Кіріспе

Baen Books – американдық ғылыми фантастика және фэнтези баспасы. Ғылыми фантастика жанрында ол ғарыш операсы, қатаң ғылыми фантастика және әскери ғылыми фантастикаға ерекше назар береді. Компания 1983 жылы ғылыми фантастиканы баспалайтын және редактор Джим Бэн құрған. 2006 жылы оның қайтысынан кейін, ұзақ жылдар бойы бас редактор болған Тони Вайскопф баспагерлік қызметке тағайындалды.

Тарих

Baen Books 1983 жылы Джим Бэен мен Simon & Schuster арасындағы келісім нәтижесінде құрылды. Simon & Schuster үлкен қайта ұйымдастыру кезеңін басынан өткізіп, Бэенді өзінің Pocket Books бөлімшесіндегі ғылыми-фантастикалық бағытын басқарып, жаңаруына жетекшілік етуге шақыруды жоспарлаған. Бэен, достарының қаржылық қолдауымен, жаңа Baen Books компаниясын құруды және Simon & Schuster-ге ғылыми-фантастикалық бағытты таратуды ұсынды. Locuss 2004 Book Summary мәліметінше, Baen Books АҚШ-та көрсетілген жанрлардағы басылған кітаптар саны бойынша тоғызыншы орында тұрды, ал арнайы ғылыми-фантастикалық баспалардың арасында 67 атау (оның ішінде 40 түпнұсқа атау) басылған бес орында болды. Сапаны бағалау қиын, бірақ ірі кітап сату желілерінің бестселлер тізімдерінде Baen Books баспасынан шыққан кітаптардың жиі кездесуіне сүйене отырып, бұл баспа ғылыми-фантастикалық баспалардың ең танымал жетіншісі саналады. 2005 жылы Baen 72 кітап басылып (оның ішінде 40 түпнұсқа атау) жалпы басылған кітаптар саны бойынша сегізінші орынға көтерілді.

Электрондық баспа

1999 жылдың ортасынан бастап Baen электрондық баспаға және интернетке бағытталған насихаттарға баса мән берді. Baen кітапханасындағы талқылаулар оны осыған итермеледі. Бірақ түйіндемесінде, Baen Ebooks (бұрын Webscriptions деп аталған, ресми түрде Baen Books құрамына кірмеген, бірақ тәуелсіз электрондық баспагер ретінде жұмыс істеген) арқылы өнімдерінің шифрланбаған цифрлық нұсқаларын Digital Rights Management (Цифрлік құқықтарды басқару) схемаларысыз тегін таратуға баса назар аударды. Baen және оның ізбасарлары DRM баспагерге зиян келтіреді деп санайды. Осыған байланысты, Baen өзінің барлық каталогын түрлі форматтарда жүктеуге қолжетімді етеді және электрондық кітаптарының бағасын қағаз кітаптардан төмен немесе теңдей қояды, сонымен қатар табыс табады. 2021 жылдың 15 ақпанында американдық автор Джейсон Санфорд Patreon желісінде "Baen Books форумы саяси зорлық-зомбылықты қолдау үшін қолданылуда" деп хабарлады. Бас редактор Тони Вайскопф тергеу аяқталғанша барды жабық ұстайтынын мәлімдеді. Сайт 2021 жылдың 9 сәуірінде қайта ашылды.

Baen's Webscriptions (Бэеннің веб-жазбалары)

Электрондық форматта жеке кітаптарды сатумен қатар, Baen жаңа кітаптардың сериялық электрондық нұсқаларын ай сайынғы жиынтықтарда төмендетілген бағамен таратады. Бұл ай сайынғы Baen жиынтықтары, бастапқыда Webscriptions деп аталған, баспа басылымынан үш ай бұрын жоспарланады. Baen-нің таңдаған веб-сайты маманы Арнольд Бейли басқа баспагерлер үшін де электрондық кітаптар сатты. 2012 жылдың басында Webscription.net веб-сайты жаңадан жасалды, Baen Ebooks деп аталды және baenebooks.com мекенжайына көшірілді. Жаңа атауға қарамастан, Baen Ebooks басқа баспагерлер үшін, әсіресе ғылыми фантастика жанрындағы бәсекелес Night Shade Books үшін электрондық кітаптарды сатуын жалғастыруда. Baen-нің стандартты тәсілі ай сайынғы жиынтықтарға негізделген. Әр айда Baen қағаз түрінде (жұмсақ мұқаба немесе қатты мұқаба, жаңа немесе қайта басылған) шығаратын кітаптары, кітаптардың санына қарамастан (көбінесе 4–9 кітап, орташа есеппен 5–6), белгілі бір бағамен (қазіргіде 20 доллар) жинақталады. Ай сайынғы Baen жиынтықтары физикалық басылымнан үш ай бұрын бөлімдерге бөлініп шығарылады. Қағаз түрінде басылымға үш ай қалғандағы алғашқы бөлімде жиынтықтағы кітаптардың шамамен жартысы, ал кейбір кітаптар толығымен кіреді. Баспа басылымынан екі ай бұрынғы екінші бөлімде шамамен үштен екі бөлігі, ал үшінші бөлім ресми баспа басылымынан бір ай бұрынғы айдың 16-сы күні толық мәтінді қамтиды. Бірінші екі бөлім көбінесе тек HTML форматында қол жетімді, ал соңғы бөлімде барлық қолдау көрсетілетін форматтар бар. Әр жиынтықты ресми басылымға дейінгі айдың 15-іне дейін сатып алуға болады, бұл басылған кітаптар сауда орындарына жеткен шаққа жуық. (2012 жылдың желтоқсанына дейін жиынтықтар мерзімсіз сатылатын). Baen кейбір жаңа кітаптарын тарату үшін тағы бір жол қолданады – жарияланудан 3–5 ай бұрын (электрондық алдын ала оқу нұсқаларын) ұсыну. Бұл жанкүйерлер үшін арнайы өнім ретінде сатылады, олар міндетті түрде қазір оқығысы келеді, оның бағасы бір кітапқа 15 доллар және ол соңғы мәтіннен өзгеше болуы мүмкін (өйткені бұл электрондық үлгі). Баспа басылымынан кейін "тазартылған және аяқталған" электрондық нұсқа ай сайынғы жиынтық арқылы немесе жеке кітап ретінде (бағасы 7–10 доллар аралығында, ескі кітаптар арзан) онлайн режимінде қол жетімді. Locus журналының редакторы Чарльз Н. Браун The New York Times газетіне берген сұхбатында Baen-нің тәсілін мақтап: "Baen кітаптардың электрондық нұсқаларын шығару сатуды төмендетпейтінін көрсетті. Ол сіздің барлық кітаптарыңызға үлкен аудиторияны әкеледі. Осының нәтижесінде, олар үлкен жетістіктерге қол жеткізді".

Журнал эксперименттері

Баеннің журнал стиліндегі кітап басылымына жасаған алғашқы қадамы 1970 жылдардың соңында «Destinies» атты тоқсандық «көпшілік журнал» түрінде болды. Бұл журналда Баен ілгерілетуге тырысқан белгілі және жаңа авторлардың көркем және ғылыми-танымдық туындылары жарияланды. Ол сол кезде Баен жұмыс істеген Ace баспасынан шығарылды. 1980 жылдары Baen Books баспасының қолдауымен ол тағы екі «көпшілік журнал» сериясын жариялады. Біріншісі – «Алыс шекаралар», екіншісі – «Жаңа тағдырлар».

Джим Бэйннің ғаламы

2000-жылдардың басында Бэн тағы да журнал сияқты баспа ісіне қайта кірісті, Эрик Флинт жетекшілік еткен, әрқайсысы жеке штатпен қамтамасыз етілген екі өзін-өзі асырауға қабілетті электрондық журнал (e-zine) кәсіпорнын құрды: «Джим Бэннің Ғаламшары» және «Грантвилл Газеті» сериясы, ол «Грантвилл Газеті V» басылымынан кейін қайта жаңартылды.

«Бэннің Ғаламшары» жалпы оқырманға арналған фантастикалық антологиясы тек онлайн режимінде қолжетімді. Шамамен 120 000 сөзден тұратын бұл басылым, көптеген дәстүрлі ғылыми-фантастикалық журналдардың басылымдарымен салыстырғанда, едәуір көлемді, ал жаңадан жаңартылған «Газеттердің» орташа көлемі де сондай кең.

Baen Digital Object Identifiers (DOI) (Баен цифрлық нысанды идентификациялау (DOI))

1999 жылдан 2011 жылға дейін Baen электрондық кітаптары Webscriptions компаниясымен Baen Books компаниясымен шарт бойынша әртүрлі (кем дегенде бес) кең таралған цифрлық форматта жарық көрді. Бұл көптеген форматтар электрондық нұсқаларды анықтауды қиындатқандықтан, Baen және Webscriptions электрондық кітаптарын анықтау үшін DOI пайдаланбады (кейбір кітаптарында DOI болғанымен). Электрондық e ARC тәжірибесі де "жариялану күндері" мәселесін усложняет, себебі алғашқы жарияланған мәтін баспалық нұсқасы шығудан екі-үш ай бұрын қолға алынады, бірақ жарияланған мәтін толық редакцияланғанына кепілдік жоқ, сондықтан кейде соңғы толық редакцияланған нұсқадан өзгеше болады. Осылайша, Grantville Gazettes сияқты, электрондық жариялану күні баспалық нұсқадан шамамен екі айға ертерек – соңғы үштен бір бөлігі жарық көргенге дейінгі кезеңде және қатты мұқабалы баспа басылымы бір уақытта жарық көреді.