Кіріспе

Дж. Уильям Лэнгстон – Калифорния штатының Саннивейл қаласындағы Паркинсон институты мен клиникалық орталығының негізін қалаушысы, бас ғылыми қызметкері, қозғалыс бұзылыстары маманы және бас атқарушы директоры, Майкл Дж. Фокс қорының ғылыми кеңес тақтасының негіздеуші мүшесі және «Паркинсон ауруы журналының» бас редакторы. Ол Миссури университетінің медицина мектебінің түлегі. Лэнгстон бұрын Стэнфорд университетінде оқытушы болып жұмыс істеген және Сан-Хоседегі Санта-Клара аймақтық медициналық орталығының неврология кафедрасын басқарған. Лэнгстон неврология саласында 360-қа жуық рецензияланған мақаланың авторы немесе авторларының бірі, олардың көп бөлігі Паркинсон ауруы және оған байланысты аурулар туралы. Лэнгстон 1982 жылы «синтетикалық героин» қоспасындағы (MPTP) ластанушы зат пен паркинсонизм арасындағы байланысты тапқаны үшін ұлттық және халықаралық деңгейде танымал болды.

Мансап

1982 жылы Уильям Лэнгстон Санта-Клара аңғарындағы медициналық орталықтың неврология бөлімінің меңгерушісі болғанда, «Қатып қалған есірткі сатушылар» кітабында егжей-тегжейлі сипатталған бірнеше оқиға нәтижесінде Паркинсон ауруын зерттеуде маңызды қадам жасады. Лэнгстон Паркинсон ауруын зерттеуді жалғастырып, халықаралық деңгейде танымал нейроғалым атанды. 1988 жылы Калифорния штатының Саннивейл қаласында Паркинсон институтын және клиникалық орталығын ашып, институттың бас атқарушы директоры және ғылыми жетекшісі болды. Лэнгстонның қазіргі зерттеу қызығушылықтары нейрондардың дегенерация механизмдерін, Паркинсон ауруының этиологиясын зерттеу және аурудың прогрессиясын баяулату немесе тоқтату үшін жаңа стратегияларды әзірлеуді қамтиды, мысалы жасушаларды алмастыру терапиясы және гендік терапия, сондай-ақ Паркинсон ауруының қоршаған ортаның әсерінен туындауы мүмкін себептерін зерттеу, оның ішінде пестицидтер, жиі кездесетін жағдайлар және геномдық карта арқылы әсер еткен адамдарды ерте анықтау. 2014 жылы Кароли Барлоу институттың бас атқарушы директоры болды, ал Лэнгстон Бас ғылыми қызметкер лауазымын сақтап қалды. 2009 жылы өткен сұхбатта Лэнгстон: «Мен ауруды емдей аламын деп уәде бермеймін. Бірақ, жеткілікті қаржыландыру болған жағдайда, аурудың себебін табуда және оның алдын алуға, сондай-ақ аурудың прогрессиясын баяулату және тоқтату жолдарын табуда үлкен прогресс жасай аламыз деп ойлаймын. Менің өмірімде, мансабымда мұндай мүмкіндік бар деп санаймын. Осыған дейін бес-он жыл бұрын мұндай айтпаған едім. Ал, ем табу туралы қазірден айта алмаймын» деді. Кітап Лэнгстонның, оның әріптестері мен серіктестерінің әлем бойынша көптеген героин пайдаланушыларда Паркинсонға ұқсас белгілерді тудырған нейротоксикалық ластаушыны анықтау және осы жаңалықты пайдалану әдістерін әзірлеу бойынша атқарған жұмыстарын егжей-тегжейлі сипаттайды. Кітапта ластаушы затты қолдану кезінде зерттеушілерге қауіп төндіретін жағдайлар, сондай-ақ зерттеушілер арасындағы бәсекелестік пен келіспеушіліктер туралы ақпарат бар. 1982 жылы Санта-Клара аңғарындағы медициналық орталықта неврология бөлімінің меңгерушісі болған Уильям Лэнгстон қозғала да, сөйлей де алмайтын есірткіге тәуелді адамды қабылдады. Ол округтік түрмеден түскен және бастапқыда сырнайлап жатқан адам ретінде қарастырылған, бірақ кейіннен кататониялық шизофрения күдігімен психиатриялық бөлімге жатқызылды. Пациентті тексеріп жатқанда, Лэнгстон оның саусақтарының ерікті түрде қозғалғанын байқап, оларды қарындашқа орады. Пациент ақыл-есінің сау екенін, бірақ денесінің жауап бермейтінін жазып көрсетті. Ол белгілер пайда болғанға дейін героин қолданған. Кездейсоқ жеке байланыстар мен БАҚ арқылы осындай белгілері бар тағы бес науқас табылды. Олардың барлығында Паркинсон ауруының белгілері байқалды. Олардың өмірін сақтап қалу үшін доктор Лэнгстон L-допаны, Паркинсон ауруын емдеу үшін жақында ғана енгізілген дәріні қолданды. Науқастар жауап беріп, қозғалып, сөйлей бастады. (Айыныштысы, алты науқастың барлығы кейіннен ауыр жағымсыз әсерлерге ұшырады.) Пациенттердің арасындағы ортақ байланыс – олардың қолданған героиннің партиясы. Медициналық және полициялық зерттеулер алты пациенттің де қолданған синтетикалық героин партиясында МТТП (MPTP) деп аталатын нейротоксикалық ластаушы бар екенін анықтады. МТТП (кейде тиімді синтетикалық опиоид МРРР-ға (MPPP) қосымша қосылады) Паркинсон ауруында зардап шегетін мидың сол жасушаларына селективті түрде зиянды әсер етеді – қара зат. Бұл қосылыстың биологиялық әсерін анықтау Паркинсон ауруын зерттеудегі негізгі және клиникалық зерттеулердің жаңа деңгейге көтерілуіне әкелді. Бұл жағдайдың клиникалық маңызы зор болды. Паркинсон ауруы тек адамдарда ғана кездеседі, бірақ жаңа дәрілерді әзірлеу үшін жануарлармен зерттеулер маңызды. Енді МТТП-ны қолдану арқылы маймылдарда Паркинсон ауруының белгілерін тудыруға болады және ауруды емдеу үшін жаңа дәрілерді зерттеуге кірісуге болады. «Бастапқыда есірткіге байланысты трагедия ретінде басталған оқиға әлемдегі Паркинсон ауруынан зардап шегушілерге үміт сыйлайтын медициналық зерттеулердің жаңа тарауын ашты» делінген. Roche Pharmaceuticals компаниясының «Ең үздік клиникалық зерттеуші» сыйлығы, 1999 жылғы Американдық неврология академиясының «Қозғалыс бұзылулары» ғылыми-зерттеу сыйлығы, 2008 жылғы Дональд Калн лекциясы және 2012 жылғы Майкл Дж. Фокс Паркинсон ауруын зерттеу қорының Роберт А. Прицкер сыйлығы.