Кіріспе

Малайзияның ұлттық желісі – Малайзия түбегіндегі жоғары кернеулі электр қуатын беру желісі. Оны Tenaga Nasional Berhad (TNB) компаниясының Трансмиссиялық бөлімшесі пайдаланады және басқарады. Сабах және Саравак штаттарында Сабах Электриcity Sdn Bhd (SESB) және Саравак Энергия Берхад (SEB) компаниялары басқаратын тағы екі электр желісі бар. Бұл жүйе Малайзия түбегінің барлық аймағын қамтиды, TNB және тәуелсіз электр өндірушілердің (ТЭК) электр станцияларынан электр энергиясын дистрибьюторларға үлкен көлемде тасымалдайды. Желі сондай-ақ болат және тыңайтқыш зауыттары сияқты ірі өнеркәсіптік тұтынушыларға тікелей электр энергиясын жеткізеді.

Тарих

Ұлттық желі 1964 жылы Бангсар электр станциясы Коннахт көпір электр станциясына қосылғанда, кейіннен желі Малаккаға дейін созылды, осылайша қалыптаса бастады. 1965 жылы елдің түкпір-түкпіріне тараған электр өндіру станцияларын біріктіру жоспары жасалды. Қосылуы жоспарланған станциялар: Теренгганудағы Пака, Перактағы Теменгор, Кенринг, Берсия және Батанг Паданг, Коннахт көпірі, Селангордағы Капар және Серданг, Пахангтағы Камерон таулы аймағы, Пенангтағы Перай, Негери Сембилан штатындағы Порт Диксон, Келантандағы Пергау, Джохордағы Пасир Гуданг және Малакка. Клангтағы Коннахт көпір электр станциясымен құрылған орталық аймақтық желі – энергетикалық желінің бастауы болды; ол сондай-ақ Камерон таулы аймағындағы су электр станциясының – Сұлтан Юсуф электр станциясынан қуат алды және батыс желісіне дейін кеңейтілді. 1980 жылдардың соңында Кота Бару қаласы желіге қосылғанда, айналым толыққанды аяқталды.

Жүгірту жүйесі

Малайзия түбегіндегі 420-дан астам беруші қосалқы станциялар, жалпы орнатылған қуаты 105 305 МВА, шамамен 21 000 шақырымдық ауа желілері және 132, 275 және 500 киловольт (кВ) кернеумен жұмыс істейтін жер асты кабельдерімен байланысты. 500 кВ беру жүйесі – Малайзияда жасалған ең ірі беру жүйесі. 1994 жылы басталған 1-кезеңде 500 кВ ауа желілерін жобалау және салу жұмыстары жүргізілді. Бұл желі Гурун (Кедах) қаласынан солтүстікке қарай, батыс жағалау бойымен Капарға (орталық аймақ) және Пасир Гудангтан Юнг Пенгке (Малайзия түбегінің оңтүстігі) дейін салынды. 500 кВ желілерінің жалпы ұзындығы 784 шақырымды, ал 275 кВ желісінің ұзындығы 2017 жылғы ақпан айына қарай 9257 шақырымды құрады. Батыс жағалаудағы 3100 МВт қуаты бар Жаңаманжунг электр стансасын, шығыс жағалаудағы 372 МВт қуаты бар Улу Джелай су электр стансасын және оңтүстіктегі 4100 МВт қуаты бар Танжунг Бин электр стансасын қуатпен қамтамасыз ету үшін 500 кВ беру жүйесі Букит Таректен Юнг Пенгке дейін, Аер Тавар, Тапа, Бентонг Оңтүстік және Ленгенг арқылы өзара байланыс жасау арқылы кеңейтілді. Бұл өзара байланыстың аяқталуы Малайзия түбегіндегі Кланг аңғары ауданында орналасқан жүктеме орталығына электр энергиясын жеткізуге мүмкіндік береді. 2400 мегаватттық Бакун су электр тоғаны үшін 730 шақырымдық жоғары кернеулі тұрақты ток беру желісі мен 670 шақырымдық теңіз асты кабелін салу жобасы қарастырылды. Бұл Малайзияның үш электр компаниясын – Tenaga Nasional Berhad (TNB), Sarawak Energy Berhad (SEB) және Sabah Electricity Sdn Bhd (SESB) – мемлекеттік желілерге қосуға мүмкіндік берген болар еді. Сабах және Саравак штаттарындағы көптеген электр стансалары әлі де бірыңғай желіге қосылмаған.

Ұлттық желілік беріліс жүйесінің түрі

Сызықтар Фотосуреттер Сипаттама Ұзындығы 500 кВ Малайзияда ең ірі болып құрылған электр беру жүйесі. Малайзия түбегіндегі электр беру жүйесінің тірегі522 км275 кВ Ірі электр беру жүйесі 73 км132 кВ Орташа электр беру жүйесі 33 кВ Шағын электр беру жүйесі

Таиландқа байланыс

Ұлттық желі солтүстікте Таиландтың Электр энергиясын өндіруші органының (EGAT) беру жүйесімен 300 МВт сыйымдылығы бар 300 кВ тұрақты ток (HVDC) желісі және әрқайсысы 90 МВт сыйымдылығы бар 132 кВ айнымалы ток (HVAC) екі тізбекті әуе желісі арқылы байланысқан. Бұл желі Перлис штатындағы Букит Кетри Чупингті Таиландтағы Садаомен байланыстырады.

Сингапурмен байланыс

Малайзияның оңтүстігіндегі Ұлттық желі, екі 230 кВ су асты кабельдері арқылы Сингапурдың Синокодағы Singapore Power Limited (SP) электр беру жүйесіне қосылған. Әр кабельдің қуаты 200 МВт құрайды.

Электр энергиясын өндіру

Малайзияның ұлттық желісіне қосылған электр қуатын өндіру қуаты 22 858 мегаваттты құрайды, ал Suruhanjaya Tenaga мәліметінше, 2016 жылғы сәуір айына қарайғы ең жоғары сұраныс 17 788 мегаватқа жетеді. Малайзия түбегіндегі электр қуатын өндіру үшін қолданылатын отын құрамында 45,55% газ, 50,23% көмір, 3,59% су электр станциялары және 0,63% басқа да отын түрлері бар.

Тарату деңгейі

66 кВ, 33 кВ, 22 кВ, 11 кВ, 6,6 кВ және 400/230 вольттық электр тарату желілері, тарату қосалқы станциялары арқылы Ұлттық желіге қосылып, трансформаторлармен кернеуі төмендетіледі.

Үлкен оқиғалар

1996 жылғы 3 тамыздағы жүйедегі ауқымды апаттан кейін TNB компаниясы Токио электр энергетикалық компаниясымен (TEPCO) бірлесіп зерттеулер жүргізіп, Куала-Лумпур агломерациясы мен Мультимедиялық супер дәлізін (MSC) тұрақты түрде қуатпен қамтамасыз ету үшін, жүйедегі толық апаттың алдын алуға бағытталған бақыланатын аралдық схеманы әзірледі. Аралдық схема негізінен, жиіліктің төмендеуіне байланысты жүктеменің азайтылуы сияқты, барлық стандартты төтенше жағдайларға қатысты шаралар қолданылғаннан кейін қолданылатын "соңғы қорғаныс шебі" болып табылады. 2005 жылғы 13 қаңтарда Селенгор штатындағы Серендах маңындағы тарату желісінің бұзылуына байланысты Малайзияның солтүстік бөлігінде қуат тоқтатылды. Осыған жауап ретінде Кланг аңғарына электр қуатының қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Орталық аймақты күшейту (CAR) жобасы бекітілді. 2008 жылғы 22 сәуірде Сабах штатында шығыс-батыс электр желісі іске қосылғаннан бергі ең ірі қуат үзілісі орын алды. Күдікпен қаралатын вандалдар 132 кВ тарату мұнарасының металл конструкциялық бөліктерін ұрлап, оның құлауына және ауқымды қуат тоқтауына себеп болды. Жедел түрде уақытша мұнара құрылысын жүргізу жоспарланған, бірақ ол құрылыс барысында құлап, TNB қызметкері қаза тапты. 2008 жылғы 1 мамырда тағы бір мұнара құлап кетті, себебі ұрланған деген күдікпен қаралатын мұнараның құрылымдық элементтері жоғалған.

Болашақ

Малайзияның ұлттық электр желісі жаңартылатын энергиядан электр өндірісінің артуына жеткілікті дайындықпен жабдықталмаған.