Кіріспе
Dray Prescot сериясы – бұл британдық автор Кеннет Булмердің Алан Берт Акерс псевдонимімен жазған, көбінесе «қылыш және планета» жанрына жататын, 52 ғылыми-фантастикалық роман мен бірнеше қысқа әңгімелерден тұратын тізбек. Бұл тізбек он бір романдық циклден құралған, әр цикл өзінің ішінде жекелеген серия болып табылады. Төрт роман мен үш әңгіме циклдар жүйесінен тыс, дербес туындылар. Әрбір оқиға басты кейіпкер Дрей Прескоттың өзінен айтылған, бірінші тұлғада баяндалады. Прескоттың шынайы автор екендігі туралы көріністі нығайту үшін, кейінгі томдар «Алан Берт Акерске Дрей Прескоттың айтқандары» деп көрсетілді.
Жарияланым
Алғашқы отыз жеті томды 1972 жылдың желтоқсанынан 1988 жылдың сәуіріне дейін DAW Books баспасы жариялаған. Бүгінгі күнге дейін кейінгі томдардың қағаз басылымдары 1991 жылдан 1998 жылға дейін Wilhelm Heyne Verlag баспасында тек неміс тілінде аударылып шығарылды. Ағылшын тіліндегі 38–41 томдық электрондық кітаптарды кейін 1995 жылдың қыркүйегінен 1998 жылдың желтоқсанына дейін қазір жоқ болған электрондық баспа Savanti шығарды; ал 1–52 томдық электрондық кітаптарды басқа электрондық баспа, Mushroom eBooks шығарды. Отбасылық аурулар мен қолжазбаларды табудағы қиындықтарға байланысты 45-ші және 46-шы томдар арасында басылым шамамен алты жылға тоқтатылды. 2014 жылдың 5 ақпанында жоғалған барлық қолжазбалар табылды деп хабарланды, бірақ «Антарес демонлары» (46-шы кітап) неміс тілінен ағылшын тіліне қайта аударылып жатыр, және бұл процесс «жақында аяқталады» делінді. 2014 жылдың маусым айында том басылып шықты, ал қалған томдар жыл соңына дейін белгілі бір аралықтармен жарық көрді. 52-ші том 2014 жылдың қарашасында жарық көрді. 2007 жылдың 3 сәуірінде Mushroom Publishing баспасының бөлімшесі Bladud Books серияны қағаз түрінде, жұмсақ және қатты мұқабамен қайта басыла бастады, сериядағы кітаптардың әрбір циклының жинағын шығару мақсатымен. Жинақтар сериясы 2015 жылдың 11 қыркүйегінде «The Spectre Cycle» басылымымен аяқталды. Барлық томдар электрондық түрде де қолжетімді және Amazon.com сайтында тізімделген.
Орнату
Сериал Крейген әлемінде өрбиді, ол Антарес жұлдыздық жүйесіндегі, Скорпион шоқжұлдызындағы планета. Антарес – үлкен қызыл алып жұлдыз (Антарес А) және кіші жасыл жұлдыздан (Антарес В) тұратын екі жұлдыздық жүйе ретінде көрінеді. Шындығында Антарес В көк түсті, бірақ көбінесе жасыл деп сипатталады, бұл контраст эффектісінен болуы мүмкін. Бұл эффекттің ұқсас болуы немесе Крейген атмосферасының ерекшелігі планета бетінен жасыл түс беруі мүмкін. Крейгенде көптеген серіктер бар. Бұлмердің сериал үшін осы орынды таңдауы Эдгар Райс Берроуздың «Марс» сериясына, «Қылыш пен планета» жанрының классикасына жасалған сыйлы ишара. Түндегі Марс планетасына ұқсас жарқыраған және түсімен Антарес жұлдызына ертедегі астрономдар «Ареске қарсы» (анти-Арес) деген ат берген, бұл «Марсқа тең» деген мағынаны білдіреді, осылай оны планетадан ажыратуға тырысқан. Оқиғаны дамыта түсетін бір жайт, Прескот Жерде болғанда, Берроуздың «Марс» сериясының басты кейіпкері Джон Картер екені сезіліп тұратын, аты-жөні айтылмаған «Виргиниялық джентльменмен» кездеседі. Крейген физикалық тұрғыдан Жерге ұқсас, адамдарға өмір сүруге қолайлы. Онда жеті ірі континент және Австралия сияқты өлшемдегі тоғыз континенттік арал, сондай-ақ көптеген кіші аралдар бар. Барлық оқиғалар Пазда, бір жарты шардың төрт үлкен континенті мен төрт континенттік аралында өтеді. Қарсы жарты шардағы қалған құрлықтар жақсы белгілі емес. Пазды құрайтын құрлықтардың көпшілігі тар теңіздермен бөлінген, бұл геологиялық жағынан жақында тектоникалық күштердің әсерінен бөлшектенген суперконтинент болғанын көрсетеді. Паз континенттері Жердегілерге қарағанда ықшам, және құрлықтарды байланыстыратын көпірлер жоқ. Оларға солтүстік-батыстағы Турисмонд, солтүстік-шығыстағы Сегест, орталықтағы Лох және оңтүстік-шығыстағы Хавильфар жатады. Турисмонд пен Хавильфарда Жерорта теңізіне ұқсас үлкен ішкі теңіздер бар. Паздың континенттік аралдарына Турисмонд пен Сегест арасындағы Валлия, Лох, Сегест және Хавильфар арасындағы Пандагем, Турисмондтың солтүстік-шығысындағы Ундрин және Сегестен шығыстағы Мехзия кіреді. Екінші жарты шардағы континенттер мен континенттік аралдардың ішінде серияда тек Гах континенты аталған, ол «Скорпионға саяхат» кітабында жағымсыз жыныстық әдеттері бар орын ретінде сипатталған (Джон Норманның «Гор» сериясына айқын сын). Көп бұрын Крейгенге Жұлдыз иелері немесе Саванти (төменде қараңыз), немесе екеуі де, Прескотты планетаға әкелген құпия жолмен ұқсас әдіспен көптеген басқа әлемдерден ақылды тіршілік формалары себілген сияқты. Пазда басым түр – адамзат, жергілікті халық оларды Апим деп атайды. Басқа да ақылды түрлер Диффтер деп біріктіріледі. Мәдени тұрғыдан алғанда, ең дамыған елдер Еуропаның Ренессанс дәуірімен тең деңгейде, бірақ отты қарулар белгісіз, ал кейбір елдер ұшақтарды өндіреді. Екінші жарты шардың үстемдігі Шенктерге тиесілі, олар Паздың шеткі жағалауларын уақыт-уақыт шабуылдайтын, балық басы бар жаугершіл теңіз қарақшылары. Паздағы маңызды мемлекеттерге солтүстік Лохтағы Вальфарг патшалығы, бұрынғы кең империяның қалдығы, Валлия арал империясы, солтүстік Пандагем мен оңтүстік Сегестес Балинтол субконтинентінің кіші патшалықтары, солтүстік-шығыстағы Хавильфардағы Хамал империясы және оның оңтүстігіндегі Таң жерлерінің кішігірім мемлекеттері, оңтүстік-батыстағы Хавильфардағы Джандуин патшалығы және әлемнің Көзінің солтүстігі мен оңтүстігінде әрдайым соғысып тұратын Зайрим мен Гродним (Турисмонды екіге бөлетін Жерорта теңізі сияқты) жатады. Географиялық немесе топографиялық жағдайларға байланысты өркениетті белдеуден шеттетілген примитивті аймақтарға Сегестестің Ұлы жазықтары, Шығыс Туримонттың жаулас аймақтары, Солтүстік орталық Хавильфардың жабайы жерлері және Оңтүстік Пандагем мен орталық Лохтың орманды аймақтары кіреді.
Оқиға желісі
Сериалда Нельсон флотының ағылшын теңізшісі, жерлік Дрей Прескоттың және оның Креген планетасына ғажайып телепортациясының тарихы баяндалады. Ол жерде ол құпия Савантидің агенті ретінде оқытылады, бұл құпия қоғам Крегеннің көптеген ақылды түрлерінің арасында адамзат өмірін жақсартуға арналған. Савантилер – жараларды емдейтін және өмірді ұзартатын керемет тоғанның қамқоршылары, Жердегі «Жастық қайнар көзі» аңызына ұқсас. Прескот осы бассейнді Савантиге жарақат алған өтінішші Делияны сауықтыру үшін пайдаланғаны үшін рақымданды, және ол Валия арал империясының ханшайымы еді. Бассейнге шомылудың арқасында Прескот пен Делия мың жылға созылған табиғи өмір сүру ұзақтығына ие болды, бірақ бассейннің қасиеттілігін бұзып, екеуі де өздерінің отандарына – Прескоттың жағдайында Жерге айдалады. Жұлдыз иелерінің агенттігі арқылы Крейгенге қайтып оралған, бұл белгісіз мотивациялардың одан да құпия бәсекелес тобы, Прескот олардың схемаларында қуыршаққа айналады, олардың мақсаттарына қызмет ету үшін планетаның әртүрлі жерлеріне жіберіледі және өз міндеті орындалғанда немесе оларды ренжітуге тырысқанда Жерге қайтып келеді. Осы кемшілікке қарамастан, ол әдетте қандай қоғамға кірсе де билік позициясына көтеріледі және Делиямен қарым-қатынасын жаңартып, одан әрі жалғастыра алады. Ақырында олар үйленіп, отбасы құрып жатыр. Жұлдыз иелері үшін өз тапсырмаларын орындаудан, Крегендегі орнын нығайтудан және Делияны жеңуден (және қайта оралудан) басқа, Прескоттың ағымдағы мақсаттары арасында Пас қаласындағы құлдықты жою және Пас қаласына қарсы коалиция құру. Мәтін – бұл Дрей Прескоттың Жерге мерзімді оралған кезде жазған аудиотаспалар сериясының «Акерс» транскрипциясы, ол бірнеше жылдар бойы әртүрлі тәсілдермен оның қолына түседі. Таспадағы бос орындар авторға кейде оқиғаның өрнегін өзгертуге мүмкіндік береді, оқырманға осы аралықта не болғаны туралы сыр қалдырады. Оқиғалар тізбегі жалпы сюжеттік желіде кейде тақырыптық, кейде де орнатылған субхикаялар құрайды. Бұл ретілер: Прескоттың Крегендегі алғашқы сапарларын баяндаған Делиан циклі, Крегистің негізгі жағдайларын таныстырады және Делияның қолын іздеуді шешеді. Хавилфар материгінде орналасқан Хавилфар циклі, бұрынғы циклда көрінбеген, ол негізінен Прескоттың Хавилфардың экспансионистік Хамал империясының монополиясы болып табылатын волерлер немесе дирижабльдерді жасау құпиясын білу жөніндегі ізденіспен айналысады. Крозаир циклы Прескотты әлемнің көзіне қайтарады, Делиан циклында алғаш рет араланған Жерорта теңізі сияқты жер, онда ол қазір өзінің мүшелеріне көмектеспегені үшін заңсыз деп танылды. Валлия циклы Валлия империясын азаматтық соғысқа ұшыратады, оны Прескоттың күш-жігері ғана шеше алады. Жикида циклы, ол оны Жикиданың тірі ойындарында күресуге сотталған гладиатор ретінде табады, әдетте Крейген халықтары ойнайтын шахмат сияқты ойын. Jikaida ойыны Jetan немесе Марс шахматтарынан, Эдгар Райс Берроуздың Марс романдары үшін ойлап тапқан. Спикатур циклі. Пандагем циклы, негізінен Пандагем арал-материгінің істерімен айналысады. «Сыртқыштар соғысы» циклы, Прескоттың Вальяға салынған сиқырлы қарғысқа қарсы күресуге тырысуы туралы. Лохвиан циклі, негізінен Лох материгінде. Балинтол циклі, негізінен Балинтол субконтинентіне арналған. Басты мәнінде Валлияда орналасқан «Спектр» циклі – Дрей Прескоттың романдарынан соңғы топ. Бұл оқиға қазіргі заманға дейін жетпейді, дегенмен Прескоттың құпия көріністері мен жоғалуынан оның Жұлдыз иелерінің пешіндегі рөлі жалғасуда деп болжауға болады. Прескот серияның дамуы бойынша бәсекелес Жұлдыз иелері мен Саванти туралы көбірек біледі, бірақ олардың құпиялары ешқашан толық шешілмейді. Бұлммердің 53-топтағы реттілікті Прескот пен Делияның бір түрлі апофеозды сезінуі арқылы шешуге ниет білдіргені, оларды Жұлдыз иелерінің деңгейіне көтеруі мүмкін, оларды жер бетіне соңғы сапармен олардың ұлы Драк ашып көрсеткен, осылайша әңгіме аяқталмаған табиғатын түсіндіреді. Бұл томды Балмер ешқашан аяқтаған емес және жарияланбаған фрагмент болып қала береді.
The Delian Cycle, which relates Prescot’s earliest sojourns on Kregen, introduces a number of the main Kregish settings, and resolves his initial quest for the hand of Delia. The Havilfar Cycle, set on the continent of Havilfar, unseen in the earlier cycle, which deals mainly with Prescot’s quest to learn the secret of manufacturing vollers, or airships, a monopoly of Havilfar’s expansionist empire of Hamal. The Krozair Cycle, which returns Prescot to the Eye of the World, a Mediterranean like locale first visited in the Delian Cycle, where he is now outlawed for having failed to aid his fellow members in the warrior brotherhood of the Krozairs of Zy (he was on Earth at the time). The Vallian Cycle, which plunges the empire of Vallia into civil war, which only the exertions of Prescot can resolve. The Jikaida Cycle, which finds him as a sort of gladiator condemned to fight in living games of Jikaida, ordinarily a chess like board game played by the peoples of Kregen. The game of Jikaida was inspired by Jetan, or Martian Chess, invented by Edgar Rice Burroughs for his Martian novels. The Spikatur cycle. The Pandahem Cycle, dealing mainly with the affairs of the island continent of Pandahem. The Witch War Cycle, concerning Prescot's efforts to combat a magical curse placed on Vallia. The Lohvian Cycle, set primarily on the continent of Loh. The Balintol Cycle, set primarily on the subcontinent of Balintol. The Spectre Cycle, set primarily in Vallia, this is the final group of Dray Prescot novels. The story never catches up to the present, although from Prescot’s mysterious appearances and disappearances in the present day it can be presumed that his role as a pawn of the Star Lords continues. Prescot learns more of the rival Star Lords and Savanti as the series progresses, though their mysteries are never fully resolved. It was Bulmer’s expressed intent to resolve the sequence in volume 53 by having Prescot and Delia experience a sort of apotheosis, possibly raising them to the level of Star Lords themselves, to be revealed in a final visit to Earth by their son Drak, thus accounting for the unfinished nature of the narrative. This volume was never completed by Bulmer, and remains an unpublished fragment.