Кіріспе
Қызметтерді жеткізу платформасы (SDP) – тұтынушыға, ол клиент немесе басқа жүйе болсын, қызмет түрін жеткізу архитектурасын (қызмет құру, сессияны басқару және протоколдар сияқты) қамтамасыз ететін компоненттер жиынтығы. Ол телекоммуникация саласында жиі қолданылса да, қызмет ұсынатын кез келген жүйеге (мысалы, VoIP телефоны, Интернет-протоколдық теледидар, Интернет-қызмет немесе SaaS) қолданылуы мүмкін. ТМ Форумы (TMF) осы саладағы ерекшеліктерді анықтау бойынша жұмыс істеп тұрғанымен, өнеркәсіпте SDP-ның стандартты анықтамасы жоқ және әртүрлі қатысушылар оның компоненттерін, ауқымын және тереңдігін сәл әртүрлі жолмен анықтайды. SDP көбінесе IT мүмкіндіктерін интеграциялауды және технология мен желі шекараларын асып түсетін қызметтерді құруды қажет етеді. Бүгінгі күнгі SDP-лер әдетте белгілі бір технологиялық немесе желілік доменде қызмет көрсету үшін оңтайландырылған (мысалы, телекоммуникацияда: веб, IMS, IPTV, мобильді теледидар және т.б.). Олар әдетте қызметті басқару, құру, оркестрлеу және орындау үшін ортаны қамтамасыз етеді. Телекоммуникацияда бұған медиа-бақылау, қатысу/орналасу, интеграция және басқа да төменгі деңгейдегі байланыс мүмкіндіктері үшін абстракциялар кіруі мүмкін. SDP тұтынушылар мен бизнес-қосымшалар үшін қолданылады. Телекоммуникация саласында ғана SDP-ны енгізудің бизнес мақсаты – қарапайым POTS телефон қызметтерінен бастап көп ойыншылы бейне ойындар үшін күрделі аудио/бейне конференцияларға дейін жаңа конвергентті мультимедиа қызметтерін жылдам дамыту және енгізу. SaaS аясында ұқсас бизнес мақсаттарына қол жеткізіледі, бірақ нақты бизнес саласына тән жағдайда. Application Store-дардың пайда болуы, Apple-дің iPhone және Google Android смартфондары сияқты құрылғылар үшін қосымшаларды жасау, орналастыру және жеткізу, байланыс қызметтерінің провайдерлеріне (CSP) деректерден кіріс табу құралы ретінде SDP-ге назар аударды. SDP-ны пайдалану арқылы желілік активтерін ішкі және сыртқы даму қауымдастықтарына, соның ішінде Web 2.0 әзірлеушілеріне ұсыну арқылы CSP мыңдаған қосымшалар мен олардың әзірлеушілерінің өмірлік циклін басқара алады. Telcordia Technologies, Nokia Siemens Networks, Nortel, Avaya, Ericsson және Alcatel Lucent сияқты телекоммуникациялық компаниялар 1990 жылдардың басынан ортасына дейін байланыс интеграциясы интерфейстері мен инфрақұрылымын ұсынып келді. IP-негізделген VoIP жүйелерінің меншік жеке филиалдық алмасу (PBX) жүйелері мен үстел телефондарын алмастырудағы шығынды үнемдеу табысы өнеркәсіптің басымдығын меншік жүйелерден ашық, стандартты технологияларға ауыстырды. Ашық ортаға көшу Teligent Telecom сияқты бағдарламалық қамтамасыз етуге бағытталған телекоммуникациялық компанияларды қызықтырды және Tieto, Accenture, IBM, TCS, HP, Alcatel Lucent, Tech Mahindra, Infosys, Wipro және CGI сияқты жүйелерді интеграциялаушыларға интеграциялық қызметтер ұсынуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, телекоммуникациялық бағдарламалық қамтамасыз ету өнімдерін шығаратын компаниялардың консорциумдары қосымша құнды қызметтер, конвергентті есеп айырысу және контент/серіктестік қатынастарды басқару сияқты элементтерге негізделген SDP құру үшін алдын ала интеграцияланған бағдарламалық қамтамасыз ету өнімдерін ұсынады. SDP технология шекараларын кесіп өте алатындықтан, әртүрлі қосымшалардың кең ауқымы мүмкін болады, мысалы: Пайдаланушылар кіріс телефон қоңырауларын (сымды немесе сымсыз), IM достарын (PC) немесе достарының орналасқан жерін (GPS-қосылған құрылғы) теледидар экранында көре алады. Пайдаланушылар ұялы телефондарынан VoD (талап бойынша бейне) қызметтерін тапсырыс бере алады немесе үйде және ұялы телефон үшін бейне пакет ретінде тапсырыс берген ағынды бейнені көре алады. Әуе компаниясының клиенттері автоматтандырылған жүйеден ұшу жойылғаны туралы мәтіндік хабарлама алады, содан кейін оны қайта жоспарлау үшін дауыс немесе интерактивті өзін-өзі қызмет көрсету интерфейсін пайдалануды таңдай алады. Қызметтерді жеткізу платформасы нарығы 2019-2024 жылдар аралығында күрделі жылдық өсім көрсеткіші (CAGR) 10% құрауы күтілуде.
Users can see incoming phone calls (Wireline or Wireless), IM buddies (PC) or the locations of friends (GPS Enabled Device) on their television screen
Users can order VoD (Video on demand) services from their mobile phones or watch streaming video that they have ordered as a video package for both home and mobile phone
Airline customers receive a text message from an automated system regarding a flight cancellation, and can then opt to use a voice or interactive self service interface to reschedule
The service delivery platform market is expected to grow at a CAGR of 10% over the forecast period 2019 2024.
Тарих
1990 жылдардың аяғында корпоративтік қолданбаларда бұрын-соңды болмаған өзгерістер кезеңі басталды, клиент-сервер архитектураларының ықпалы біртіндеп азайды және n-деңгейлі архитектуралардың енуіне жағдай жасады. Бұл қолданба серверінің пайда болуын білдірді, ол қарапайым терминалдың абсолюттілігі мен күрделі логикаға ие клиенттік компьютер арасындағы икемді шешім болды. Қолданба серверлер нарығына көптеген түрлі қатысушылар келді, бірақ олардың барлығы ортақ артықшылықтарға ие болды: деректер базасының вендорын абстракциялау, ашық стандартты (көбінесе объектіге бағытталған) бағдарламалау үлгілері, жоғары қолжетімділік және кеңейтімдік мүмкіндіктері, сондай-ақ презентациялық фреймворктар. Бұл өзгерістерге бизнес күштері, әсіресе Интернет-бумның күшті толқыны себеп болды, бірақ TCP/IP протоколы, Java бағдарламалау тілі және Java EE веб-қосымша серверінің архитектурасы сияқты стандарттардың таралуы болмаса, мұның ешқайсысы мүмкін болмас еді. Осы өзгерістердің нәтижесінде телекоммуникация саласында қарқынды даму кезеңі басталды. 2000 жылдың басына дейін коммерциялық және бизнес телекоммуникациялық технологиялар нарығы меншік аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етумен толы болды. IP технологияларының енгізілуімен және дауысты пакеттік желілер арқылы беруге арналған IP дауысы (VoIP) және медиа-бақылауды стандарттауға арналған сессия бастау протоколы (SIP) жылдам дамыған сайын ашық стандарттар танымал бола бастады, әсіресе корпоративтік дауыстық байланыс саласында. Осы жаңа стандарттарға негізделген ортада дауыс пен дерек әлемдерінің бірігуі апатты телекоммуникация/IT интеграциясының әрекеттері үшін ғана емес, сонымен қатар жаңа және жақсы тұтынушылық және бизнес-қызметтерді ұсынудың нақты мүмкіндігіне айналды. Соңғы жылдары түрлі SIP бағдарламалау кітапханалары (Aricent, MjSip және оның HSC-нің туынды порты) және салыстырмалы түрде жаңа SIP стандартына негізделген өнімдер енгізілді немесе кеңінен тарады, ал 3GPP анықтаған IP мультимедиалық кіші жүйе стандарты үлкен қолдауға ие болды. Қызметтерді жеткізу платформасы, оның қуаты көбінесе осы қолдаушы стандарттардың сапасы мен қабылдануынан туындайды, кеңінен қолданылатын архитектуралық үлгі ретінде жылдам қабылдануда. Бүгінгі таңда өнеркәсіпте қызметтерді жеткізу платформасының (SDP) бірнеше анықтамасы қолданылады, бірақ ортақ мағынасы бойынша келісім жоқ. Осыған байланысты және қызмет провайдерлері үшін SDP-ті қалай жақсы басқаруға болатынын түсіну қажеттілігі, TM Форумы (TMF) қызметтерді жеткізу аясын (SDF) және SDF басқару тұжырымдамасын стандарттауды бастады. SDF анықтамасы әр түрлі компоненттерге, мысалы, қосымшалар мен мүмкіндіктерге, желілік және қызметтік интерфейстерге, сондай-ақ оркестрлеуге сілтеме жасау үшін қажетті терминология мен ұғымдарды ұсынады. Бірнеше SDP-ден соңғы пайдаланушыларға жекелендірілген қызметтердің жиынтығын жеткізу үшін осы SDP-лерді ортақ қызметтік мүмкіндіктер мен желілік ресурстар арқылы өзара байланыстыру қажет. Алайда, осы қызметтік аспектілердің негізінде пайдаланушының атрибуттары мен олар алатын қызметтерге ортақ репозиторий және ортақ деректер моделі қажет екендігі түсінілді, мысалы, LDAP/X.500 каталогы немесе HSS деректер базасы сияқты. Мұндай SDP-ді іске асырудың алғашқы кезеңдері 1990 жылдардың ортасы мен аяғында ISP біріктірілген қызметтері үшін басталды. Соңғы 5 жылда MSO және мобильді операторлар үшін үлкен және күрделі SDP-лер іске асырылды.
Контекст
SDP-лер телекоммуникациялық ортада клиенттің қолжетімділігі мен желілік инфрақұрылымын OSS жүйелерімен және BSS жүйелерімен байланыстыратын негізгі жүйе ретінде жиі қарастырылады. Осы контексте SDP-лер әдетте ұялы телефондар немесе біріктірілген қызметтер сияқты нақты қызмет түрімен байланысты. SDP-лер сонымен қатар, айтарлықтай бюджет талап ететін, ірі трансформация, біріктіру және интеграция бағдарламалары шеңберінде де қарастырылады. Мұндай жобалардың қиындығы – архитектураға келісім келгеннен кейін жүздеген мың жобалау және іске асыру бойынша шешім қабылдау қажеттігінде. Әрине, осы мәселе өзі бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және операциялық инженерлік біліктілікті талап етеді. Мүмкін, осы жобалау және интеграция мәселелерін азайтудың ең тиімді жолы – ірі жоба басталмас бұрын, кішкентай жүйеде SDP-ні модельдеу. Бұл архитектураның операциялық, қызмет көрсету және бизнес талаптарына сай келетінін тексеруге мүмкіндік береді. SDP-лерді оператордың негізгі функциясы ғана емес, сонымен қатар, артықшылықты қамтамасыз ету және әртүрлі бизнес және нарық сегменттері үшін әртүрлі қызметтік профильдерді ұсыну мақсатында өзара байланысты, бөлінген қызмет түйіндері ретінде де қарастыру керек. Көптеген операторлар үкіметтік және корпоративтік клиенттерге дауыс қосымшаларын, веб-хостинг, VPN, электрондық пошта, конференцбайланыс және хабар алмасу сияқты коммерциялық деңгейдегі өнімдерді ұсынады. Мұндай қосымша қызметтердің эволюциясы фрагменттелген басқару жүйелерінен клиенттердің сұранысы бойынша және олардың бақылауында қызметтерді алуын қамтамасыз ететін "Виртуалды жеке қызмет ортасына" дейін дамуы мүмкін. SDP-лерді сауда орталықтары, әуежайлар, зейнеткерлер үйлері, күтім орталықтары сияқты дербес сымсыз желілерді басқару үшін де пайдалануға болады.
Қызметтерді құру ортасы
Көбінесе телекоммуникациялық бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеушінің негізгі кіру нүктесі болып табылатын қызмет жасау ортасы (SCE, сондай-ақ қосымша жасау ортасы немесе интеграцияланған даму ортасы), әзірлеушіге көрсетілетін қызметтерді ұсынатын бағдарламалық қамтамасыз ету, сценарийлер мен ресурстарды жасау үшін қолданылады. Бұл күрделілігі жағынан қарапайым Eclipse плагиндерінен бастап, толыққанды абстрактіленген, метадеректерге негізделген телекоммуникациялық қосымшаларды модельдеуге дейін (мысалы, Avaya-ның тоқтатылған CRM Central өнімі) жете алады. SCE-нің мақсаты – жаңа байланыс қызметтерін жылдам құруды жеңілдету. Маркетинг сияқты факторларды қазіргі уақытта ескермейтін болсақ, әзірлеушілер үшін белгілі бір платформаға арналған қызметтерді жасау оңай болған сайын, қолжетімді қызметтердің саны артады, демек платформаны кең телекоммуникациялық нарық қабылдайды. Сондықтан телекоммуникациялық инфрақұрылым провайдері жылдам қызмет құруды қамтамасыз ететін SDP арқылы маңызды артықшылыққа ие болады. Біріктірілген Java EE және SIP қызметтерін жасау орталарын пайдалану сервисті жеткізу платформаларын қабылдауды үдетті. Java негізіндегі қосымшаларды әзірлеушілер, дәстүрлі түрде IT-қосымшаларға бағытталған, Java EE және SIP және Parlay X веб-қызметтері сияқты желілік қосылу протоколдарын пайдалана отырып, нақты уақыт байланыс қосымшаларын әзірлейді. Бағдарламалық қамтамасыз ету өндірушілері осы технологияларды (мысалы, Oracle Jdeveloper және Oracle Communication and Mobility Server негізгі Eclipse плагинімен) біріктіріп, кеңірек әзірлеушілер қауымына қол жеткізуге тырысады.
Орындау ортасы
Қызметті орындау орталары (SEE) SCE-де жасалған коммуникациялық қызметтерді іске қосу үшін пайдаланылады. Іске қосу орталары әдетте, қызметтің жұмыс істеуі күтілетін аппараттық құралдарды модельдеуге құрылады. SEE, IDE ретінде SCE-мен бірге жинақталуы мүмкін.
Қасымызда болуы және орналасқан жері
СДП-ның бір аспектісі – ол жаңа «болғандық нүктесіне» негізделген болуы керек. Бұл пайдаланушылардың біріктірілген қызметтерге қол жеткізу нүктесі болып табылады, онда олардың қалаулары мен құқықтары нақты уақытта бағаланады. Қалаулар мен құқықтарды өңдеу пайдаланушының құрылғысы мен орналасқан жеріне сәйкес қызметтерінің дұрыс жеткізілуін қамтамасыз етеді. Құқықтар оператордың өнімдер мен қызметтерді басқару ережелерімен байланысты болғандықтан, СДП-ның негізгі архитектурасы басқарылатын өнімдерді, қызметтерді, пайдаланушыларды, қалауларды және құқық беру процестерін анықтауы тиіс. Стандарттарды енгізу Presence қолданбаларындағы маңызды фактор болып қала береді. SIP және SIMPLE (Тез хабар алмасу және қатысуды пайдалануға арналған сессия бастау протоколы) сияқты стандарттарды енгізу жиі қолданылуда. SIMPLE Presence, SIMPLE клиенті (байқаушы) мен Presence сервері (presence агенті) арасындағы қатысу туралы ақпаратты басқару үшін стандартты, портативті және қауіпсіз интерфейс ұсынады. SIMPLE Presence туралы толық ақпарат алу үшін JSR 164-ке жүгініңіз. SIMPLE Presence серверлерін жеткізушілер қатарында Oracle және Italtel бар.
Интеграциялау
SDP-те және оның ішінде интерфейстерге қатысты экспозиция стандарттарын қолдану үш негізгі сала бойынша интеграция қажеттілігін азайтуға бағытталған: (1) төменгі деңгейдегі негізгі желі компоненттерімен интеграция; (2) CRM, төлем жүйелері және қызметтерді қосу сияқты қолдаушы қолданбалар арасындағы интеграция; (3) үшінші тарап қолданбаларымен және қызметтерімен интеграция. Қызметке бағытталған архитектураны (SOA) іске асыру стандартты интерфейстер мен веб-қызметтерді пайдалану арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Бағдарламалық жасақтаманы HP, IBM, Oracle және Sun Microsystems сияқты компаниялар ұсынады. Желілік жабдықтарды жеткізушілер IMS, IPTV, Mobile TV және т.б. сияқты SDP-лерді де ұсынады, сондай-ақ осы SDP-лердің жаңаруын қамтамасыз етеді.
SOA-мен байланыс
Соңғы жылдары қызметке бағдарланған архитектура (SOA) тұжырымдамасына көп көңіл бөлінді. Бұрын корпоративтік қолданбаларды интеграциялау (EAI) технологиялары мен тұжырымдамаларына қатысты талқылаулар енді SOA саласына көшті, бұл қарапайым хабарларды бейімдеуден және деректерді алу, түрлендіру және жүктеу әдістерінен гөрі қызметтерді құрастыруға басымдық береді. SOA-ны SDP-де қолданбаларды интеграциялау технологиясы ретінде қолдануға болады, бірақ ол транзакциялық OSS және BSS қолданбалары мен SDP арасындағы байланыстар сияқты төмен өнімділік функцияларында тиімдірек қолданылады. Егер SOA конвергентті оқиғалар түріндегі қызметтердің SDP-ге қоятын уақтылы талаптарын қанағаттандыруы керек болса, оны мұқият қарастыру қажет. SOA саласында SDP-ге ұқсас тұжырымдама – Веб-қызметтер экожүйесі (Веб-қызметтер нарығы деп те аталады) және SaaS платформасы. Веб-қызметтер экожүйесі – қатысушылар өз қызметтерін HTTP, XML, SOAP және REST сияқты жалпы веб-технологияларын пайдалана отырып ұсынатын хостингтік орта. Бұл хостингтік орта аутентификация, жеке сәйкестікті басқару, пайдалануды өлшеу және талдау, мазмұнды бейімдеу, деректерді форматқа түрлендіру, есептеу және төлем сияқты аспектілерді қамтитын бірқатар қызмет көрсету компоненттерін ұсынады. Бұл қызмет провайдерлеріне өздерінің негізгі функционалдығына назар аударуға және қызмет көрсетуді үшінші тараптарға жүктеуге мүмкіндік береді. Веб-қызметтер экожүйесінде орналастырылған қызметтер бизнес үшін маңызды болуы мүмкін, бірақ олар әдетте телекоммуникациялық қызметтерге тән уақтылы және жоғары өнімділік талаптарына ие болмайды, олар үшін SDP дәстүрлі түрде жобаланған. Олар көбінесе баға белгілеу, тапсырыс басқару, маркетингтік кампанияларды басқару немесе клиенттерге қызмет көрсету сияқты жалпы бизнес функцияларын қолдайды. SOA операциялық процестерді стандарттау және оларды барлық SDP-де қайта пайдалану үшін де қолданылуы мүмкін.