байланысты отставкаға кетті, ал төраға қаржылық қиындықтарды жалғастыратынын айтып, отставка берді. Қалған басқарма мүшелері клубты ресми түрде таратып, 2011 жылдың шілдесінде Оңтүстік лигасынан шықты. Екі аптадан кейін «Андовер Лайнс» ФК деп аталған жаңа клуб құрылды. Футбол қауымдастығы мен Хэмпшир футбол қауымдастығынан рұқсат алғаннан кейін, клуб 2004 жылғы Хэмпшир лигасына қабылданды (бұл лигада алғашқы клубтың резервтік командасы ойнаған), ал үй ойындары Шарлтон спорт орталығында өтті. «Лайонс» Хэмпшир жоғары лигасына жол ашты, бірақ аянышты жағдайға байланысты 2016–17 маусымының ортасында команда таратылды.

Жер

Бұрын клуб қала орталығына жақын орналасқан Walled Meadow стадионында ойнаған. Стадионда кірпіш және бетоннан салынған, шамамен 250 адамға арналған орындықтары бар басты трибуна бар. Бұл трибуна алаңның оңтүстік жағындағы төбеде орналасқан, сол жақтағы көрермендерге алаңды жоғарыдан көруге мүмкіндік береді. 2011 жылы «Андовер ФК» клубы таратылғаннан кейін стадион 2 жыл бойы қолданылмады, содан кейін жаңадан құрылған «Андовер Таун» клубы оны пайдалануға жалға алды. Үлкен жөндеуден кейін стадионда қайтадан тұрақты түрде футбол ойындары өтуге басталды, ал жаңа құрылған команда тікелей «Вессекс Лигасының» Бірінші дивизионына қабылданды, және алғашқы маусымынан кейін жоғары дивизионға өтті.

Қолдаушылар

2008–09 маусымда «Андовер» командасының орташа көрермендер саны 149 адамды құрады, бұл өткен маусымға қарағанда үш адамға артық. Бұл көрсеткіш дивизионда 11-орында тұрды, дивизионның орташа көрсеткішінен шамамен жиырма адам кем. «Андовер» командасының матчтарына қатысу деңгейі 1960 жылдардың соңында ең жоғары шарына жеткен. 1969–70 маусымда лига матчтарына үйдегі қатысушылардың орташа саны 550-ден асып, ең көп көрерменді жинаған матч – жергілікті қарсыластары «Салисбери» командасына қарсы өткен ФА кубогы матчы, оны 2144 адам тамашалаған. Оңтүстік лигасына жоғарылаудан кейінгі жылдары орташа қатысушылар саны төмендеп, 1970 жылдары 200 адамнан асты, кейін 200-ден төменге түсті. Содан бері «Андовер» командасының матчтарына орташа қатысушылар саны шамамен 140 адамды құрап келеді, алайда 1999–2000 маусымда Оңтүстік лигасынан төмендегеннен кейін бұл көрсеткіш 100 адамнан төмен түсті. «Солсбери Сити» командасының футбол пирамидасында жоғарылауы екі команданы бөліп тұрғандықтан, «Андовер» дивизионындағы ең жақын клуб «Уитчерч Юнайтед» болды, одан кейін 2003 жылы «Уинчестер Сити» командасы Гэмпшир лигасынан жоғарылағанға дейін. Олардың бәсекелестігі жылдам өсіп, сол маусымдағы ФА вазасы турнирінде ең жақын болды, онда екі клуб ширек финалда бір-бірімен кездесті. Бұл бәсекелестік екі команданың 2006 жылы бірдей Оңтүстік футбол лигасына жоғарылауынан кейін де жалғасты. «Андовер Нью-стрит» командасы, қала сыртында ойнайтын «Уэссекс лигасының» командасы да қарсылас саналды. Екі команда да жыл сайынғы маусым алдындағы «Данго мемориалдық кубогы» (екі команданың да бұрынғы ойыншысының құрметіне аталған қайырымдылық турнирі) турнирінде және тағы екі шақырылған клубпен бірге бақ сынасты.

Түстер мен бедер

Андовердің дәстүрлі қызыл және қара жолақтары олардың тарихының көп бөлігінде киілген. 1950 жылы бұл түс қызыл және қара төрттенбілікке өзгертілді және 1957 жылға дейін клуб дәстүрлі жолақтарына қайта оралғанға дейін солай болды. 1972 жылы Оңтүстік лигасына жол ашқанда команданың түстері өзгертілді, бұл жолы бір ақ жолақпен қызыл түс болды. Бұл жиын 1988 жылға дейін киілді, содан кейін таныс қызыл және қара жолақтары қайта енгізілді. 2008–09 маусымында клубтың 125 жылдығын еске алу үшін қарапайым қызыл жиын енгізілді – бұл алғаш рет Селсбери Ситиге қарсы маусым алдындағы жолдастық ойында киілді. Команданың соңғы сыртқы жиыны сары және қара жейделер мен ақ шорттардан тұрды. Дегенмен, соңғы жылдары ақ жейделермен көк ұсқын және көк шорттар, сондай-ақ мандарин жейделермен ақ шорттар сияқты әртүрлі комбинациялар қолданылды. Андовердің эмблемасында емен ағашының астында тұрған арыстан бейнеленген, бұл қаланың қақпасында қолданылған суреттің көшірмесі. Бұл эмблема алғаш рет 1950 жылдары қолданылды.

Жеңіс рекорды

Жарыс есебі, қарсыласы және күні Оңтүстік лигасы 8–1 Госпорт Бороға қарсы, 6 сәуір 1991 жыл ФА Кубогы 7–0 Пирелли Генералға қарсы, 6 қыркүйек 1947 жыл Вессекс лигасы 14–1 Сванадж Таун & Херстонға қарсы, 17 ақпан 2001 жыл Гэмпшир аға кубогы 9–0 Полсгроувқа қарсы, 27 қыркүйек 1994 жыл Батыс лигасы 8–1 Гластонбериге қарсы, 8 желтоқсан 1962 жыл Гэмпшир лигасы 11–0 Солсбери Коринтиансқа қарсы, 31 қаңтар 1948 жыл.

Қаржы және құрылым

Бұзылу алдында Андовер футбол клубы жеке шектеулі компания ретінде басқарылды. 2003 жылы клубты иеленген он екі адамнан тұратын консорциум клуб акционерлері болды, клуб президенті басым акционер, клуб төрағасы екінші ең көп акцияға ие болды, ал қалған акциялар басқарма мүшелері мен басқару комитетінің қалған бөлігіне тең бөлінді. Кассалық түсімдерден басқа, клуб клуб дүкенінде сатылатын клуб тауарларынан және Портвей-суиттен (Портвей стадионындағы клуб үйінен) кіріс көріп отырды. Бұл жай Портвей-суитті жеке шараларға, мысалы, тойлар мен туған күн тойларына жалға беруге, сондай-ақ клуб іс-шараларын, мысалы, викторина кештерін өткізуге мүмкіндік берді. Конференциялар мен мәжілістер үшін кеңсе де қол жетімді болды.

Бұрынғы ойыншылар

Олардың салыстырмалы түрде кішкентай болғанына қарамастан, бірнеше белгілі ойыншылар бұрын Андовер ФК құрамында өнер көрсеткен. Соңғы жылдардағы ең танымал ойыншыларының бірі – Найджел Спакман, ол 1980 жылы AFC Борнмутқа ауысудан бұрын туған қаласында карьерасын бастаған жергілікті тұлға. Одан кейін ол Ливерпульмен Англия лигасында жеңіске жетіп, «Рейнджерс» клубымен көптеген шотланд лигасы мен кубоктарын жеңді. Қазір ол клубты басқарумен қатар, телеарнада футбол сарапшысы болып жұмыс істейді. Спакман сияқты, Билл Роулингс та клубта карьерасын бастаған андоверлік болды. 1919 жылы «Саутгемптонға» қосылып, 327 лигалық ойында 175 гол соғып, табысты мансапқа ие болды, бұл оны Мик Чаннон мен Мэттью Ле Тиссиерден кейінгі клубтың үшінші үздік гол соққан ойыншысы етіп көрсетті. 1922 жылы Уэльс және Шотландияға қарсы Англия құрамасына екі рет шақырылды. Сонымен қатар, «Манчестер Юнайтед» және «Порт Вейл» клубтарында да ойнады. Дик Роули 1922 жылдың қыркүйегінде жақын жердегі Тидворт әскери базасында қызмет етіп жүргенде Андовермен келісімшарт жасады. Бірнеше жыл клубтың қанатын қорғағаннан кейін, «Суиндон Таунға» ауысып, «Саутгемптон», «Тоттенхэм Хотспур» және «Престон Норт Энд» клубтарында өнер көрсетті. 1929-1931 жылдар аралығында Ирландия құрамасы сапында алты матч өткізіп, Шотландия мен Уэльске қарсы екі гол соқты. Андоверде карьерасын бастаған тағы бір лигалық ойыншы – Джеймс Шарп, ол 2000 жылы «Хартлпул Юнайтедке» ауысты. Одан бері шотланд лигасында «Фолкерк», «Торкуэй Юнайтед», «Рочдейл» және «Эйрдри Юнайтед» клубтарында доп теуіп жүр. Морис Эванс та бұрынғы кәсіпқой футболшы, ол 1967 жылы Андовердің ойыншы-басқарушысы болып қысқа уақытқа тағайындалып, кейін «Редингті» Төртінші дивизионда жеңіске жеткізіп, «Оксфорд Юнайтедті» Сүт кубогында жеңіске жетектіген. Тағы бір мұндай ойыншы – Ники Бангер, ол 2002 жылы Уэссекс лигасының чемпиондық титулын жеңген командасының құрамында Андовер үшін ойнады. «Андовердің» бұрынғы лигалық футболшыларының қатарында Колин Барретт (1981 жылы «Манчестер Сити», «Ноттингем Форест» және «Суиндон Таун» клубтарында лигалық футбол ойнағаннан кейін «Андоверге» қосылған), Стюарт Барфут, Питер Браун және бұрынғы ойыншы-жаттықтырушы Фил Эндрюс бар.

Басқа командалар мен іс-шаралар

Andover клубының резервтік командасы клуб тарихының көп бөлігінде түрлі жарыстарда өнер көрсетті және 1998 жылы Гэмпшир комбинациясын жеңіп алды. Бірінші және резервтік командаларынан өзге, Andover FC бірнеше жастар командаларын да ұйымдастырды: Солтүстік-Шығыс Гэмпшир жастар лигасынде бақ сынаған 18 жасқа дейінгі команда, сондай-ақ 7 жастан 15 жасқа дейінгі жас топтары үшін командалар. 18 жасқа дейінгі команда ФА жастар кубогында да қатысты. 2008 жылдың шілдесінде клуб, өзінің негізгі демеушілерімен (мысалы, HSA және Stannah Lifts) және үкіметтік органмен бірлесіп, жергілікті балалар мен мектептерге футболмен айналысуға мүмкіндік беретін "Қоғамдағы арыстандар" атты қоғамдық бағдарламаны іске қосты. Бағдарлама аясында мектептер мен жергілікті спорт орталықтарында жаттығулар, жергілікті орта мектептердің қыздар командалары арасында бес адамнан құралған футбол турнирлері, ойын-сауық күндері мен мектептен кейінгі үйірмелер ұйымдастырылды. Осы бағдарламаның нәтижесінде клуб 2009 жылдың қазан айында FA Charter Community Club мәртебесімен марапатталды. Andover F. C. таратылғанына қарамастан, "Қоғамдағы арыстандар" бағдарламасы өз қызметін жалғастыруда.