Кіріспе

Иорданиялық саясаткер Абдул Карим әл-Кабарти (عبد الكريم الكباريتي; 1949 жылдың 15 желтоқсанында туған) – Иорданияның 30-шы премьер-министрі, 1996 жылдың 4 ақпанынан 1997 жылдың 9 наурызына дейін қызмет еткен. Кабартиге 2015 жылы Ковентри университеті Таяу Шығыс аймағының қаржы секторына қосқан үлесі және Иорданиядағы білім беру мен саяси процеске берілгендігі үшін бизнес-әкімшілік саласы бойынша құрметті доктор дәрежесін берді.

Саяси мансап

1989 жылы Кабарти Иорданияның 11-ші Парламентына депутат болып сайланды және тез арада министрлікке жоғарылатылып, 1991 жылға дейін Туризм және Ескіліктер министрі, ал 1991 жылдан 1993 жылға дейін Еңбек министрі қызметін атқарды. 1995 жылы ол Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Бұрынғысы, Кабарти Перс шығанағы дағдарысы кезінде үкіметтің Иракқа қарай бұрылуына наразылық білдіріп, Туризм және Ескіліктер министрі лауазымынан кеткен еді. Кабарти 1993-1997 жылдары Иорданияның 12-ші Парламентының мүшесі болды, осы кезеңде 1993-1995 жылдары Экономика және Қаржы комитетінің төрағасы болды. Кабарти Сыртқы істер министрі болып тұрғанда, Израильмен бейбітшілік орнату, Ирактан алшақтау және Сауд Арабиясы мен Кувейт сияқты бұрынғы қолдаушыларымен жақындасу саясаты қалыптасты.

Иорданияның премьер-министрі

1996 жылы марқұм король Хусейн бин Талал Кабартиді премьер-министр, сыртқы істер министрі және қорғаныс министрі қызметтеріне тағайындады, бұл ерекше құдіретті лауазымдардың біріккені болатын. Кабартиді премьер-министр етіп тағайындауға себеп, оның парламентпен жақсы қарым-қатынас орнату мүмкіндігі болған болуы мүмкін, себебі ол 1989 жылдан бері төменгі палатада қызмет етіп, оның жетекшілерімен жақын жеке және іскерлік байланыстарда болды. Бірақ, оның парламентпен жұмыс қарым-қатынасы сыртқы саясаты мен экономикалық реформаларына қарсылық туындаған соң нашарлап кетті. Кабарти реформаға деген оң көзқарасымен, журналистерге ашықтығымен және Сириямен, Перс шығанағы елдерімен жақындастыруды, ал Иракпен қарым-қатынасты азайтуды қолдағаны үшін белгілі болды.

Иракта режимнің өзгеруі

Дегенмен, Кабарити өзінің ішкі саясатын көпшіліктік пен демократияны нығайту және Иордания үкіметіндегі жемқорлыққа қарсы күрес деп баяндағанмен, бұл уәделер Кабарити үкіметінің нақты мақсатына – Ирактағы билік ауыстыруға бағынышты болды. Кабаритидің премьер-министр ретіндегі жеке мақсаты Саддам Хусейннің режимін құлату үшін жасырын операцияларға Патшаның қолдауын алу болды. Кабаритидің Ирак патшасы Хусейнге Иракта билік ауыстыруды қамтамасыз ету туралы берген уәдесі, шынында да, оның премьер-министр болуына себепкер болды. 1995 жылы сыртқы істер министрі және премьер-министр қызметін атқарган кезінде Кабарити Саддамға қарсы төңкеріс жасауға қадамдар жасады. Кабарити мен Патша Хусейн АҚШ-та бірнеше рет кездесіп, онда ЦРУ Ияд Аллауи басқаратын Ирак Ұлттық Конгресімен (INA) бірлесіп, Ирактағы әскери төңкеріс жоспарлары туралы мәлімет алды. Патша Хусейн бастапқыда ЦРУ жоспарларына күмәнданып қарады, оларды жартылай дайын және Ирактағы жағдайды толыққанды білмейтін деп есептеді. Патша Хусейннің төңкеріске қолдау көрсетуіне Президент Билл Клинтонның жеке көндіруі қажет болды. Кабарити Иордания мен Сауд Арабиясы арасында Саддамға қарсы үйлесімді әрекеттерді жүзеге асыру мақсатында стратегиялық қарым-қатынас орнатты. Жаңа үкімет құрылғалы бірнеше апта өткен соң Кабарити INA-ға Амман қаласында кеңсе ашуға рұқсат берді. 16 тамызда оңтүстіктегі Керак қаласында наразылық акциялары басталды және олар басқа қалаларға да тарады. Бұл елдегі экономикалық реформа процесінің бөлігі ретінде көрсетілгенімен, бұл саясаттың механизмдері Ирактағы саясатты тікелей ескеретін шаралар болды. Үкіметтегілерге бұл елде, әсіресе Иракты қолдайтын иорданиялықтар арасында наразылық тудыратыны анық болды, бірақ Кабаритидің мақсаты осы болды, себебі ол елдегі Баас партиясының өкілдерін және Саддам Хусейннің жақтастарын қамауға негіз жасағысы келді. Наразылықтарға жауап ретінде Патша Хусейн, көтерілген сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің нақты себептерін білмей, баспасөз мәслихатында Кабарити саясатына толық қолдау көрсетті және Иракты қолдайтын сыртқы күштерді тәртіпсіздіктерге ықпал еткен деп айыптады. Бір жылдан кейін ол Патша Абдулламен және сол кездегі премьер-министрмен ішкі және сыртқы саясат мәселелері бойынша келіспеушіліктерге байланысты қызметтен босатылды. Кабарити сондай-ақ Иордания Сенатының мүшесі, 2000-2002 жылдары спикердің бірінші орынбасары, 2005-2007 жылдары Сенатқа оралып, Экономика және қаржы комитетінің төрағасы болды.

Іскерлік мансап

Кабарти төрт банк кеңесінің құрамында қызмет етеді және Алжирдің Gulf Bank банкінің кеңес төрағасы болып табылады. Ол 2021 жылдың мамырына дейін Иордания-Кувейт банкінің кеңес төрағасы қызметін атқарды.