Кіріспе

Триссур (Тричур) – Үндістанның Керала штатындағы 14 ауданның бірі. Ол штаттың орталық аймағында орналасқан. Ауданның аумағы шамамен 4000 шаршы километрді құрайды және Керала халқының 9 пайыздан астамын қамтиды. Триссур ауданы солтүстікте Палаккад және Малаппурам, оңтүстікте Ернакулам және Идуки, шығыста Коимбаттур аудандарымен шектеседі. Батысында Араб теңізі жатыр, ал шығысында Батыс Гат таулары созылып жатыр. Бұл ежелгі заманнан бері халықаралық сауда орталығы болған тарихи Малабар жағалауының бір бөлігі. Негізгі тіл – малаялам тілі. Триссур ауданы 1949 жылдың 1 шілдесінде құрылды, оның орталығы Триссур қаласы. Триссур Кераланың мәдени астанасы және пурамдар мекені ретінде танымал. Аудан ежелгі храмдар, шіркеулер және мешіттерімен әйгілі. Триссур пурамы – Кераладағы ең әсем және көрікке толы храм фестивалі.

Этимология

"Трисур" термині "Триссиваперур" сөзінің қысқартылған түрі, ол "Шыуа Иесінің атымен аталған қала" деген мағынаны білдіреді. Қала биікке көтерілген жерде салынған, оның ең жоғары нүктесінде әйгілі Вадаккумнатха ғибадатханасы орналасқан. Көне заманнан келе жатқан Трисур классикалық санскрит мәтіндерінде Вришабхадрипурам және "Он Кайласам" деп те белгілі болған.

Индустар

Индуизм қауымы негізінен Найр, Тийя, Амбалаваси, Браминдерден (оның ішінде жергілікті Намбудирилер және Айерлер мен Гуда Сарасват Браминдері сияқты көшіп келгендер) және басқа да топтарды құрайды. Аудан халқының шамамен 12% құрайтын касталар да аудан индуистерінің бір бөлігін құрайды. Гурувайур ғибадатханасы – Үндістанның Керала штатындағы Гурувайур қаласында орналасқан, Гурувайураппан құдайына арналған индуистік киелі орны. Ол Оңтүстік Үндістандағы индуистер үшін ең маңызды қасиетті орындардың бірі болып табылады.

Мәсіхшілер

Католиктер (Сиро-Малабар шіркеуі және Латын шіркеуі), православие және Халдейлер – ауданның христиан қауымының негізгі бөлімдері. Католиктер ауданның христиан халқының 90% құрайды. Ауданның солтүстік бөлігіндегі Куннамкулам қаласы православие, Тозийур шіркеуі, Пентикосталдар және Мартомиттер үшін орталық болып табылады. Бұл аймақтағы танымал шіркеу – Палайурдағы Әулие Томас Сиро-Малабар шіркеуі. Әулие Томас, Иса Мәсіхтің он екі апостолының бірі, Палайур шіркеуін 52 жылы құрған делінеді. Бұл Үндістандағы алғашқы шіркеу, және Әулие Томас осы жерде Үндістандағы алғашқы крещение рәсімін өткізген. Ол Үндістанда құрылған Ēḻarappaḷḷikaḷ (жеті маңызды шіркеу) құрамына кіреді. Алғашқы кішкентай шіркеу құрылысы бастапқы орнында сақталған.

Мұсылмандар

Мұсылмандар негізінен ауданның жағалау аймағында, солтүстік Пуннайюркуламнан оңтүстік Ажикодқа дейін қоныстанған. Гурувайур мен Чаваккадта олар көпшілікке ие, ал Кодунгаллур, Каипамангалам және Наттика аймақтарында көптеп табылады. Суннилер – мұсылман қауымының басты тобы. Үндістандағы ең алғашқы мешіт деп Кодунгаллурдагы Чераман Жұма мешіті саналады. Дәстүр бойынша, ол 629 жылы салынған, бұл оны Үндістан субконтинентіндегі әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан ең көне мешіт етеді. Оны Ислам пайғамбары Мұхаммедтің парсы сахабы Мәлік Динар, қазіргі Кераланың Чера патшасы Чераман Перумалдың ізбасарының бұйрығымен салған. Мешіт Керала стилінде, ілмелі шамдармен салынған.

География және климат

Триссур Үндістанның оңтүстік-батысында және Кераланың орталық бөлігінде орналасқан. Триссур теңіз деңгейінде жатыр және шамамен 6500 шаршы километр аумақты алып жатыр. Солтүстік жағынан Малаппурам ауданының шағын бөліктерімен, шығыс және солтүстік-шығыс жағынан Палаккад ауданымен, шығысында Тамил Наду штатының Коимбатур ауданының шағын бөліктерімен, оңтүстігінде Ернакулам ауданымен және батысында Араб теңізімен шектеседі. Кәримала Гопурам – Палаккадтың Парамбикулам қорығының шекарасында орналасқан Триссурдың ең биік нүктесі. Перияр, Чалакуди, Каруваннур, Курумали өзені (Каруваннур өзенінің негізгі саласы) және Поннани (Бхарата Пужа) – ауданның маңызды өзен жүйелері. Олар шығыстағы Батыс Гатт тауларынан басталып, батысқа қарай ағып, Араб теңізіне құяды. Бұл өзендерге көптеген салалар да қосылады. Атыраппилли шарлауығы бар, ол қазіргі кезде "Индияның Ниагарасы" деп белгілі. Триссур – Перияр және Бхаратапужа екі өзеннің де ағатын жалғыз аудан, бірақ олар аудан арқылы аз ғана қашықтықта өтеді. Ауданның климаты тропикалық, ылғалды, ыстық маусымы және мол, маусымдық жауын-шашыны бар. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 2500 миллиметр. Наурыздан мамырға дейінгі ыстық маусымнан кейін маусымнан қыркүйекке дейін оңтүстік-батыс муссон кезеңі басталады. Желтоқсаннан ақпанға дейін солтүстік-шығыс муссон кезеңі болады. Алайда, желтоқсан айының соңында жаңбыр тоқтап, қалған уақыт көбінесе құрғақ болады.

Мәдениет

Триссур – Кераланың мәдени астанасы. Аудан Трисур Пурамасымен танымал. Триссурда ежелгі мәдени орталықтар – «Керала Каламандалам», «Керала Сахития Академиясы», «Керала Лалитакала Академиясы» және «Керала Сангита Натака Академиясы» орналасқан. Қаланың төбесінде Вадаккумнатана (Шива) ғибадатханасы тұр. Ғибадатхана – Керала сәулет өнерінің классикалық үлгісі. Триссур өзінің атына «Азаптар анамыздың шіркеуі» деп те қосты, ол жаңа шіркеу ретінде танымал. Бұл Азиядағы үшінші және Үндістандағы ең биік шіркеу. Үндістанның алғашқы екі шіркеуі Триссурда орналасқан: Палаёрдағы Сент-Томас Сиро-Малабар шіркеуі және Кодунгалурдагы Мартома понтификалды ғибадатханасы. Халдей сириялық шіркеуінің митрополиті (Индиядағы Шығыс шіркеуі үшін қолданылатын атау) Триссурда орналасқан, ал көптеген діни басылымдар Мар Нарсай баспасынан шығады. Ауданның ең үлкен христиан зыярат орталығы – Павараттидегі Қасиетті Жүсіп ғибадатханасы. Аңыз бойынша, 52 жылы Мұзирис қаласына келген қасиетті Томас (Апостол) туралы айтылады. Ол құрған Сент-Томас шіркеуінде көптеген көне жәдігерлер сақталған. Триссурдағы Путенчира – католик әулиесі Мариам Тресияның туған жері. Аңыз бойынша, Мәлік бин Динар және Мұхаммед пайғамбардың 20 ізбасары Үндістанға келгенде, ең алдымен Триссур ауданындағы Кодунгаллурға қоныстанған. Мұнда ислам діні патшалық қолдауға ие болып, кейіннен Үндістанның басқа аймақтарына тарады. Ол Гурувайурдағы Шри Кришна ғибадатханасын салған, ол қаладан солтүстікке қарай орналасқан. Бұл жер керальдықтар үшін ғана емес, бүкіл әлемдегі индуистер үшін де қасиетті. Шаваккад және Кунемкулам қалалары мұсылмандар мен христиандардың маңызды орталықтары. Тхрипраяр ғибадатханасы да ғибадат етудің маңызды орны. Бұл ежелгі ғибадатхана Кераладағы Шрирама құдайына арналған сирек ғибадатханалардың бірі. Айтпақшы, Рама құдайына арналған тағы екі ғибадатхана – Тхирүилвамала және Кадаваллур ғибадатханалары Триссур ауданында орналасқан. Триссур ауданы, Енгандиюрдегі Тримiнгелiм ғибадатханасы. Ғибадатхана Гурвайур – Ернакулам тас жолына қарап тұр. Бұл ғибадатханада екі мүсін бар: Шива мен Маха Вишну. Екеуінің де маңызы тең. Бірақ Шива – басты құдай. Сондықтан ғибадатхана 108 Шива ғибадатханасының тізіміне енген. Ғибадатхана шығысқа қарай орналасқан және әдемі Шрековилге ие. Кодунгаллур – бұрынғы Чера империясының астанасы, археологиялық және тарихи маңызы зор аймақ. Бұл жердегі Бхагавати ғибадатханасына Кераланың түкпір-түкпірінен мыңдаған зыяратшылар келеді. Мұнда Үндістанның ең көне мешіті саналатын Чераман Джума мешіті орналасқан. Тағы бір маңызды орын – Иринджалаккуда, онда Үндістандағы жалғыз Бхаратха ғибадатханасы бар. Құдалманиқйам ғибадатханасының жанында орналасқан «Уннайи воины Смарака Каланилайам» катакали өнерін үйренудің маңызды орталығы. Триссур ежелгі заманнан бері Кераладағы Ведалық білімнің ең маңызды орталығы болып келген. Ежелгі дәстүр бойынша яғалар осы жерде өткізіледі. Кераладағы жалғыз дәстүрлі Ведалық білім орталығы Триссур қаласының орталығында орналасқан.

Медиа

1920 жылы Триссур қаласынан алғаш рет жарық көрген газет – «Локаманян» болды. Содан кейін 1941 жылы «Динабанду» және 1976 жылы «Женерал» (газеті) жарыққа шықты. Триссур қаласында жарық көретін ірі малаялам газеттерінің қатарында «Малаяла Манорама», «Матрубхуми», «Дешабхимани», «Дипика», «Керала Каумуди» және «Мадхьямам» бар. Қаладан көптеген кешкі газеттер де шығады. Сонымен қатар, хинди, каннада, тамил және телугу тілдеріндегі басқа да аймақтық газеттер де көптеп сатылады.

Саясат

+ Керала заңнамалық жиналысының Триссур ауданындағы сайлау округтері (13)
Сл. №. Сайлау округіМүшеПартияАльянс 1 Челаккара К. Радакришнан CPI(M) 2 Куннамкулам А. С. Моидин CPI(M) 3 Гурувайур Н. К. Акбар CPI(M) 4 Маналур Мурали Перунелли CPI(M) 5 Вадаканчери Ксавьер Читтилаппилли CPI(M) 6 Оллур К. Ражан CPI 7 Триссур П. Балачандран CPI 8 Наттика С. С. Мукундан CPI 9 Каймағалам Э. Т. Тайсон CPI 10 Иринжалакуда Р. Бинду CPI(M) 11 Путуккад К. К. Рамачандран CPI(M) 12 Чалакуди Т. Дж. Саниш Кумар Жозеф INC 13 Кодунгаллур В. Р. Сунил Кумар CPI

Өнеркәсіп саласы

Триссур тоқыма өнеркәсібімен, соның ішінде Алагаппа Нагардағы Алагаппа тоқыма зауыты, Пулажидегі Керала Лакшми, Атанидегі Раджгопал тоқыма зауыты, Триссурдегі Ситарам тоқу және тоқыма фабрикасы, Куричиккарадағы Ванжа тоқыма зауыты (қазір тоқтатылған), Таниккудамдағы Бхагавати және Триссурдегі Куннат тоқыма зауыттарымен мәшһүр. Триссур шұлық өнімдерін өндірумен айналысады. Кокос және плитка өнеркәсібі аудандағы көптеген адамдарға жұмыс береді. Штаттағы алғашқы арақаш зауыты Тричурда (1905) салынған. Орманнан әкелінетін ағаштардың көп бөлігі Триссур мен Чалакудиге жеткізіледі, олар аудандағы ең ірі ағаш сауда орталықтары болып табылады. Консервілеу өнеркәсібі Триссурде дамып келеді, Дарлко Консервілеу және Кей Плантациялары Консервілеу – екеуінің де Триссурде ірі бөлімшелері бар. Триссур жеміс-көкөніс сауда қоғамы Надатарада консервілеу өндірістік бірлігін құрып жатыр, ол сәтті жұмыс істеп жатыр. Бұлардан басқа, тұтыну тауарларын өндіру, фармацевтика, полиграфия және т.б. Триссурдың өркендеген өнеркәсіптік орталық ретінде танылуына үлкен үлес қосады. Штаттағы алғашқы жұмысшылардың үнді кофеханасы Триссурде ашылды (1957). Таниккудамға жақын Мадаккатарадағы 400 кВ электр станциясы – КЭБ электр энергиясын ұлттық электр желісіне қосатын маңызды электр хабы. Бұл станция мемлекеттің электр энергиясының қажеттілігінің 30% астамын қамтамасыз етеді және Кераланың солтүстік жартысына негізгі қуат көзі болып табылады. Триссур қаласының оңтүстігінде орналасқан Авинессери кенті – Хади және ауылдық өнеркәсіптің маңызды орталығы.