Кіріспе

Сейсмикалық анизотропия — жердің ішіндегі ортада (тау жынысы) сейсмикалық толқындардың жылдамдығының бағытқа тәуелділігі.

Сипаттама

Материал анизотропты деп аталады, егер оның бір немесе бірнеше қасиеттерінің мәні бағытқа қарай өзгерсе. Анизотропия гетерогенділік деп аталатын қасиеттен өзгеше, себебі анизотропия – бұл бір нүктеде бағытқа қарай мәндердің өзгеруі, ал гетерогенділік – екі немесе одан көп нүкте арасындағы мәндердің өзгеруі. Сейсмикалық анизотропия – сейсмикалық жылдамдықтың бағытқа немесе бұрышқа тәуелділігі ретінде анықталады. Жалпы анизотропия 21 тәуелсіз элементі бар 4-реттік серпімділік тензорымен сипатталады. Дегенмен, тәжірибедегі зерттеулер барлық 21 элементті ажырата алмайды, сондықтан анизотропия көбінесе қарапайымдатылады. Ең қарапайым түрінде анизотропияның екі негізгі түрі бар: көлденең изотропия (көлденең немесе тік жазықтықта изотропия болғандықтан осылай аталады) және полярлық анизотропия. Олардың айырмашылығы – симметрия осінде, яғни айналу инварианттығының осінде. Егер қабатты осы осьтің бойымен айналдырсақ, материал өзгермейтін болады. Симметрия осі әдетте аймақтық кернеу немесе гравитациямен байланысты. Тік көлденең изотропия (VTI), тік симметрия осіне ие көлденең изотропия, қабаттармен және палеосазда (шифер) байланысты және гравитация басым фактор болып табылатын жерлерде кездеседі. Көлденең көлденең изотропия (HTI), көлденең симметрия осіне ие көлденең изотропия, жарықтар мен жарықшақтармен байланысты және аймақтық кернеу басым фактор болып табылатын жерлерде кездеседі. Көлденең анизотроптық матрица изотроптық матрицамен бірдей формаға ие, бірақ 12 нөлдік емес элемент арасында таралған бес нөлдік емес мәні бар. Көлденең изотропия кейде көлденең анизотропия немесе гексагональды симметриялы анизотропия деп те аталады. Көп жағдайда симметрия осі көлденең де, тік те болмайды, мұндай жағдайда оны «қисайған» деп атайды.

Анизотропияны тану тарихы

Анизотропия алғаш рет 19 ғасырда серпінді толқын таралу теориясынан кейін анықталды. Джордж Грин (1838) және Лорд Кельвин (1856) толқын таралуы туралы мақалаларында анизотропияны ескерді. Анизотропия сейсмологияға 19 ғасырдың соңында енді, оны Мауриси Рудзки енгізді. 1898 жылдан 1916 жылы қайтыс болғанға дейін Рудзки анизотропия теориясын дамытуға тырысты, ол 1898 жылы көлденең изотроптық ортаның (TI) толқын фронтын анықтауға ұмтылды, ал 1912 және 1913 жылдары көлденең изотроптық жарты кеңістіктегі жер беті толқындары және анизотроптық ортадағы Ферма принципі туралы жазды. Бұл барлық күш-жігерге қарамастан, анизотропияның дамуы баяу болды және барлау сейсмологиясының алғашқы 30 жылында (1920–1950) осы тақырыпта небары бірнеше мақала жарық көрді. Хельбиг (1956) сияқты бірнеше ғалымдар Девон тақталарында сейсмикалық жұмыстар жүргізу кезінде, жапырақшаның бойындағы жылдамдықтар жапырақшаға перпендикуляр жылдамдықтардан шамамен 20%-ға жоғары екенін анықтады. Дегенмен, анизотропияға деген қызығушылық Крампиннің (1987) бастапқыда изотропты ортада анизотропияны тудыратын жаңа модельді және жаңа барлау тұжырымдамасын ұсынғаннан кейін артты. Крампиннің басты ойларының бірі – үш компонентті қима толқындарының поляризациясы олар өтетін тау жынысының ішкі құрылымы туралы ерекше ақпарат береді, ал қима толқынының бөлінуі жарықтардың бағыты туралы мәліметтерді қамтуы мүмкін. Осы жаңа жетістіктермен қатар, үш компонентті 3D сейсмикалық деректер сияқты жаңа, жақсы деректердің қолжетімділігі, қима толқынының бөлінуінің әсерін анық көрсетеді, кең азимутты 3D деректер азимуттық анизотропияның әсерін көрсетеді және жоғары қуатты компьютерлердің болуы анизотропияның соңғы үш онжылдықта барлау сейсмологиясына зор әсер етуіне мүмкіндік берді.

Анизотропияның пайда болуы

Анизотропия Жердің үш негізгі қабатында кездесетіні хабарланды: жер қыртысы, мантия және ядро. Сейсмикалық анизотропияның пайда болуы бірегей емес, Жер материалдарында сейсмикалық анизотропияны тудыруы мүмкін әртүрлі құбылыстар бар. Анизотропия, егер ол тураланған немесе ішінара тураланған гетерогендіктің орташа қасиеттеріне байланысты болса, толқын ұзындығына күшті түрде тәуелді болуы мүмкін. Қатты дене ішкі анизотропияға ие, егер ол ең кішкентай бөлшек өлшеміне дейін біртекті және ирекше анизотропты болса, бұл кристалдық анизотропияға байланысты болуы мүмкін. Жоғарғы мантияда сәйкес кристаллографиялық анизотропияны табуға болады. Әдеттегідей изотропты тау жынысы құрғақ немесе сұйықпен толтырылған, басым бағыты бар жарықтарды қамтыса, ол жарықтар тудырған анизотропия деп аталады. Тізбектелген, ашық немесе басқа материалмен толтырылған жарықтардың болуы қабықтың беткі қабаттарында маңызды механизм болып табылады. Кішкентай масштабты немесе микроқұрылымдық факторларға (мысалы, Kern & Wenk 1985; Mainprice et al. 2003) келесілер жатады: 1) құрамындағы минералдық фазалардың кристалдық тордың басым бағыты; 2) түйіршіктер мен минералдардың кеңістікте таралуының өзгеруі; 3) түйіршіктердің морфологиясы және 4) тізбектелген жарықтар, сынықтар және тесіктер, сондай-ақ оларды толтыратын материалдың сипаты (мысалы, саз, көмірсутектер, су және т.б.). Сейсмикалық анизотропияның микроқұрылымдық бақылауына байланысты, анизотропия нақты тау жыныстарының диагностикалық белгісі болуы мүмкін. Осы жерде сейсмикалық анизотропияны Жер қыртысының ішіндегі нақты шөгінді литологияның индикаторы ретінде қолдану мүмкіндігін қарастырамыз. Шөгінді тау жыныстарында анизотропия шөгіну кезінде де, одан кейін де дамиды. Анизотропияның дамуы үшін шөгінді кластикаларда нүктеден нүктеге біркелкілік немесе біртектілік болуы керек. Шөгіну кезінде анизотропия шөгінді түрінің өзгеруімен байланысты мерзімді қабатталудан туындайды, бұл әртүрлі түйіршік өлшемдерімен материалдарды жасайды, сондай-ақ түйіршіктерді ауырлық күшімен сұрыптауға бейім тасымалдау ортасының бағыттылығынан туындайды. Жарықтардың пайда болуы және саздың тығыздалуы және сусыздандырылуы сияқты кейбір диагенетикалық процестер, сондай-ақ өзгеру және т.б. шөгінуден кейінгі процестер болып табылады, олар анизотропияны тудыруы мүмкін.

Көмірсутектерді барлау мен өндірудегі анизотропияның маңызы

Соңғы екі онжылдықта сейсмикалық анизотропия академиялық және өнеркәсіптік салалардың қызығушылығын күрт арттырды, себебі анизотропия параметрлерін анықтаудағы жетістіктер, пост-стек бейнелеуден пре-стек тереңдікке миграцияға көшу, сондай-ақ 3D сейсмикалық зерттеулердің кең офсеттік және азимуттық жабыны кеңейді. Қазіргі таңдағы көптеген сейсмикалық өңдеу және инверсиялау әдістері анизотроптық модельдерді қолданады, бұл сейсмикалық бейнелеу сапасы мен ажыратымдылығын едәуір жақсартады. Анизотропиялық жылдамдық модельдерін сейсмикалық бейнелеумен интеграциялау ішкі және шекаралық жарықтардың орналасуына қатысты белгісіздікті азайтып, сейсмикалық интерпретацияға негізделген инвестициялық шешімдердің тәуекелін айтарлықтай төмендетті. Бұған қоса, анизотропия параметрлері, жарықтардың бағыты және тығыздық арасындағы байланыстың анықталуы резервуарды сипаттаудың практикалық әдістеріне алып келді. Мұндай ақпаратты – жарықтардың кеңістіктегі таралуын және тығыздығын – пайдалану арқылы, бұрғылау шешімдерін қабылдауда жарықтарды ескерген жағдайда, әрбір өндіруші ұңғыманың су ағызу аймағын едәуір арттыруға болады. Ұңғыманың су ағызу аймағының ұлғаюы ұңғымалар санын азайтады, бұл барлау және өндіру (E&P) жобаларының бұрғылау шығындарын күрт төмендетеді.

Анизотропияның мұнай іздеу мен өндірудегі қолданылуы

Сейсмикалық анизотропияның көптеген қолданыс салаларының ішінде ең маңыздылары: анизотропиялық параметрлерді анықтау, жиынтыққа дейінгі тереңдік анизотропиясын көшіру және анизотропиялық жылдамдық модельдері негізінде жарықтарды сипаттау.

Анизотропия параметрін бағалау

Анизотропия параметрі Э&П саласындағы барлық анизотропиялық қолданулар үшін ең негізгі болып табылады. Сейсмикалық мұнайды барлаудың алғашқы кезеңдерінде геофизиктер P толқынының бейнелеуінде анизотропия тудыратын бұрмалануды (мұнайды барлауға арналған сейсмикалық зерттеулердің басты бөлігі) білген. Анизотропия тудыратын бұрмалану, тар азимуттық деректердің постстек өңделуі жылдамдыққа сезімтал болмағандықтан, одан да аз маңызды болып табылады. Сейсмикалық анизотропияның дамуына Томсеннің анизотропиялық нотация жөніндегі жұмысы, сондай-ақ P толқынының уақыт параметрін анықтауы үлкен үлес қосты. Бұл негізгі жұмыстар көлденең изотропты (TI) модельдерді тек үш параметрмен параметризациялауға мүмкіндік берді, ал көлденең изотропты (VTI немесе HTI) модельдерде бес толық тәуелсіз қатаң тензор элементі бар. Бұл жеңілдету сейсмикалық анизотропияны өлшеуді мүмкін ететін тәсілге айналдырды. Көптеген анизотропия параметрлерін бағалау жұмыстары шифер мен шламға негізделген, бұл Жер қыртысында шифер мен шлам ең көп таралған шөгінді тау жыныстары болғандықтарына байланысты болуы мүмкін. Мұнай геологиясы контекстінде органикалық шифер мұнай мен газды тұтқындап ұстайтын бастапқы тау жынысы және мөртабақтар болып табылады. Сейсмикалық барлауда шиферлер мұнай қоймасының үстіндегі толқын таралу ортасының көп бөлігін құрайды. Қорытындылай айтқанда, шифердің сейсмикалық қасиеттері барлау және қойманы басқару үшін маңызды. Шифердегі сейсмикалық жылдамдық анизотропиясын бірнеше әдістермен бағалауға болады, оның ішінде бұрыс ұңғымалардың сонарлық журналдары, «жол» VSP және өзектің өлшемі. Бұл әдістердің әрқайсысының өз артықшылықтары мен кемшіліктері бар: «жол» VSP әдісі масштабтау мәселелеріне ұшырайды, ал шифердің өзегін өлшеу практикалық емес, өйткені бұрғылау кезінде шиферді өзектендіру қиын.

Жолдың VSP

Walkway VSP массиві ұңғымадан әртүрлі арақашықтықта орналасқан бірнеше сейсмикалық жер беті көздерін қамтиды. Сонымен қатар, қабылдағыштар арасындағы аралық тұрақты болатын тік қабылдағыш массиві тік ұңғымаға орнатылады. Өлшеу кезінде бірнеше жер беті көздері мен әртүрлі тереңдіктегі қабылдағыштар арасындағы дыбыс толқындарының келу уақыттары тіркеледі. Бұл келу уақыттары келесі теңдеулерге сүйене отырып, анизотропия параметрін анықтау үшін қолданылады, мұнда – арақашықтығы бар көзден келу уақыты, – нөлдік арақашықтықтың келу уақыты, – NMO жылдамдығы, – Томпсон анизотропиясы параметрі.

Айналған ұңғыманың дыбыстық журналы

Сейсмикалық анизотропияны өлшеуге арналған соңғы техника бұрыштап бұрғыланған ұңғыманың сонарлық каротаж деректерімен байланысты. Бұрыштап бұрғыланған ұңғымада толқын таралу жылдамдығы, бірдей тереңдіктегі тік ұңғымадағы толқын таралу жылдамдығынан жоғары болады. Бұрыштап бұрғыланған және тік ұңғыма арасындағы жылдамдық айырмашылығы ұңғыма қабырғасына жақын жатқан тау жыныстарының анизотропиялық қасиеттерін көрсетеді. Осы техниканың толық сипаттамасы осы есептегі мысал арқылы көрсетіледі.

Анизотроптық қаптама алдындағы тереңдіктегі көші-қон

Күрделі геологиялық жағдайда, мысалы, жарылымдар, бүктелулер, жарықтар, тұз денелері және қабаттардың сәйкес келмеуі болғанда, осындай күрделі геологияда жақсырақ ажыратымдылыққа қол жеткізу үшін алдын ала үйме көшіру (PreSM) қолданылады. PreSM-де барлық іздер нөлдік смещеніеге жылжырылмас бұрын көшіріледі. Нәтижесінде, көбірек ақпарат пайдаланылады, бұл әлдеқайда жақсы бейнеге әкеледі, сондай-ақ PreSM жылдамдық өзгеруін пост-стек көшіруге қарағанда дәлірек ескереді. PreSM жылдамдық өрісінің дәлдігіне өте сезімтал. Сондықтан изотроптық жылдамдық модельдерінің жеткіліксіздігі алдын ала үйме тереңдік көшіруі үшін қолайлы емес. P толқынының анизотроптық алдын ала тереңдік көшіруі (APSDM) тереңдік және кеңістік бойынша өте дәл сейсмикалық бейне шығарады. Нәтижесінде, изотроптық PSDM-нен айырмашылығы, ол ұңғыма деректерімен сәйкес келеді және қойманы сипаттау зерттеулері үшін өте қолайлы ақпарат береді. Дегенмен, бұл дәлдікке тек анизотропияның дұрыс параметрлерін қолданғанда ғана қол жеткізіледі. Бұл параметрлерді сейсмикалық деректерге сүйене отырып бағалау мүмкін емес. Оларды әртүрлі геоғылыми материалдарды – ұңғыма деректерін және геологиялық тарихты – талдау арқылы ғана сенімді анықтауға болады. Соңғы жылдары индустрия сейсмикалық бейнелеуде анизотропияның практикалық қолданылуын көре бастады. Біз геоғылымдардың интеграциясын көрсететін мысалдарды ұсынамыз. Біз дәлдіктің айтарлықтай жақсарғанын көрсеттік. Логикалық тұжырым: осы интеграцияланған тәсіл анизотроптық тереңдік бейнелеуін күрделі геологиялық жағдайларда ғана емес, барлық қоймаларда жүйелі түрде қолдануға мүмкіндік беруі керек.

Сынған жерді сипаттау

Анизотропияның сейсмикалық бейнелеуді жақсартуға бағытталған қолданыстарын қарастырғаннан кейін, формациядағы жарықтарды талдау үшін анизотропияны пайдаланудың екі тәсілі талқылауға тұрарлық. Бірі – анизотропты материалдың жоғарғы немесе төменгі бөлігінен толқынның шағылысуы кезінде амплитуда-офсет (AVO) сипаттамасының азимуттық өзгерулерін пайдалану, ал екіншісі – жарықтардың жіберілген серпімелі толқынға тигізетін поляризациялық әсерін пайдалану. Екі жағдайда да жеке жарықтар сейсмикалық сигналдың ажыратымдылығынан тыс болады және тіркелетін нәрсе – жарықтардың жиынтық әсері. Олардың негізгі идеясына сәйкес, екі тәсіл де екі қадамнан тұрады. Бірінші қадам – сейсмикалық сигналдардан анизотропия параметрлерін алу, ал екінші қадам – жарықтардың ақпаратын анизотропия параметрлерінен, жарықтардың анизотропияны тудыру моделіне сүйене отырып, шығару.

Сындылар-азимут өзгерісі

Бөлшектік субсейсмикалық масштабтағы жарықтар сейсмикалық анизотропияны (яғни, сейсмикалық жылдамдық бағытқа қарай өзгереді) тудыруы мүмкін және осының салдарынан жол жүру уақыты мен рефлективтілікте өлшенетін бағыттық айырмашылықтар пайда болады. Егер жарықтар тік бойымен орналасса, олар азимуттық анизотропияны (ең қарапайым жағдайда – көлденең изотропия немесе HTI) тудырады, сондықтан интерфейстің рефлексиялық қасиеттері азимутқа және смещениеге (қашықтыққа) байланысты болады. Егер интерфейстің екі жағындағы ортаның бірі азимуттық анизотроп болса, AVO азимутқа тәуелді болады. Қабаттарда анизотропия болған жағдайда, P P толқынының рефлексиялық коэффициенті азимутпен келесі қатынаста болады:

мұндағы – деректерді жинау торынан азимут, ал – анизотропия параметрін сипаттайтын коэффициенттер.

Сынған жерлер: қима толқынынан бөліну

Анизотроптық ортадан өтетін серпімелі толқындардың мінез-құлқы көп жылдар бойы белгілі болды, зертханалық және далалық байқаулар серпімелі толқынның екі поляризацияланған компонентке қалай бөлінетінін көрсетіп тұр, олардың жазықтықтары анизотропияға параллель және перпендикуляр бағытта орналасады. Жарықтардан өткен ортада, ең жылдам серпімелі толқын әдетте жарықтардың бағытымен сәйкес келеді, ал бөлінген серпімелі толқындар арасындағы уақыт айырмасы жарықтардың тығыздығына және толқынның өткен жолына байланысты. Қабатты ортада қабаттарға параллель поляризацияланған серпімелі толқын бірінші болып жетеді.

Мұнайдағы E&P анизотропиясының мысалы

Мұнай және газ өндіру саласында анизотропияның қолданылуын көрсету үшін екі мысал талқыланады. Бірінші мысал, бұрыс ұңғымадан алынған дыбыстық каротаж арқылы анизотропия параметрін анықтауға қатысты. Ал екінші мысал PreStack Depth Migration технологиясының бейне сапасын арттыруын көрсетеді.

Қаптамаға дейінгі тереңдік көшірудің мысалы

Бұл жағдайда оператор 1993-1998 жылдар аралығында Солтүстік теңіздегі газ кен орнында бірнеше сейсмикалық зерттеу жүргізді. Алғашқы зерттеу анизотропияны ескермейді, ал кейінгі зерттеу PreStack тереңдік көші-қон суреттеуін қолданады. Бұл PSDM Total компаниясы әзірлеген коммерциялық сейсмикалық пакетте жасалды. Келесі екі сурет PSDM әдісінің ажыратымдылығын жақсартуын нақты көрсетеді. Жоғарғы сурет анизотропия әсері жоқ стандартты 3D зерттеу. Төменгі суретте PSDM әдісі қолданылған. Төменгі суретте көрініп тұрғанындай, қателіктерді азайту және ажыратымдылықты жақсарту арқасында көптеген ұсақ құрылымдық ерекшеліктер анықталды.

Сейсмикалық анизотропияның шектеулері

Сейсмикалық анизотропия қима толқындарына негізделеді, ал қима толқындары мол ақпаратты тасиды, бірақ кейде оның пайдалануына кедергі келтіруі мүмкін. Анизотропияны зерттеу үшін бұрыштармен бағытталған көп компонентті (әдетте 3 компонентті) геофондар қажет, олар кеңінен қолданылатын тік бағытталған бір компонентті геофондардан қымбат. Дегенмен, қымбат 3 компонентті сейсмометрлер Жер туралы құнды ақпаратты жинау мүмкіндігі жағынан тік компонентті сейсмометрлерге қарағанда әлдеқайда күшті. Сейсмикалық толқындар әлсірейтін болса да, үлкен жер сілкіністері (моменттік шамасы > 5) байқалатын қима толқындарын тудыруға қабілетті. Термодинамиканың екінші заңы қима толқынының шағылысқан энергиясының жоғары деңгейде әлсіреуін қамтамасыз етеді, бұл кішкентай жер сілкіністері үшін қима толқыны туралы ақпаратты пайдалануға кедергі келтіреді.

Жер қыртысының анизотропиясы

Жер қыртысында анизотропияны басым бағытта тізілген жарықтар немесе микрожарықтар, шөгінді құрылымдардағы қабатты жатыс немесе жоғары жапырақты метаморфты тау жыныстары тудыруы мүмкін. Жарықтардың бағытталуынан туындайтын қыртыстық анизотропия қыртыстағы кернеу күйін анықтау үшін қолданылуы мүмкін, себебі көп жағдайда жарықтар өздерінің жазық беттері ең аз қысымды кернеу бағытына бағытталған күйде басымдықпен тізіледі. Белсенді тектоникалық аймақтарда, мысалы, жарықтардың басым бағытындағы өзгерістерді анықтау үшін анизотропия пайдаланылуы мүмкін, бұл кернеу өрісінің бұрылуын көрсетеді. Сейсмикалық P толқындары мен S толқындары да анизотропияны көрсете алады. Екеуі үшін де анизотропия таралу бағытына байланысты жылдамдықтың (үзіліссіз) өзгеруі ретінде көрінуі мүмкін. S толқындары үшін ол поляризация бағытына байланысты жылдамдықтың (дискретті) өзгеруі ретінде де көрінуі мүмкін. Кез келген біртекті ортада таралудың белгілі бір бағыты үшін тек екі поляризация бағытына ғана рұқсат етіледі, ал қалған поляризациялар тригонометриялық түрде осы екеуіне жіктеледі. Сондықтан, серпімді толқындар табиғи түрде осы екі поляризацияға ие жекеленген толқындарға "бөлінеді"; оптикада бұл екі сыну деп аталады. Қыртыстық анизотропия мұнай кендерін өндіруде өте маңызды, өйткені сейсмикалық жылдамдық бағыттары сұйықтық ағынының басым бағыттарын көрсетуі мүмкін. Қыртыстық геофизикада анизотропия көбінесе әлсіз болады; бұл таралу (және поляризация) бағытына байланысты сейсмикалық жылдамдықтар мен шағылыстыру коэффициенттерінің формулаларын жеңілдетуге мүмкіндік береді. Геофизикалық тұрғыдан қарапайым, полюстік анизотропия жағдайында талдау Томсен параметрлері арқылы ең ыңғайлы жүзеге асырылады.

Мантияның анизотропиясы

Мантияда анизотропия көбінесе кристалдармен (негізінен оливин) байланысты, олар мантия ағынының бағытымен сәйкестендірілген, бұл тордың басым бағыты (LPO) деп аталады. Ұзынша кристалдық құрылымына байланысты, оливин кристалдары мантия конвекциясының немесе кішкентай масштабтағы конвекцияның нәтижесінде ағынмен бой түзеуге бейім. Анизотропия ұзақ уақыттан бері пластиналық тектониканың мантия конвекциясымен төменнен немесе пластиналардың (тақталардың тартылуы және қырқалардың итеруі) әрекетімен жоғарыдан қозғалатынын дәлелдеу үшін қолданылып келеді. Сейсмикалық анизотропияны анықтаудың ең тиімді әдістері – серпінді толқынның бөлінуі, жер беті және дене толқындарының сейсмикалық томографиясы, сондай-ақ қабылдағыш функциясы аясында айналған толқынның шашырауы. Серпінді толқынның бөлінуінде S толқыны екі өзара перпендикуляр поляризацияға бөлінеді, бұл осы таралу бағыты үшін ортадағы ең жоғары және ең төменгі толқын жылдамдықтарына сәйкес келеді. Мантиядағы бөлінуді зерттеу үшін әдетте 5-25 секунд аралығындағы кезеңдер қолданылады. Сейсмикалық томография үшін 3D орта арқылы әртүрлі толқын таралу азимуттарында толқындар тудыру үшін жер сілкінісі немесе жасанды жарылыстар сияқты сейсмикалық көздердің кеңістікте таралуы қажет. Қабылдағыш функцияларында P толқынының S толқынына түрленуі, материал тереңде анизотропты болған жағдайда, жер сілкінісінің кері азимутына қарай гармониялық өзгереді. Бұл әдіс станцияның астындағы тереңдікте анизотропты материалдың қабаттарын анықтауға мүмкіндік береді. Переходтық аймақта вадслеит және/немесе рингвудит LPO бойынша сәйкестендірілуі мүмкін. Переходтық аймақтың астындағы үш негізгі минерал – периклаз, силикатты перовскит (бриджманит) және постперовскит – барлығы анизотропты және D" аймағында (ядро-мантия шекарасының маңындағы бірнеше жүз километрлік қабат) байқалатын анизотропияны тудыруы мүмкін.