Кіріспе

Коммерциялық сатылатын сүтті сақтауға арналған пластикалық бөтелкелер. Пластикалық сүт контейнерлері – сүтті сақтау, тасымалдау және құю үшін қолданылатын пластикалық ыдыстар. Пластмассадан жасалған бөтелкелер, кейде «көмбе» деп те аталады, тұтыну үшін шыны бөтелкелердің орнын көптеп басты. Шыны сүт бөтелкелері дәстүрлі түрде қайта пайдалануға арналған, ал жеңіл пластикалық бөтелкелер бір реттік қолдану және пластик қайта өңдеу үшін жасалған.

Материалдар

Сүт қаптамасы аймақтық органдармен реттеледі. Тағамдық мақсатта қолданылатын материалдарды пайдалану міндетті: тағамның ластануына жол жоқ. Тазалық және өңдеудің қатаң стандарттарын сақтау қажет. Сүт қаптамасында ең көп қолданылатын материал – жоғары тығыздықты полиэтилен (ЖТПЭ), қайта өңдеу коды 2. Төмен тығыздықты полиэтилен (ТТПЭ) және полиэстер (PET) де қолданылады. Поликарбонат қарастырылған, бірақ бисфенол А-мен ластану мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылықтар туды.

Контейнерлік формалар

1960 жылдан бері үрлеу арқылы жасалған пластикалық сүт бөтелкелері қолданылып келеді. Негізгі материал – HDPE, бірақ полиэстер де пайдаланылады. Сүт бөтелкелерінің алуан түрлі дизайндары бар. Бір бөтелкелер дөңгелек қималы, ал екіншілері шаршы немесе тіктөртбұрышты пішіндес. Жақында тасымалдау және сақтау тиімділігін арттыру үшін арнайы жалпақ төбелі шаршы сүт ыдысы жасалды, бірақ оны құюда кейбір қиындықтар туындады. Көптеген сүт бөтелкелерінің ендірілген тұтқалары бар. Сүт пакеттері де қолданылады. Сүт пластикалық пакетте сатылады және қолдану үшін құмыраға құйылады. Ірі пакеттер кейде мекемелерде қолданылатын "Bag in Box" жүйесінің ішкі бөлігі болып табылады. Сүт пен қаймақтың кішкентай жеке контейнерлері көбінесе термоформолдау немесе инъекциялық қалыптау арқылы жасалады және қақпағын жабыстыруға арналған қабатпен жабдықталған. Мұндай ыдыстар көбінесе мейрамханаларда қолданылады.

Сақтау мерзімі

Пастеризделген сүттің HDPE бөтелкелерде және LDPE қапшықтардағы сақтау мерзімі 4–8 °C температурада сақталғанда 10 мен 21 күн аралығында анықталды. Жарық және температураның қате қолданылуы сияқты басқа да факторлар әсер етеді. Ультрапастеризация және асептикалық өңдеу арқылы сақтау мерзімін ұзартуға болады.

Дауысты басқару

Кішігірім саудаға арналған сүт контейнерлерінде этикеткада көрсетілген сүт мөлшері дәл сол көлемде болуы керек. Тұтынушылар үшін ыдыс толығымен толтырылғандай көрінуі тиіс. Сондықтан, ыдыстың көлемін қатаң бақылау қажет. Үрлеу арқылы қалыптау әдісімен бөтелкеге арналған қалыпты жасаушы, дайын бөтелкенің қанша көлемді ұстайтынына толық сенімді бола алмайды. Бұйым қалыптан шығарылғаннан кейін әрқашан қысылу пайда болады. Қысылу мөлшері цикл уақыты, инфляциялық ауа қысымы, толтыру алдындағы сақтау уақыты, сақтау температурасы және тағы да басқа көптеген факторларға байланысты. Көлемді реттегіш енгізілім – жаңа қалып жасамай, бөтелкенің көлемін сәл реттеудің бір жолы. Көлемдік енгізілім қалыптың ішкі жағына бекітіліп, дайын бөтелкенің қабырғасында дөңгелек ойық жасайды. Қалып температурасы немесе салқындату жылдамдығы сияқты өндірістік жағдайлар өзгерген кезде әртүрлі өлшемдегі енгізілімдер қолданылуы мүмкін. Дайын бөтелкелердің көлемі мерзімімен өлшеніп, қажет болған жағдайда көлемдік енгізілімдер ауыстырылады.

Қоршаған ортаны салыстыру

Қайтаруға болатын және қайтарылмайтын жүйелерді салыстыру кезінде көптеген факторлар қарастырылады. Зерттеушілер әртүрлі аспектілерді бағалау үшін көбінесе өмірлік циклді талдау әдістемелерін қолданады. Көбінесе салыстырулар барлық нұсқалардың артықшылықтары мен кемшіліктерін көрсетеді. Жәй ғана қайта өңделетін HDPE бөтелкелеріне жасалған соңғы өмірлік циклді зерттеу екіншілік қаптаманың маңыздылығын көрсетті: қайта пайдаланатын пластикалық жәшіктер жеңіл бөтелкелерді пайдалануға мүмкіндік береді. Бөтелкелерді қайта пайдалану үшін кері логистикалық жүйе, бөтелкелерді тазалау және зарарсыздандыру, сондай-ақ тиімді сапа басқару жүйесі қажет. Шыны сүт бөтелкелері үшін маңызды фактор – күтілетін пайдалану циклының саны. Бұзылу, ластану немесе өзге де жоғалтулар қайтаруға болатын жүйелердің тиімділігін төмендетеді. Бір реттік қайта өңдеуге жарамды материалдар үшін қайта өңдеу көрсеткіші маңызды: АҚШ-та HDPE бөтелкелерінің шамамен 30-35% ғана қайта өңделеді.