Кіріспе

Бразилиялық саясаткер (туған 1957)

Сиру Феррейра Гомес (ˈsiɾu feˈʁe(j)ɾɐ ˈɡomis; 6 қараша 1957 жылы туған), көбінесе Сиру деп аталатын, бразилиялық саясаткер, заңгер және ғалым. Қазіргі уақытта ол Демократиялық еңбек партиясының (PDT) вице-президенті. Сау-Паулуда туып, Сеарада саяси отбасында өскен Сиру саяси карьерасын 1984 жылы 27 жасында бастады. 1988 жылы 30 жасында Форталеза қаласының мэрі болып сайланды, ал 1990 жылы 32 жасында Сеараның губернаторы болып сайланды. Өкіметтік қызметін атқару кезеңінде Сиру елдегі ең танымал губернатор болды. Оның "Viva Criança" бағдарламасы Сеарадағы нәресте өлімін 32%-ға төмендетті, осыған ЮНИСЕФ халықаралық сыйлық берді. Бірақ Лула оның орнына Дилма Русефті Энергетика министрі етіп тағайындады, ол бұл қадамды сынады. Сиру оның сәтті президенттік науқандарын үйлестірді, бірақ кейін жеке секторға зейнеткерлікке кетті. 2018 жылы Сиру Демократиялық еңбек партиясына қосылғаннан кейін саясатқа оралды, президенттікке үшінші рет ұзақ күткен науқанын бастады. Ол мемлекеттік несиелік қарызды қайта қаржыландыру, дивиденд салығы бар прогрессивті салық жүйесі, білім беру мен денсаулық сақтауға қаржыландыруды арттыру, ЛГБТҚ құқықтарын қорғайтын федералдық агенттік және нео-кейнсиандық, қайта индустрияландыру платформасын қамтитын бағдарламамен өзін Луланың тағайындаған Фернандо Хаддад пен оңшыл кандидат Жаир Болсонару арасындағы балама ретінде көрсетуге тырысты. Болсонаруға қарсы Хаддадтан жақсы нәтиже көрсеткенімен, Сиру үшінші орынды иеленді. Болсонарудың жеңісінен кейін көптеген сарапшылар орталық-солшыл коалиция Сируды кандидат ретінде ұсынғанда, ол жеңіске жетер еді деген пікір білдірді. Кейін Сиру Хаддадтың кандидатурасын қабылдамады, PT-ның оны вице-президенттікке ұсынысын қабылдамады және бразилиялық солшылдардағы Лула партиясына қарсылық көрсетті. "Бразилия саясатындағы ең өткір тілдің бірі" деп сипатталатын Сирудың қоғамдық беделі оның ашық мінезімен сипатталады, ол мақтау мен сынға ие болды. Сиру Жаир Болсонарудың президенттігіне қарсы күрескендердің бірі болды, Болсонару мен оның ұлдарын қылмыстық милициямен байланысты деп айыптады. Сиру Мишел Темердің президенттігін де сынады, Дилманың импичментін төңкеріс деп сипаттады. Ол сондай-ақ Луланың президенттігін сынады, оны Темер мен Эдуардо Куньяның тағайындалуы арқылы Дилманың импичментін қамтамасыз етуге және Бразилияның қазіргі рецессиясына және Болсонарудың сайлануына әкелген әлеуметтік либералды үкіметті басқарды деп айыптады. 2015 жылы PDT-ге қосылғаннан бері Сиру PDT және Гетулио Варгас пен Леонель Бризоланың мұрасы арқылы PT-нің дәстүрлі солшыл ұлтшыл оппозициясының жаңаруына жетекшілік етті, солшыл популист екендігіне айыпталды. Жеке секторда Сиру бразилиялық теміржол компаниясы Transnordestina S/A және болат өндіруші компаниясы Companhia Siderúrgica Nacional директоры қызметін атқарды.

Ерте өмір

Сиро 1957 жылы Сан-Паулу штатының Пиндамонхангаба қаласында Хосе Евклидс Феррейра Гомес Филхо мен Мария Хосе Феррейра Гоместің ұлы ретінде дүниеге келді. 1962 жылы оның отбасы Сеара штатының Собрал қаласына көшіп келді. Оның әкесінің Феррейра Гомес әулеті бірнеше буын бойы Сеара саясатында белсенділік танытқан. 1976 жылы Сиро Сеара Федералды университетінің құқық факультетіне қабылданды. Кейін ол сол кездегі студенттік қозғалыстардың ішінде ең жақын католик солшылдарымен байланыста болғанын айтты. Бітірген соң, Сиро Собрал қаласына оралып, жергілікті әкімдікте қалалық прокурор болып жұмыс істеді.

Мемлекеттік саясат

1982 жылы Сиро алғаш рет Собрал қаласынан мемлекеттік депутаттыққа кандидат болып түсіп, жеңіске жетті. 1983 жылдың ақпанында ол өзінің алғашқы мерзімін бастады. Сиро демократия, әлеуметтік реформалар және халықаралық қатынастар сияқты ұлттық саяси мәселелерді талқылауға дайындығы үшін ерте кезеңде көптеген БАҚ назарын өзіне тартты, ол Сеараның басқа саясаткерлері бұл мәселелерді елемегенін айтты. 1985 жылы Сиро Форталеза университетінде салық құқығынан профессор болып жұмыс істеуге кірісті. 1988 жылы Сиро Сеараның астанасы Форталеза қаласының мэрі болып сайланды және келесі жылы қызметін бастады. Форталеза мэрі ретінде 1989 жылғы президент сайлауының бірінші турында орталық-солшыл кандидат Марио Ковасқа, ал екінші турында социалистік кандидат Луиз Инасио Лула да Силваға қолдау көрсетті.

Сеараның губернаторы

1990 жылы 32 жасында Сиро Сеараның губернаторы болып сайланды, ол сол кезде елдегі екінші жас губернатор болды. Оның күш-жігеріне шағын бизнесті қолдау және бюрократияны азайту саясаты кірді. Сонымен қатар, ол салықтан қашуды тоқтатып, мемлекеттік кірістерді арттырды. Сиро білім беру және денсаулық сақтау салаларына инвестицияларды арттыруды тапсырды; 1992 жылдың шілдесінде Datafolha сауалнамасы оны Бразилиядағы ең танымал губернатор деп тапты, оның қолдау деңгейі 74% болды, ал Time журналы оны әлемдік аренадағы 100 ең маңызды жас көшбасшылардың бірі деп атады. Оның губернатор ретіндегі ең маңызды жетістіктерінің бірі – "Canal do Trabalhador" деп аталатын 71 мильдік су каналын салу. Солтүстік-Шығыс Бразилиясы 1991, 1992 және 1993 жылдары бірнеше құрғақшылыққа ұшырады; 1993 жылы Сиро канал құрылысын ұйымдастырып, бар болғаны 3 айда аяқтады, нәтижесінде Форталеза қаласына су жеткізіліп, су тапшылығының алдын алды. Сироның "Programa Viva Criança" атты қоғамдық денсаулық сақтау бағдарламасы штаттағы нәрестелер өлімі 32%-ға төмендеуіне ықпал етті және ЮНИСЕФ-тің Морис Пате сыйлығымен марапатталды.

Қаржы министрі

1994 жылы Итамар Франко әкімшілігінде Қаржы министрі қызметін атқарды. Бұл тағайындама Бразилияның қазіргі экономикалық дамуының маңызды кезеңіне орай болды, осы кезде гиперинфляциямен күресу мақсатындағы экономикалық тұрақтандыру бағдарламасы – «Реал жоспары» іске асырылып жатқан еді. Оның «Реал жоспарына» жетекшілік еткен табысты қызметі кейбір сарапшылардың пікірінше, Фернандо Энрике Кардосоның 1994 жылдың күзінде өткен президенттік сайлауда жеңіске қол жеткізуіне ықпал етті, себебі Кардосо жоспарды одан әрі іске асыруды жалғастыруды үгіттеді. Дегенмен, Сиру 1997 жылы Кардосо үкіметімен жолдар айырды.

1998 жылғы президенттікке үміткерлік

1988 жылы Бразилияның Социал-демократиялық партиясының (PSDB) құрылтайшы мүшесі болған Сиро, партияның бастапқыда орта-солшыл бағытта болғанына қарамастан, 1997 жылы оңға қарай бұрылуынан кейін одан шығып кетті. Сиро Кардосо үкіметіне қарсы Социалистік халық партиясына (ППС) қосылды және 1998 жылы Роберто Фрейрені өкілдік етуші етіп, партия мүшесі ретінде президенттікке кандидат болды. Науқан барысында Сиро өзін Бразилияның солшыл саясатының беделді тұлғасы Луис Инасио Лула да Силваға альтернатива ретінде көрсетуге тырысты, ол 1998 жылға дейін Жұмысшы партиясының (PT) мүшесі ретінде президенттікке екі рет қатысқан еді. Бразилия саясатындағы маңызды күш – орталықшыл Бразилия демократиялық қозғалысы (PMDB) оның кандидатурасын қолдауды қарастырды, бірақ соңында қолдамады. Нәтижесінде, Сиро бірінші турда үшінші орынды иеленді және дауыстардың 11% -ын алды (екінші турға тек ең көп дауыс алған екі кандидат өтеді). Ол тек туған штаты Сеарада жеңіске жетті. Дегенмен, Кардосо көпшілік дауыспен қайта сайланды.

2002 жылғы президенттік сайлау және оның салдары

2002 жылғы президент сайлауында Сиро өте күшті болып көрінді, тіпті бір кезде сайлау барысында PSDB үміткері Хосе Серраны, оңшыл орталықтың басты үміткерін, басып өтті. Алайда, бірнеше қателіктер, оның ішінде әйелі Патрисия Пиллар туралы дөңгелек әзіл айтуы, оның сайлаудағы дауыс жинауына кері әсер етті, нәтижесінде Сиро бірінші турда 12% дауыспен төртінші орынды иеленді. Ол 2002 жылғы сайлаудың екінші турында Луиз Инасио Лула да Силваны қолдады және Луланың жаңа үкіметінде Ұлттық интеграция министрі болып тағайындалды. 2004 жылғы желтоқсанда Лула үкіметін қолдаған басқарушы коалициядан шығуға PPS жетекшілігі дауыс берген кезде, Сиро өзінің лауазымында қалуды жөн көрді. Осының салдарынан PPS оны партия басшылығынан шеттетуге мәжбүр болды, ал ол 2005 жылы Бразилия социалистік партиясына (PSB) қосылуға шешім қабылдады. 2006 жылы ол 16,19% дауыспен депутаттар палатасына сайланды, пропорционалды сайлау жүйесінде жеке үміткер үшін бұл рекордтық көрсеткіш. Ол Дилма Русефке импичмент жариялау әрекеттері мен Лулаға қылмыстық іс қозғау туралы әрекеттерді ашық түрде сынады.

2018 жылғы президенттік сайлау

2010 жылы президенттік сайлауға қатыспағаннан кейін, Сиро 2018 жылғы президенттік сайлауда PDT партиясынан кандидат ретінде президенттікке үшінші рет үміткер болып қатысатынын жариялады. Вице-президент лауазымына ол бұрынғы Ауыл шаруашылығы министрі Катия Абреуді өзінің серігі етіп таңдады. Саяси сарапшылар Луланың заң бойынша президенттікке үміткер болуына тыйым салынғанын (Бразилияның «Ficha Limpa» заңы бойынша сыбайлас жемқорлыққа байланысты сотталғаннан кейін) ескере отырып, Сироның 2018 жылғы президенттік сайлауда Луланың көптеген қолдаушыларын тартатынын және сол және орталық-сол саяси партиялардың бірнешеуін біріктіре алатынын болжады. Солшыл дауыстар үшін оның басты қарсыласы – Луланың қолдауымен Жұмысшы партиясының (PT) мүшесі ретінде қатысқан Сан-Паулу қаласының бұрынғы мэрі Фернандо Хаддад болды. Сауалнамалар көрсеткендей, екінші турда Сиро Болсонароға қарсы Хаддадтан жақсы нәтижелер көрсетуі мүмкін еді. Сайлаудың көп бөлігінде Сиро бәсекеге қабілетті нәтижелер көрсеткенімен, Луланың Хаддадты қолдауы оның бұрынғы сайлаушыларының жеткілікті санын Хаддадты қолдауға итерді. Нәтижесінде, Сиро бірінші турда үшінші орынды иеленді, тек туған штаты Сеарада ғана бірінші орынға шықты. Екінші турда Сиро оңшыл қарсыласы Жаир Болсонароға қарсы екенін мәлімдеді, оны әскери билікті қолдағандығы үшін «фашист» деп сипаттады, бірақ Хаддадты ресми түрде қолдамады. Болсонаро Хаддадты жеңгеннен кейін, Баия облысының губернаторы Рюи Коста, PT мүшесі, Хаддадты Цироға қарағанда қолдағанына өкініш білдірді.

2022 жылғы президенттік сайлау

Сиро Гомес 2022 жылғы президенттік сайлауда төртінші рет президенттікке кандидат болды және төртінші орынды иеленді.

Жеке өмір

Сиро өмірінің басым бөлігін Сеарада өткізді, Сеара Федералды университетінің заңгерлік дәрежесін алды. Ол салық және конституциялық құқық профессоры болды және саяси экономика бойынша үш кітап жазды: "No País dos Conflitos" ("Конфликттер елінде", 1994); "O Próximo Passo – Uma Alternativa Prática ao Neoliberalismo" ("Келесі қадам – неолиберализмге практикалық балама", 1995), Гарвард профессоры Роберто Мангабейра Унгермен бірге жазған; және "Um Desafio Chamado Brasil" ("Бразилия деп аталатын сын", 2002). Сонымен қатар, Гарвард заң мектебінде қонақ зерттеуші болды. Жеке секторда Transnordestina S/A (Солтүстік-Шығыс Бразилиядағы тауар тасымалдау компаниясы) президенті және Companhia Siderúrgica Nacional директорлар кеңесінде қызмет атқарды. Оның төрт бауырының екеуі (Сид Гомес және Иво Гомес), әкесі және ағасы Бразилия саясатына қатысты. Ол 1983 жылдан 1999 жылға дейін саясаткер Патрисия Сабоямен тұрмыста болды, одан үш баласы бар: Ливия, Сиро және Юрий. Әйелі сияқты Патрисия Сабоя Гомес та Солтүстік-Шығыс штаты Сеарада саяси белсенділікпен айналысты, оның ішінде федералды депутат және сенатор болып қызмет етті; екеуі де саяси одақтастар ретінде танылды. 1999 жылдан 2011 жылға дейін Сиро бразилиялық актриса Патрисия Пиллармен тұрмыста болды. 2013 жылы ол Зара Кастромен қарым-қатынас бастады, одан 2015 жылы төртінші баласы Гаел дүниеге келді. Сиро кеңесшісі Роберто Мангабейра Унгердің үлкен баласы Габриэльдің құдасы. 2017 жылдан бері оның сүйіктісі телепродюсер Жизель Безерра, ол бұрын Бразилияның танымал Xuxa телешоуында биші болған.

Марапаттар

Қорғанысқа қосқан үлесі үшін медаль (Ұлы крест ордені), Президенттің жарлығымен, 2003 жылғы 21 қарашада табыс етілді. Юсселино Кубицчек медалі (Жоғары орден), Минас-Жерайс штатының губернаторымен 1997 жылы марапатталды. ЮНИСЕФ-тің әлемдік сыйлығы – Морис Пате балаларға арналған көшбасшылық сыйлығы, 1993 жыл.