Кольбер де Торси: Франция дипломаты және тарихшысы

Кіріспе

Француз дипломаты (1665–1746)
Француз дипломаты Жан Батист Колбер, Торси графы (14 қыркүйек 1665 – 2 қыркүйек 1746), көбінесе Колбер де Торси деп аталады, француз дипломаты. Ол XIV Людовик патшаның билігінің соңындағы ең маңызды шарттарды жасасқан, атап айтқанда (1700) шарты, Испания мұрагерлік соғысының (1701–1714) басталуына себеп болды. Онда Испанияның қайтыс болған II Карлы XIV Людовик патшаның немересі, Францияның Анжу герцогы Филиппті испан тағының мұрагері етіп тағайындады, нәтижесінде Испаниядағы Бурбон әулеті құрылды.

Өмірбаян

Парижде дүниеге келген, Людовик XIV-нің сыртқы істер министрі Шарль Колберттің ұлы және Людовик XIV-нің бас кеңесшісі Жан-Батист Колберттің немересі, оның құрметіне Торси титулы тағайындалған, Колбер де Торси – құқық саласындағы дарынды және жас студент болған. Жастығынан бастап әкесіне дипломатиялық маңызды міндеттерде көмектескен. Колбер де Торси өзінің қабілетін дәлелдегендіктен, 1689 жылы Людовик XIV оған әкесінің сыртқы істер министрі лауазымын мұраға алу құқығын берді. Ол 1696 жылдың 28 шілдесінен 1715 жылдың 23 қыркүйегіне дейін осы лауазымды атқарды. 1713 жылғы Утрехт және 1714 жылғы Раштатт келісімдеріне әкелген халықаралық конференциялар сериясында француз дипломатиясының бағыт-бағдарын белгілеуші тұлға болды және дипломатиялық қызметті кәсіби деңгейге көтеруге ұмтылды. Сыртқы істер ведомствосы сияқты жұмыс істейтін жас мамандарды даярлайтын академиялық мектеп құрды, бірақ ол зейнетке шыққаннан кейін таратылды. Дегенмен, Версальде құрылған орталық дипломатиялық архив (1710) тарихшыларға зор қызмет етті. Людовик XIV оның сыртқы істер жөніндегі өкілі еді. Қартайған король Колбер де Торсидің іс жүзінде мемлекеттік хатшы болғанын мойындап, өсиетімен оны осы лауазымға тағайындады. Бірақ 1715 жылы Людовик қайтыс болғанда, өсиеті орындалмады. Регент, Филипп, Орлеан герцогы Колбер де Торсиді кез келген саяси биліктен айырды, ол ұзақ зейнеткерлікке шықты. Зейнеткерлік кезеңінде Людовик XV-тің жас кезінде құрылған «Энтресол» атты бейресми саяси салонның мүшесі болды. Сол жерде, әңгіме-дүкендер мен жаңалықтарды бөлісіп, Колбер де Торси қазіргі оқиғаларды жанашырлықпен қарайтын топта талқылады және басқалар сияқты, саяси жазбаларды оқып, пікір алмасты. Архитектор Жермен Боффран жаңа ауданда, Сен-Гонор бульварында бірнеше жеке үйлер салдырды, ал Колбер де Торси 1715 жылдың 14 қарашасында бірін, жартылай дайын күйде сатып алды және оны Париждің лайықты резиденциясы ретінде аяқтады – Торси үйі (кейін Богарне үйі, қазіргі неміс елшілігі, 78 Rue de Lille мекенжайы). Онда оның гобелендері, жиһаздары, картиналары, алтынмен әшекейленген қытайлық фарфоры, мүсіндері және басқа да өнер туындылары, ең әуелі алтын кабинеті, екі жағынан жарық түсетін залға қарап, ұзақ және жемісті зейнеткерлікте оған тыныш пен қуаныш сыйлады. Осы кезеңде ол «Риквик келісімінен бастап Утрехт бейбітшілігіне дейінгі келіссөздер тарихына арналған естеліктерді» аяқтады, ол 1756 жылы жарияланды. Колбер де Торси 1746 жылы Парижде қайтыс болды. Оның ресми портретін Гьясинт Риго салған. Колбер де Торсинің құрметіне Париждің XVIII округіндегі Торси көшесіне аты қойылған.

Born in Paris, the son of Charles Colbert, Louis's minister of foreign affairs and the nephew of Jean Baptiste Colbert, Louis' chief advisor, for whom the Torcy title was created, Colbert de Torcy was a brilliant and precocious legal student. As a very young man, he assisted his father in sensitive diplomatic missions. Colbert de Torcy proved himself so able that in 1689, Louis XIV granted him the right to succeed to his father's position as minister of foreign affairs, a position he fulfilled from 28 July 1696 to 23 September 1715. He was the guiding spirit of French diplomacy at the series of international conferences that resulted in the Treaty of Utrecht (1713) and the Treaty of Rastatt (1714) and was concerned with professionalizing the conduct of diplomacy. He instituted an académie politique to train young professionals in the equivalent of a foreign service bureaucracy: it did not survive his retirement, but his establishment at Versailles of a centralized diplomatic archive (1710) has been a service to historians. Louis XIV was his foreign relation. The aged king, recognizing that Colbert de Torcy had been a de facto secretary of state, named him such in his will, but when Louis died in 1715, his will was broken; the Regent, Philippe, Duke of Orléans deprived Colbert de Torcy of any political power, and he settled into a long retirement, during which he was a member of the unofficial political salon called the Entresol, which formed in the early years of Louis XV's maturity when the abbé Alary, a protégé of Fleury, convened an occasional political discussion group in the entresol of his apartment in Place Vendôme. There in sociable surroundings, sharing the gossip and news Colbert de Torcy debated contemporary events in a sympathetic circle and like others, doubtless read aloud and elicited comment upon the political writings. The architect Germain Boffrand had built a series of hôtels particuliers in the new district, the Faubourg Saint Honoré, and Colbert de Torcy purchased one as a semi finished shell, 14 November 1715, which he finished as a suitable Paris residence, the hôtel de Torcy (later the hôtel de Beauharnais, now the German Embassy 78, rue de Lille). There his magnificent installation among his tapestries, furnishings paintings, Chinese porcelains mounted in gilt bronze, sculptures and other works of art above all in his cabinet doré, giving onto the salon that was lit from both sides, provided him solace and comfort in a long and productive retirement, in which he completed his Mémoirs pour servir à l'histoire des négotiations depuis le Traité de Riswick jusqu'à la Paix d'Utrecht, published in 1756. Colbert de Torcy died at Paris in 1746. His official portrait was painted by Hyacinthe Rigaud. Colbert de Torcy is commemorated in the rue de Torcy, Paris XVIIIème .