Кіріспе

Can Masdeu – Барселонаның шетіндегі Колсерола саябағында орналасқан басып алынған әлеуметтік орталық, тұрғын үй және қоғамдық бақ. Сант-Пау ауруханасына тиесілі ғимарат 2001 жылы халықаралық белсенділер тарапынан шамамен 53 жыл бойы тасталып кеткеннен кейін басып алынды. Қыркүйек айының соңынан маусым айының басына дейінгі көптеген жексенбі күндері ашық есік күні мен экскурсия ұйымдастырылады, онда тұрғындар қауымдық өмір, консенсус негізінде шешім қабылдау, экологиялық бағбандалық және тұру, сондай-ақ әлеуметтік орталықтың жұмыс істеу принципін түсіндіреді. 100-ге жуық адам қатысатын ұжымдық тамақ және экология, белсенділік және өзін-өзі қамтамасыз етуге қатысты тегін іс-шаралар ұйымдастырылады.

Жері, орналасқан жері және ертедегі тарихы

Squat-тің басқаруындағы жерлерге бақтар ретінде пайдаланылатын шамамен бір гектар жер, тасталған монахтар үйі мен аурухана ғимараты және көбінесе төбелі ормандар кіреді. Ғимарат төрт қабатты және төбе беткейіне орналасқан. Ол әртүрлі көлемдегі 24 бөлмеден, соның ішінде үлкен залдан тұрады. Can Masdeu Барселонадағы Canyelles L3 метро стансасынан жоғары орналасқан. Осы жерге жету үшін топырақ жолмен жүруге дейін оған белгі қойылған. Ғимарат ежелгі римдік орында салынған және қала Ноу-Барриске дейін кеңейгенге дейін жүзімдіктермен қоршалған. Қазіргі құрылыстың алғашқысы – ғибадатхана (масия) 17 ғасырда аяқталды. 20 ғасырдың басында тұрғын жайлар, ортақ кеңістік және ас үй салынды. Бірнеше жыл бойы монахтар үйі ретінде пайдаланылғаннан кейін, ғимарат мәйектілер ауруханасына айналдырылды. Соңында 1948 жылы жабылып, тасталып кетті. Бұл үлкен ғимараттың жарты ғасырдан астам уақыт бойы бос тұруына мәйектілерге деген қорқыныш себеп болуы мүмкін.

Кәсібі мен құқықтық мәртебесі

Халықаралық белсенділер тобы Барселонада бір жылдан астам уақыт бойы ең жақсы орын іздеп жүріп, 2001 жылдың желтоқсанында тастап кеткен ауруханаға көшіп барды. Мақсаты – климаттың өзгеруі туралы хабардарлықты арттыру үшін конференция өткізу. Кан Масдеу 2002 жылдың сәуір айында 100-ден астам ұлттық полиция қызметкері 11 басып алушыны шығарып жіберген кезде танымал болды. Үш күн бойы пассивті қарсылық көрсетіп, басып алушылар полицияның күштеп шығару әрекеттерін тоқтата алды. Басып алушылар кеңістікті бақылауда ұстау үшін бірқатар тәсілдерді қолданды, оның ішінде, ең маңыздысы, ғимараттың сыртындағы қауіпті биіктіктерге өзін бекітіп алды. Бұл полиция қызметкерлеріне немесе басып алушыларға жарақат алу қаупін тудырды. Кейбір басып алушылар ғимаратқа тізгішпен байланысты, ал басқалары ұзын тартысқа теңгеріліп отырды, одан бір адамды екіншісін түсірмей алып тастау мүмкін емес еді. Көптегендері ғимараттың сыртындағы тіреулерге ілінді, тіпті ванна да пайдаланылды. Полиция күштеп шығарудың бастапқы стратегиясын басып алушылар шөлдеп, ашқанда төмен түсіп кеткенше күтуге ауыстырды. Олар үш күн бойы жергілікті тұрғындардың қолдауы мен бұқаралық ақпарат құралдарының назары күшейе отырып күтті. Оқиғаны көру үшін жүздеген адам келді, олардың көпшілігі ұрандар айтып, жергілікті тас жолда қозғалысты тоқтатты. Голландиялық ынтымақтастық ұйымы Нидерландыдағы Испания елшілігін басып алды. Үш күннен кейін Барселонадағы судья полицияға шегінуге бұйрық берді. Судьяның шешімінде адам құқықтары мен қауіпсіздігі мүліктік құқықтардан басым екені көрсетілді. 2002 жылдан бері Кан Масдеуді басып алғандарға қарсы азаматтық және қылмыстық істер қозғалды. Бұл істердің көпшілігі қоғамдық кеңес ұтылып берді, бірақ олар осы жерді жалғастыруда, себебі аурухананың ғимаратты жаңартуға жеткілікті қаржысы жоқ. Аурухананың Кан Масдеуді жақсартуға лайықты себеп табу жоспарларын одан әрі қиындататын фактор – оның жанында тағы бір үлкен, тастап кетілген мекемелік ғимараты бар, оны ескі, тозығы жеткен ғимараттан гөрі оңай пайдалануға болады.

Жергілікті қатынастар

Кан-Масдеу тұрғындары айналасындағы жергілікті халықпен қарым-қатынасқа ерекше мән берді. Аумақ иеленгеннен кейін, қауымдастық жергілікті бағбандарды өз бақшаларын отырғызу үшін шақырды. Алғашқыда онға жуық адам, көбінесе егде жастағы әйелдер, бұл ұсынысқа жауап беріп, көбінесе өнімдік дақылдар мен гүлдерді отырғыза бастады. Қауымдастық ай сайын немесе екі ай сайын жергілікті бағбандармен бірлесіп той ұйымдастырады және бақтың мәселелерін шешу үшін тұрақты жиналыстар өткізіледі. 2006 жылы айналасындағы бұталы жерлерден үлкен екінші терраса ашылып, қосымша жергілікті бақшалар отырғызылды. Бақшалардың үш деңгейі бар: ең төменгісі – жаңа жергілікті бақшалар, ортаңғы деңгей – қауымдастыққа арналған өндірістік бақша, ал ең жоғарғы деңгей – бастапқы жергілікті бақшалар. Бұл көршілер бастапқыда Ноу-Баррис ауданынан келген, бірақ осы қауымдық бақшаларға қатысы бар жергілікті тұрғындар жақын жерлерге көшіп, өз учаскелерін күтіп қана қоймай, осында келіп жұмыс істей беруде.

Жаңартулар мен функциялар

Бұл кеңістікті тұруға жарамды ету үшін ауқымды жөндеу қажет болды. Қоныс тебушілер бөлмелерді тазалап, жөндеп, 3 жылдан астам уақыт бойы көршілес кеңістікке көшіп, жұмыстарын жалғастырды. Тұрғындар аз энергия тұтынатын, экологиялық таза өмір салтымен қамтылған, аз қуатты электр жабдықтарымен және үлкен кешенді қыздыру үшін бірнеше қазандықтары бар. Аймақ велосипед дүкені мен жөндеу орталығын ұстап тұр, өзі үшін де, жергілікті тұрғындар үшін де нан пісіреді, жергілікті орта мектепке жиналыстар мен қойылымдар өткізу үшін орын береді, сондай-ақ прогрессивті және қарсылық топтарының жиналыстарын ұйымдастырады.

Ағымдағы жағдай

2018 жылғы деректер бойынша, үйде 24 ересек және 5 бала тұрады және ортақ тұрмыс жасайды. Қоғамдық қатысуға екі аптада бір рет өткізілетін жиналыстар, органикалық бақша шаруашылығы, үй шаруасы және күніне екі рет бірлесіп дайындалған тамақ кіреді, сондай-ақ әр мүше жалпы шығындарға ай сайын 100 евро төлейді. Көптеген мүшелер үйден тыс жұмыс істейді, бірақ сыра, еденге арналған орындықтар, шөптерден жасалған емдік заттар немесе органикалық тамақ қызметі сияқты шағын өндірістер де бар. Үйдің жұмыс тілдері – каталан және испан тілдері, бірақ халықаралық топ болғандықтан, ағылшын, итальян, француз, баск және эсперанто тілдері де қолданылады. Қоғамдастық достары немесе қоғам қолдайтын жобалар мен қозғалыстарға қатысатын қонақтарды қабылдайды. Қоғамдастыққа қонақ болуға келетін сұраныстар саны, олардың қабылдау мүмкіндігінен әлдеқайда артық. Көптеген басып алушылықтардан және тіпті қасақана құрылған қауымдастықтардан өзгеше, Кан Масдеуде 2013 жылдан 2018 жылға дейін жылына шамамен бір адам кетеді.