Кіріспе

Топселл аралы (/'//t//ɑ://p//s//ɪ//l/, TOP sill) – Солтүстік Каролина штатының жағалауында орналасқан, Кристалл жағалауы мен Кейп-Фейр аймағының жағажайлары арасында шамамен тең қашықтықта жатқан, ұзындығы 26 миль (41,8 км) болатын тосқауыл арал. Арал Солтүстік Каролина штатындағы Джексонвилл қаласынан және Камп-Леджун әскери базасынан оңтүстікке қарай орналасқан. Аралдың солтүстік-шығыс жағында Жаңа өзеннің құйылысы, ал оңтүстік-батыс жағында Жаңа Топселл құйылысы бар. Арал материктен Атлантикалық ішкі су жолының бөлігін құрайтын көптеген шағын шығанақтар мен арналармен бөлінген. Оған Солтүстік Топсел Бич, Сурф Сити және Топсел Бич қалалары кіреді. Тығыз теңіз ормандарымен қатар, Топселл аралы теңіз тасбақаларының панасы болып табылады және әдемі жағажайларымен әйгілі. Арал солтүстікте Онслоу округіне, оңтүстікте Пендер округіне қарасты. Аралға кіру мен шығудың екі жолы бар: Сурф Ситидегі және Солтүстік Топсел Бичтегі биік көпірлер. Арал түрлі-түрлі кораллдар мен қазба жәндіктерге де толы және Team Seas жобасын қолдайды.

Атау шығу тегі

Топселл аралының атауы оның тарихи түрде пираттар қолданғандығынан шыққан деген жорамал бар: кең таралған сенім бойынша, пираттар арал мен материк арасындағы бұғазда жасырынып, өтіп бара жатқан сауда кемелерін тонауға тырысқан. Осы тактика туралы аңыз тараған соң, теңізшілер бұл орынды "Топселл аралы" деп атаған, себебі пират кемесінің жоғарғы желкені көбінесе шабуылға дайын екендігінің жалғыз белгісі болып көрінетін.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Топсейл аралына тек қайықпен ғана жетуге болатын. Аймақ тұрғындары жиі осы қысқа сапарды жасап, Атлант мұхитының құмды жағалауында пикник өткізетін. Жергілікті шаруалар төмен су кезінде малдарына жабайы шөптерді жеу үшін су жолдары арқылы өткізіп алып келетін. Қазына іздеушілер аралды жауып тұрған теңіз ормандарынан Қарақасқаның жасырын қазынасын іздеді. 20-шы ғасырдың басында, саға бойында оннан аспайтын бірнеше ғимарат салынды, олар балық аулау сапарлары мен жазғы демалыс үшін пана ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, АҚШ армиясы Холли Риджде Дэвис лагері деп аталған, уақытша әуе шабуылына қарсы оқу базасын құрып, аралды басып алды. Олар Дэвис лагерінен сағаға дейін жол салып, Интракостал су жолы арқылы понтондық көпір орнатты, ал 1950 жылдары оның орнына айналмалы көпір салынды. (Айналмалы көпір 2018 жылы биік тұрақты көпірмен ауыстырылды). Олар сондай-ақ қазіргі Surf City бизнес ауданында оқу орындары мен қосымша ғимараттар салды. Соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері аралды басып алып, Джонс Хопкинс университетімен бірлескен «Бамблби операциясы» деп аталатын жобаны бастады, ол ерте кезеңдегі басқарылатын зымырандарды әзірлеу бағдарламасы болды. 200-ден астам зымыран сынақтан өтті. Зымыран құрастыру ғимараты Channel Blvd. және Flake Ave. мекенжайында, Топсейл Бич бизнес ауданында орналасқан, қазір мұражай және жиналыстар өткізу орталығы ретінде пайдаланылады. Ұшыру алаңы қазір «Жолли Роджер» мотелінің ауласы ретінде қолданылады, ал аралда бірнеше зымыранды бақылау мұнаралары әлі де тұр. 1948 жылы сынақтар аяқталып, арал бастапқы иелеріне қайтарылды. Жолдар, көпірлер және басқа да инфрақұрылымдар бұрынғы қалпында қалды, ал аралды жағажай курорты ретінде дамыту 1950 жылдары басталды. Бір құрылыс салушы 1952 жылы жоспарланған құрылыс үшін кірпіштен жасалған үлгі үй салды. Алайда, 1954 жылы «Хазел» дауылдан келген толқын аралды толығымен су басып, көптеген ғимараттарды жойды. Үлгі үй дауылдан аз ғана зақымданды, бірақ жобадан бас тартылып, бағаналарға орнатылған үйлерге көшті. Үлгі үй әлі де Топсейл Бичтегі Скотт даңғылы мен Андерсон бульварының бұрышында тұр.

Теңіз қуыстары

Адам санының артуы және мекендеу орталарының жылдам нашарлауы салдарынан теңіз тасбақаларының популяциясы қарқынды түрде азайып барады. Жақында осы популяцияны арттыру үшін өмірдің бір маңызды кезеңіне, яғни жұмыртқа салынған жерге назар аударуда. Мұндай жерлерді жағажайлардың жағалау бойынан құмды төбелерге дейін табуға болады. Аралдың ішінде және айналасында логгерхед, жасыл, былғары және Ридли теңіз тасбақаларының төрт негізгі түрі кездеседі. Қорғаудың басты нысаны – логгерхед теңіз тасбақасы. Осы тасбақа Солтүстік Каролина штатының Топсейл аралындағы Теңіз тасбақаларын құтқару және оңалту орталығының құрылуына себеп болды. Олардың миссиясы – Топсейл аралының 26 шақырымдық жағалауын қорғау және бақылау. Олар жұмыртқадан шабал шығуын қадағалауға, ауру және жараланған тасбақаларға күтім жасауға және жұмыртқа салынған жерді қорғауға міндетті. Теңіз тасбақаларының ұялау орындарын адамдар ғана бұзбайды, сонымен қатар дауылдар да маңызды рөл атқарады. Ауа райының экстремалды жағдайлары құмның эрозиясы арқылы ұялау сапасын нашарлатып, ұялау орындарын өзгертеді. Бұл тасбақалардың қалыпты жағдайда қауіпсіз деп санайтын жерді таңдамауына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, дауыл жұмыртқаларды суға батырып, оларды салған тасбақаның санын азайтуы мүмкін. Бірақ кейде дауыл кезінде салынған жұмыртқалардың көптігіне байланысты зардап шеккен жас тасбақалардың саны аз болуы мүмкін. Теңіз тасбақаларының барлық бес түрі Құрып бара жатқан түрлер туралы заңға сәйкес құрып бара жатқан түрлер тізіміне енгізілген және NOAA Балық шаруашылығы және АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметінің бірлескен басқаруында.

Жобаның негізгі бағыты

Бұл жоба осы аралда тасбақалар ұя салғандықтан ғана басталды. Топсейл аралы атау алғанға дейін жүздеген жылдар бойы тасбақалар құм төбелерде жұмыртқа салып келген. Миссия бірнеше еріктілермен басталды, бірақ қазір ол үлкен операцияға айналды. Карен Бислидің арманы орындалды, және оған еріктілер атқаратын жұмыстар кірді, мысалы, түнде жағалауды аралап, ұя салған жерлерді белгілеу және жұмыртқадан шабал шығуын қадағалау. 1991 жылы Карен қайтыс болғаннан кейін оның анасы Жан Бисли басшылықты өз қолына алды және ол әлі күнге дейін осы қызметті атқарып келеді.

"Бамблби" операциясы

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Теңіз күштері Топсейл аралын иеленді және Джонс Хопкинс университетімен бірлесіп, Солтүстік Каролинадағы Топсейл аралында АҚШ Теңіз қару-жарағын сынау орталығын құрды. Бұл «Бамблби» операциясы үшін болды – өте құпия, тәжірибелік жоба, мақсаты реактивтік зымырандарды жасау және сынау еді. Бұл жұмыс елдің реактивтік ұшақтар мен зымырандар бағдарламасын дамытуға көмектесті. Топсейл аралында жүргізілген сынақтардың сәттілігі реактивтік зымырандардың тиімділігін дәлелдеді, жаңа үрдістерге жол ашты, соның арқасында жоғары жылдамдықты ұшақтар жасала бастады, ал Америка Құрама Штаттары «Талос», «Терьер», «Тартар» және «Sea Sparrow» зымырандарымен жабдықталған кемелердегі заманауи ғарыш технологиясының табалдырығына жетті. «Бамблби» деген аттың таңдалу себебі, мүмкін, оның аэродинамикалық тұрғыдан ұшуға қабілетсіз деген жаңылыс пікірге байланысты болса керек, бірақ ол мұны білмейді және бәрібір ұшады. Бұл операция 20-ғасырдың ортасында жоғары жылдамдықты ұшақтар мен кемедегі зымырандарды жетілдіруге ықпал етті. «Бамблби» операциясы басталғанда, су жолы тереңдетілді, жаңа жолдар салынды және аралға таза су құбырлары тартылды. Топсейл аралы Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылдарында Атлант жағалауында құрылған үш ірі сынақ алаңының үшіншісі және зымырандарды сынау үшін алғашқы тұрақты орын болды. 1947 жылдың наурыз айында жұмыс іске қосылған Топсейл аралындағы нысанға эксперименталды зымырандарды құрастыру, ату, бақылау және жетілдіруге арналған арнайы құрылымдар салынды. Осы сынақтармен байланысты ғимараттар – Ассамблея ғимараты, Бақылау мұнарасы және №2 Бақылау мұнарасы – ерекше маңызға ие, өйткені олар осы үш нысанда елдің дамып келе жатқан зымыран бағдарламасы тәжірибеден жетілуге дейін өскен жалғыз жер үсті ресурстары болып табылады. Ассамблея ғимараты бір жарым қабатты, ал Бақылау мұнарасы үш қабатты темірбетон ғимарат. №2 Бақылау мұнарасы Топсейл аралында орнатылған сегіз аспап мұнарасының өзгертпеген үлгісі. №1, №4, №5 және №7 мұнаралар үйлерге айналдырылды. №3 мұнара да үйге айналдырылды, бірақ 1996 жылы «Фрэн» дауылынан қирады. №6 мұнара мейрамхана мен балық аулауға арналған теңіз жағажайына айналдырылды, бірақ «Фрэн» дауылы теңіз жағажайларын да қиратты, ал қосымша бөлігі кейіннен бұзылды. №8 мұнара 1989 жылы қиратылғандықтан, қазірде жоқ. Бетоннан жасалған ұшыру алаңы Топсейл Бичтегі «Жолли Роджер» мотелінің террасасы ретінде пайдаланылады. 1946 жылдың ортасына қарай 500 адамнан тұратын теңіз және жаяу әскерінің құрамы, лейтенант-коммандер Тэд Стэнвик басшылығымен, сынақтарға қажетті жабдықтарды орнату үшін нысанға келді. Келесі 18 айда Ассамблея ғимаратында диаметрі алты дюйм, ұзындығы үштен 13 футқа дейін болатын шамамен 200 эксперименталды зымыран жасалды, ұшыру алаңына жіберілді және жағалауға 15 градус солтүстік-шығыс бұрышымен 40 мильге дейін атылды. Топсейл аралындағы АҚШ Теңіз қару-жарағын сынау орталығының 18 айлық табысқа ие болғанына қарамастан, оның орналасқан жері тұрақты базаның қажеттіліктерін толыққанды қанағаттандыра алмады, өйткені ауа райы жағдайы мен теңіздегі қозғалыс сынақтарға кедергі келтірді, соның салдарынан нысан тасталып, жабдықтары басқа орындарға көшірілді.