Кіріспе

Субвокалды тану (SVR) – ішкі дауысты тану және оның нәтижелерін дыбыстық немесе мәтіндік форматтағы цифрлық сигналға түрлендіру процесі.

Тұжырымдама

Электродтар жиынтығы жұтқыншақтың терісіне бекітіледі және ауызды ашпай, ешқандай дыбыс шығармай, компьютер сөздерді таниды. Субвокалды сөйлеуді тану – әр сөйлеуші үшін өзгеше электромиограммалармен жұмыс істейді. Сондықтан, электродтың орналасуы ғана нәтижелердің дұрыс болмауына себеп болуы мүмкін. Дәлдікті арттыру үшін осы саладағы зерттеушілер статистикалық модельдерге жүктеледі, олар субъект "электродтар арқылы сөйлеген" сайын үлгілерді тануда жақсырақ болады, бірақ тіпті сонда да қателіктер кездеседі. Карнеги-Меллон университетіндегі зерттеушілер бір күні 94% дәлдік көрсеткен бір "сөйлеуші" келесі күні 48% дейін төмендеуі мүмкін екенін анықтады; екі түрлі сөйлеуші арасында бұл көрсеткіш одан да төмендейді. Бұл технологияны дыбыстық сөйлеу мүмкін емес жағдайларда қолдануға болады: астронавттар, су астындағы теңізшілер, әскери ұшқыштар және қатты, қиын жағдайларға кіретін шұғыл көмек қызметкерлері үшін. Массачусетс штатындағы Вустер политехникалық институтында компьютерлік музыка аспаптарын басқару үшін субвокалды ақпаратты пайдалану бойынша зерттеулер жүргізілуде.

Ғылыми-зерттеу және патенттер

АҚШ армиясының грантымен Калифорния университеті Ирвайн қаласында жетекші ғалым Майк Д'Змура басшылығымен субвокализацияны пайдалана отырып, синтетикалық телепатияны зерттеу жүргізілуде. Калифорния штатының Маунтин-Вью қаласында орналасқан NASA-ның Эймс ғылыми-зерттеу зертханасы Чарльз Йоргенсеннің жетекшілігімен субвокализация зерттеулерін жүргізеді. Нью-Йорк штатының Денсаулық сақтау департаментіне қарасты Wadsworth орталығындағы Brain Computer Interface R&D бағдарламасы, ойдағы сөйлеуден әріптерді (дауысты және дауыссызды) анықтау қабілетін растады, бұл ойдағы сөйлеу арқылы миға негізделген байланысқа мүмкіндік береді, бірақ бұл үшін субвокализация техникаларының орнына ЭЭГ қолданылады. Сыртқы байланыс технологияларына қатысты АҚШ патенттері: АҚШ патенті 6587729 – «Радиожиілікті есту әсерін пайдалана отырып, сөйлеуді дыбыстау арқылы жеткізуге арналған құрылғы», АҚШ патенті 5159703 – «Сыртқы жасырын көрсету жүйесі», АҚШ патенті 6011991 – «Ми толқындарын талдау және/немесе ми белсенділігін пайдалануды қамтитын байланыс жүйесі және әдісі», АҚШ патенті 3951134 – «Ми толқындарын қашықтан бақылау және өзгертуге арналған құрылғы және әдіс». Соңғы екеуі ми толқындарын талдауға негізделген.

Көркем шығармаларда

Өлгендер үшін сөйлеуші және одан кейінгі романдарда автор Орсон Скотт Кард "зергерлік тас" деп аталатын құлақ имплантатын сипаттады, ол компьютер жүйелерімен ішкі дауыс арқылы байланысуға мүмкіндік береді. Жазушы Роберт Дж. Сойер ғылыми фантастикалық романдардағы "Неандертальдық параллакс" трилогиясында дамыған неандертальдық кейіпкерлер қолданатын кибернетикалық "серік импланттарына" үнсіз командалар беруге мүмкіндік беру үшін ішкі дауыс тануын қолданды. Жерде Дэвид Брин осы технологияны және оның қолданылуын жақын болашақтағы қалыпты құрал ретінде бейнелейді. Down and Out in the Magic Kingdom кітабында Кори Доктороу ұялы телефон технологиясын кохлеарлық имплант арқылы үнсіз етуді және ішкі дауысты анықтау үшін тамақты микрофонмен жазуды қолданады. Уильям Гибсонның Sprawl Trilogy-де әртүрлі құрылғыларда ішкі дауыс жүйелері жиі қолданылады. Кейдж Бейкердің романдарында өлмейтін киборгтар ішкі дауыс арқылы байланысады. Дэн Симмонстың "Гюго" сыйлығын жеңіп алған "Гиперион кантолары" романында кейіпкерлер жиі ішкі дауысты қарым-қатынас үшін пайдаланады. Иэн М. Бэнкстің "Мәдениет" романдарында жоғары дамыған түрлер көбінесе өз технологиясы арқылы ішкі дауыспен байланысады. Deus Ex: Human Revolution (2011) ойынында кейіпкерге құпия хабарларды жіберу үшін ішкі дауыс импланты (және құпия хабарларды қабылдау үшін сәйкес кохлеарлық имплант) орнатылады. Shadowrun атты үстелдік RPG және бейне ойындары сериясында кей жағдайларда ойыншы кейіпкерлер ішкі дауыс микрофоны арқылы байланыса алады. Паранояда барлық азаматтар компьютермен "ми қабығының" имплантаттары арқылы сөйлесе алады. Алистер Рейнольдстың "Аян кеңістігі" трилогиясы әртүрлі құрылғыларда жиі ішкі дауыс жүйелерін қолданады.