Канадалық дәрігер Гордон Гайатт және дәлелге негізделген медицинаның дамуы

Кіріспе

Канадалық дәрігер Гордон Генри Гайатт (11 қараша 1953 жылы туған) – Канадалық дәрігер, Онтарионың Гамильтон қаласындағы Макмастер университетінің Денсаулық сақтау зерттеу әдістері, Дәлелдемелер және Әсер (бұрынғы Клиникалық эпидемиология және Биостатистика) және Медицина кафедраларының Ерекше университет профессоры. Ол дәлелдерге негізделген медицина саласындағы көшбасшылығымен танымал, алғаш рет 1991 жылы жарияланған жеке авторлық мақаласында осы термин пайда болған. Кейіннен, 1992 жылы JAMA журналында Гайатт басқарған мақала дәлелдерге негізделген медицина концепциясын әлем назарына жеткізуде маңызды рөл атқарды. [2] 2007 жылы The BMJ денсаулық сақтауға ең маңызды үлес қосқандарды анықтау үшін халықаралық сайлау өткізді. Дәлелдерге негізделген медицина 7-орынды иеленді, бұл көрсеткіш компьютер мен медициналық бейнелеуден жоғары болды. [3][4] Гайатттың медициналық жүйенің рөлі, әлеуметтік әділдік және медициналық реформаға қатысты алаңдаушылықтары оның медициналық жұмысымен бірге алға қойған маңызды мәселелер болып қала береді. 2015 жылдың 9 қазанында ол Канаданың Медициналық Даңқы залына енгізілді.

Ерте өмір

Гайатт Гамильтон қаласында туып өсті, ол Макмастер университеті орналасқан жер. Әкесінің жағынан, ол терең тамырланған протестанттық Гамильтон отбасының ұлы еді. Оның әкесі дәрігер, ал әкесі заңгер болған. Анасының жағынан оның тамыры Еуропаға жетеді: анасы чех еврейі, Аушвиц және Белсен концлагерлерінен аман қалған және Гамильтонға көшіп келген.

Отбасылық өмір

Гайатт Морин Мидке үйленген және үш қызы бар.

Білім беру және оқыту

Гюйатт Торонто университетінде оқып, ғылым бакалавры дипломын алған. Содан кейін Макмастер университетінің медицина мектебінде медициналық біліміне ие болып, жалпы ішкі аурулар дәрігері ретінде сертификатталған. Кейін Гюйатт Макмастер университетінен Дизайн, басқару және бағалау (қазір Денсаулық сақтау зерттеу әдістемесі деп аталады) саласы бойынша ғылым магистрі дәрежесін алған.

Мансап

Гюятт ғылыми журналдарда 1200-нан астам рецензияланған мақала жариялаған, олардың көптегені жетекші медициналық журналдарда, мысалы, The New England Journal of Medicine, The Lancet, Journal of the American Medical Association және The BMJ жарық көрген. Web of Science мәліметтері бойынша, оның еңбектеріне 100 000-нан астам сілтеме жасалған, ал Google Scholar бойынша – 340 000-нан астам. Google Scholar бойынша әлемдегі ең көп сілтеме алған ғалымдар тізімінде ол 14-ші орында тұр. Оның жазғандарында дәлелге негізделген медицинаға қатысты көптеген оқу-әдістемелік материалдар бар. Гюятт «Медицина әдебиетіне арналған пайдаланушылар нұсқаулығының» тең редакторы, ол клиникалық тәжірибеде дәлелге негізделген медицина принциптерін қолдануды қалайтын дәрігерлерге арналған журналдардағы мақалалар мен оқулықтан тұрады. Оның сапалы өмірге қатысты зерттеулерге, рандомизацияланған сынақтарға, мета-талдауға және клиникалық практикалық нұсқауларға қосқан үлесі революциялық деп есептеледі. Ол сонымен қатар денсаулық сақтау саясаты туралы танымал баспасөз беттерінде кеңінен жазған. 1990 жылдан 1997 жылға дейін Гюятт Макмастер университетінде ішкі медицина саласындағы мамандарды даярлайтын резидентура бағдарламасын басқарған. Ол бұл бағдарламаны күтім беруге дәлелдік тәсілдерге негізделген резидентуралық білім беруді әзірлеу және сынау үшін зертхана ретінде пайдаланған. 1993 жылдан бері Гюятт Макмастер университетінде дәлелге негізделген клиникалық практика бойынша жыл сайынғы семинарды ұйымдастырып келеді, ол клиникалық практикада дәлелге негізделген принциптерді оқыту және енгізуге арналған. Холгер Йенс Шюнеманмен бірге Гюятт 2000 жылы клиникалық практикалық нұсқаулар мен жүйелі шолулардағы бағалау жүйелерінің кемшіліктерін жоюға мүдделі адамдардың бейресми ынтымақтастығы ретінде құрылған GRADE (Ұсынымдарды бағалау, әзірлеу және бағалау) жұмыс тобының тең төрағасы болып табылады. Гюятт дәлелдердің сапасын (немесе сенімділігін) және ұсынымдардың күшін бағалау үшін ақылға қонымды және ашық құрылымды GRADE тәсілін әзірлеуде және жетілдіруде маңызды рөл атқарды. GRADE тәсілі қазір жүйелі шолулар мен нұсқаулықтарды әзірлеудегі стандарт болып саналады, оны бүкіл әлем бойынша 100-ден астам денсаулық сақтау ұйымы қабылдаған, оның ішінде Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Ауруларды бақылау орталықтары, Американдық дәрігерлер колледжі және Кокрейн ынтымақтастығы бар. [6]

Guyatt has published over 1200 peer reviewed articles in scientific journals, [5] many in leading medical journals such as The New England Journal of Medicine, The Lancet, Journal of the American Medical Association, and The BMJ. According to the Web of Science, his work has been cited over 100,000 times; according to Google Scholar over 340,000 times. In a Google scholar tabulation of the world's most cited scientists, he is listed 14th. His writing has included many educational articles regarding evidence based medicine. Guyatt is the co editor of the Users' Guides to the Medical Literature, a comprehensive set of journal articles and a textbook for clinicians who wish to incorporate evidence based medicine principles into their practices. His contributions to quality of life research, randomized trials, meta analysis and clinical practice guidelines have been considered groundbreaking. He has also written extensively on health care policy in the popular press. From 1990 to 1997, Guyatt directed the residency program at McMaster University that trains physicians to be specialists in internal medicine. He used that program as a laboratory for developing and testing approaches to residency education focused on evidence based approaches to care delivery. Since 1993, Guyatt has chaired the Evidence Based Clinical Practice Workshop at McMaster University, an annual workshop on teaching and incorporating evidence based principles into clinical practice. Along with Holger Jens Schünemann, Guyatt is the co chair of the Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation (GRADE) working group that began in the year 2000 as an informal collaboration of people with an interest in addressing the shortcomings of grading systems in clinical practice guidelines and systematic reviews. Guyatt played a key role in the development and refinement of the GRADE approach, a sensible and transparent structure for grading quality (or certainty) of evidence and strength of recommendations. The GRADE approach is now considered the standard in systematic review and guideline development with over 100 health care organizations worldwide having adopted the approach, including the World Health Organization, Centers for Disease Control, American College of Physicians and the Cochrane Collaboration. [6]

Әлеуметтік белсенділігіне қатысты, Гюятт бұрын Виннипег еркін баспасөзінің редакциялық беттерінде денсаулық сақтау туралы тұрақты мақалалар жариялаған, ал одан бұрын Гамильтон спектры газетінде. [7] 1979 жылы Гюятт Медициналық реформа тобын құрған, ол барлық азаматтарға қолжетімді денсаулық сақтауды қолдайтын канадалық дәрігерлер мен медицина студенттерінің ұйымы. Топ 35 жыл бойы жұмысын жалғастырды, содан кейін Канадалық дәрігерлер медициналық сақтандыру үшін Канадалық прогрессивті медициналық қауымдастығы Медициналық реформа тобының басты мәселелерін шешуде жетекшілік етті. Гюятт 2004, 2006 және 2008 жылдарғы Канада Федералды сайлауларында Анкастер—Дундас—Фламборо—Уэстдейл сайлау округінде Жаңа демократиялық партияның (ЖДП) үміткері болды, ал бұрын 2000 жылғы федералды сайлауда Анкастер—Дундас—Фламборо—Алдершот сайлау округінде ЖДП атынан сайлауға түскен.

Белгілі марапаттар мен марапаттар

1996 жылы Гайат Макмастер университетінің президентінің оқу жетістіктері үшін сыйлығын алды (Курс немесе оқу құралы жобалау). Ол Канада денсаулық сақтау ғылымдары академиясының мүшесі. 2010 жылы оған Макмастер университетінің толық уақытты оқытушысы иелене алатын ең жоғары және сирек академиялық атақ – «Құрметті университет профессоры» атағы берілді. 2010 жылы ол BMJ Lifetime Achievement Award сыйлығына үміткерлердің ішіндегі 10 үздікке кірді (барлығы 117 үміткер болған) және ақырында екінші орынды иеленді. 2011 жылы «дәлелге негізделген медицинаны және оны оқытуды дамытуға қосқан үлесі үшін» Канада орденінің офицері болып тағайындалды. 2012 жылы Канада Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. 2015 жылы ол Канада медициналық даңқы залының мүшесі атанды. 2022 жылы ол Финляндияның Хельсинки қаласындағы Хельсинки университетінің медицина факультетінде құрметті доктор ғылымы дәрежесін алды. Құрметті доктор ғылымы дәрежесі – Хельсинки университетінің ең жоғары наградасы. 2022 жылы Берлиндегі Эйнштейн қоры оны халықаралық жеке сыйлық номинациясында Эйнштейн қоры сыйлығымен марапаттады.

Таңдалған оқулықтар

Г. Гюятт, Ренни Д., Мид М., Кук Д. Медициналық әдебиеттерді пайдалану жөніндегі нұсқаулық: Дәлелдерге негізделген клиникалық практикаға арналған нұсқаулық, екінші басылым. McGraw Hill Professional, 2008 жыл. Хэйнс Р.Б., Сэкетт Д.Л., Гюятт Г.Х., Тугуэлл П. Клиникалық эпидемиология: Клиникалық тәжірибеде зерттеу қалай жүргізіледі, үшінші басылым. Филадельфия: Lippincott, Williams & Wilkins, 2006 жыл. DiCenso A, Гюятт G, Ciliska D. Дәлелдерге негізделген медбикелік: Клиникалық практикаға арналған нұсқаулық. Mosby, 2005 жыл.