Кіріспе

Американдық заңгер (1951 жылы туған), американдық тарих профессоры.

Гордон Гатри Чанг (5 шілде 1951 жылы туған) – американдық журналист, заңгер, саяси комментатор және жазушы. Ол "Қытайдың күлдеуі" атты кітабының авторы, онда ол Қытайдың күлдеуін болжауға тырысып, 2011 жылға дейін күлдейтінін айтқан. 2011 жылдың желтоқсан айында ол күлдеудің болжанған жылын 2012 жылға өзгертті. 1976 жылы Чанг Корнелл заң мектебін бітірді. Одан кейін ол Қытай материгінде және Гонконгта шамамен екі он жыл өмір сүрді, онда Baker & McKenzie және Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison LLP американдық халықаралық заң фирмаларында серіктес және кеңесші болып жұмыс істеді. Чанг Ұлттық барлау кеңесінде, Орталық барлау агенттігінде, АҚШ Мемлекеттік хат таратқыштарында және АҚШ Қорғаныс министрлігінде брифингтер өткізді, сондай-ақ АҚШ Өкілдер палатасының Сыртқы істер комитетінде куәлік берді. "Нью-Йоркер" журналы оны "Қытайға қатысты соңғы жылдардағы үздіксіз қатаң пікір білдіруші" деп сипаттады.

Ерте өмір және білім

Чанг Нью-Джерси штатында қытайлық әке мен шотланд текті американдық анасының ұлы ретінде дүниеге келген. Оның әкесі Қытайдың Цзянсу провинциясындағы Ругао қаласынан. 1969 жылы Чанг Нью-Джерси штатының Мейплвуд қаласындағы Колумбия орта мектебін бітірді, соңғы курста сынып жетекшісі болып сайланды. Төрт жыл өткен соң ол Корнелл университетін бітірді, онда «The Cornell Daily Sun» газетінде тілші және «Quill and Dagger» қоғамының мүшесі болды. 1976 жылы Чанг Корнелл құқық мектебін бітіріп, заң докторы (Juris Doctor) дәрежесін алды.

Басқа және байланысты қызмет

Чанг Ұлттық барлау кеңесінде, Орталық барлау агенттігінде, АҚШ Мемлекеттік департаментінде және АҚШ Қорғаныс департаментінде брифингтер берді, сондай-ақ АҚШ Өкілдер палатасының Сыртқы істер комитетінде сөз сөйледі. Оның Қытай және Солтүстік Корея туралы жазған мақалалары The New York Times, The Wall Street Journal, International Herald Tribune, Commentary, National Review, Barron’s сияқты басылымдарда жарияланды. Ол CNN, Fox News, MSNBC, CNBC, PBS, Bloomberg Television және басқа да телеарналарда, сондай-ақ Jon Stewart-тың The Daily Show бағдарламасында да пайда болды. Ол Консервативті саяси әрекеттер конференциясының директорлар кеңесінің мүшесі.

Қытай ықпалы

Чанг АҚШ-тың Қытай экономикалық және қауіпсіздік тексеру комиссиясы және басқа да комиссиялардың алдында сөйлеген. Ол АҚШ колледждері мен университеттерінде оқитын қытай студенттерінің Қытай тоталитаризмінің алысқа созылған қолына айналғанын, қытай студенттері, профессорлары мен ғалымдарының Қытай үшін «дәстүрден тыс» ақпарат жинаушыларға айналғанын ескертті. Cornell Daily Sun басылымының хабарлауынша, Чанг Қытайдан келген студенттердің АҚШ университеттерінің профессорлық-оқытушы құрамын күдікпен зерттейтінін, «басқа студенттерге қатысты зорлық-зомбылыққа және мазалауға бармайтынын, Қытайды сынағандарды ұрысып, университеттерді қызметін тоқтатуға мәжбүрлейтінін» айтты. Олардың саяси себептермен зерттеулерді жою туралы талаптары академиялық бостандыққа нұқсан келтіреді.

АҚШ-Қытай "салқын техногендік соғыс"

Өзінің "Ұлы АҚШ-Қытай технологиялық соғысы" (2020) атты кітабында Чанг Қытай мен АҚШ оны "салқын технологиялық соғыс" деп атаған жағдайға қатысып отырғанын, ал жеңімпаз 21-ғасырда үстемдік құра алатынын айтады. Ол он жыл бұрын Қытайдың технологиялық бәсекелес емес екенін, бірақ Қытай басшылары өз режимін технологиялық державаға айналдырғанын, ал қазіргі таңда кейбір сарапшылар Қытайдың алда екенін, Американың маңызды салаларда қалып қойғанын атап көрсетеді. Чанг АҚШ-тың бұрынғыдай алдыңғы қатарлы технологияларды қайта бақылауға алуы үшін күш біріктіруді ұсынады.

Қытайдың құлдырауы

"Қытайдың құлдырауы" атты кітабының авторы Чанг Қытай үкіметінің 2011 жылы құлайтынын болжады. 2011 жыл аяқталып бара жатқанда, ол болжамының дұрыс еместігін мойындады, бірақ бір жыл ғана қателескенін айтты және "Foreign Policy" журналында: "2011 жылдың орнына, мықты Қытай Коммунистік партиясы 2012 жылы құлайды. Міндетті түрде осылай болады" деп жазды. Осыдан кейін, оның болжамдары тағы да қате болып шыққанда, ол екі рет қатарынан "Foreign Policy" журналының "Жылдың ең нашар 10 болжамы" тізіміне енді. 2011 жылы Чанг Қытайды "жаңа дотком көпіршігі" деп атады және Қытайдың қарқынды өсуі халық санының өсуінің төмендеуі және бөлшек сауданың баяулауы сияқты түрлі ішкі факторларға қайшы екенін мәлімдеді. Басқа бір сұхбатында ол Қытайдың АҚШ-пен саудадағы 149,2 пайыздық оң балансын "өтірік, алдау және ұрлық" арқасында қол жеткізгенін айтты. Сондай-ақ, егер Қытай 2007 жылдың тамыз айынан бері айтып келе жатқан қаупін іске асырып, қазыналық облигацияларын сатса, АҚШ-қа экспортқа тәуелді болғандықтан, бұл өз экономикасына зиян келтіретінін атап өтті. АҚШ экономикасы қазыналық облигацияларды сатудан зардап тартады, бұл АҚШ-ты Қытайдан аз тауар сатып алуға мәжбүр етеді, ал бұл өз кезегінде Қытай экономикасына нұқсан келтіреді.

Басқа көзқарастар

"Ядролық қақтығыс: Солтүстік Корея әлемге қарсы" (2006) еңбегінде Чанг Солтүстік Кореяның Оңтүстік Корея емес, Жапонияны нысанаға алуы ықтимал екенін айтады. Ол сондай-ақ, егер біртұтас көпұлттық дипломатия және Корея толыққанды соғысының қаупімен қолдау көрсетілген "сабырдың шектері" болса, Солтүстік Кореяның ядролық амбицияларына тоқтау салынуы мүмкін дейді. Чанг Оңтүстік Корея президенті Мун Чжэ Иннің мерзімін жиі "қауіпті" деп сынады және Мунның "Солтүстік Кореяның агенты" деп қарастырылуы керек екенін айтты. Чанг сондай-ақ Мун Чжэ Иннің "бостандық, демократия және Оңтүстік Кореяны құлдыратып жатқанын" мәлімдеді. The New Yorker басылымы "CPAC 2023" конференциясының "ең абсурдты" сөйлеуі деп сипаттаған сөйлеуінде Чанг Қытай үкіметінің "[COVID-19] вирусын Америкаға және әлемге қасақана таратқанын" айыптады. Ол сондай-ақ Қытайдың Калифорниядағы заңсыз зертханадан "патогенді таратуды жоспарлап отырғанын" мәлімдеді. Алайда, аталған зертханаға қатысты федералдық тергеу бұл айыптаманы растамады, керісінше, оның биологиялық қару жасауға тырыспағанын, тек COVID-19 диагностикалық жиынтығын өндіру үшін антидене жасушаларын өсіргенін анықтады. Чанг Дональд Трампты "Қытайдың билеуі мүмкін әлем мен біздің арамыздағы жалғыз кедергі" деп мәлімдеді. 2020 жылы жарық көрген "Ұлы АҚШ-Қытай технологиялық соғысы" кітабында Чанг Қытай мен АҚШ қазір "суық технологиялық соғыс" деп аталатын нәрсеге тартысқанын айтады.